Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Firmy Handlowej "B" M.T. i Spółka sp. j. w K. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.12.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Sąd Rejonowy [...] w K., [...] dla spraw upadłościowych i naprawczych, umorzył postępowanie upadłościowego w stosunku do skarżącej postanowieniem z dnia 10.10.2014r., które uprawomocniło się dnia 18.03.2015r.
Wspólnikami spółki są: J.T., K. P. i J.J..
J.T. ma na utrzymaniu niepracującą żonę i osiemnastoletnią córkę. Cała trójka mieszka w mieszkaniu jego teściowej J.B. w K. Ona też pokrywa koszty użytkowania lokalu. J.T. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 728,64 zł, miesięcznie, netto, które przeznaczane jest na bieżące wydatki. W 2016r. uzyskał on 9 765 zł dochodu, przy przychodzie w wysokości 11 100 zł. Prowadzone są w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. Nie posiada zasobów pieniężnych ani nieruchomości. Jest właścicielem motocykla marki Jawa z 1982r.
K.P. mieszka u matki, czasem u syna i żony. Nie ponosi kosztów opłat za media. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 386,47 zł, netto, miesięcznie. W 2016r. uzyskał on 3 136,25 zł dochodu, przy przychodzie w wysokości 4 137,50 zł.
J.J. – likwidator, jest na utrzymaniu swoich dzieci. Nie jest nigdzie zatrudniony, nie posiada rachunków bakowych, lokat bankowych, nieruchomości, pojazdów.
Wartość środków trwałych spółki, stanowiących grunty i budynki, zmniejszyła się w 2016r. w porównaniu z 2015r. z 3 064 412,93 zł do 2 931 933,65 zł.
Przychody podmiotu wzrosły jednak znacznie z 51 000 zł w 2015r. do 459 958 zł w 2016r.
W 2016 spółka odnotowała też zysk w wysokości 327 250,60 zł (w 2015r. poniosła stratę w wysokości – 267 153,13 zł).
Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2016r. wynika również, że spółka ma w ramach aktywów – inwestycji długoterminowych (udziały lub akcje) 2 500 000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy.Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny.
Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. II FZ 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. FZ 478/04).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r., sygn. akt I GZ 384/12).
Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
W rozpatrywanym przypadku zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki a w sytuacji gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że o ile sytuacja majątkowa wspólników nie jest dobra, to sytuacja finansowa spółki, która powinna być analizowana najpierw, uległa poprawie od czasu ostatniego orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wskazują na to przede wszystkim: dziewięciokrotnie zwiększony przychód, osiągnięcie zysku na poziomie 327 250,60 zł, podczas gdy wcześniejszy rok zamknięty został stratą w wysokości – 267 153,13 zł.
W takich okolicznościach, biorąc pod uwagę przesłanki przyznania prawa pomocy, przychylenie się do wniosku strony skarżącej wychodziłoby poza ustawowe ramy tej instytucji.
W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.