Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...] odmówił G. J. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu ZUS wskazał, na treść art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i wyjaśnił, że zgodnie z danymi w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., jako rodzaj przeważającej działalności wskazana była działalność oznaczona numerem PKD 47.11.Z.
W związku z powyższym, wnioskodawcy nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. J. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego wyniku nie przyznano mu prawa do skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., pomimo, iż wystąpiły przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, iż organ naruszył podstawowe zasady postępowania i dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa, w wyniku czego stwierdził, iż nie przysługuje mi prawo do skorzystania z ww. zwolnienia, podczas gdy przyjmując prawidłową wykładnię powinien stwierdzić, że w niniejszej sprawie przesłanka do przyznania prawa do zwolnienia na podstawie art. 31zq w związku z art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych została spełniona.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji o przyznaniu mu prawa do skorzystania z prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.. oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2000 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżący zamieszkuje na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności wg stanu na dzień 30 września 2020 r.
Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność. Wprawdzie w myśl art. 31zo ust. 11 tej ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., lecz danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie.
W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEDIG/REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność podniesiona przez skarżącego, że od początku,, tj. od jej założenia prowadzi działalność restauracyjną (BAR TROLL) i ona jest przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A (Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne). Do skargi zostało załączonych szereg dokumentów (zaświadczeń) z których bezspornie wynika charakter prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący podniósł także, że 16 grudnia 2011r. wpis z ewidencji działalności gospodarczej został przeniesiony z gminnej do CEIDG i według niego wtedy błędnie wskazano, że rodzajem przeważającej działalności gospodarczej według klasyfikacji PKD jest 47.11.Z. Pozostałe rodzaje działalności wpisano na kolejnych miejscach 56.10.A, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z.
Skarżący na skutek zauważonej pomyłki w dniu 25 grudnia 2020r. dokonał zmiany kodu przeważającej działalności na właściwy tj. 56.10.Z.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk z CEIDG, który odzwierciedla stan wpisu historycznego po zmianach z dnia 25 września 2019r., w którym ujawniono wykonywane działalności gospodarcze (kody PKD), a na pierwszym miejscu wymieniona i podkreślona została działalność oznaczona kodem 47.11.Z.
Według ZUS powyższe ma bezspornie świadczyć, że na dzień 30 września 2020r. przeważającą działalnością gospodarczą wykonywaną przez skarżącego (prowadzącego restaurację B. T.) była działalność oznaczona kodem PKD 47.11.Z. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, a w zasadzie z tylko jednego dokumentu tj. wydruku CEIDG nie wynika, czy np. zmiana w ewidencji wprowadzająca jako przeważającą, działalność oznaczoną kodem 47.11.Z została dokonana na wniosek skarżącego, czy też jak podnosił on w skardze została wygenerowana automatycznie.
Jednak mimo narzucającej się oczywistości, że prowadzenie restauracji powinno być do zaliczone do kodu PKD 56.10.Z (Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne), przyjęto bezkrytycznie, że skarżący na dzień 30 września 2020r. prowadził przeważającą działalność pod kodem 47.11.Z (Sprzedaż detaliczna). Przy czym ZUS nie zakwestionował w żaden sposób faktu, że skarżący oprócz prowadzenia działalności restauracyjnej nie prowadził żadnej innej działalności.
Tymczasem jak wynika z wyjaśnień złożonych przez skarżącego, potwierdzonych załączonymi dokumentami, wskazywany przez GUS kod 47.11.Z nie był ani wg stanu na 30 września 2020 r., ani przed tym dniem, jak też obecnie nie jest, kodem przeważającej działalności skarżącego prowadzącego restaurację B. T..
Na etapie postepowania sądowego, brak jest podstaw do kwestionowania twierdzenia skarżącego, że nigdy nie zgłaszał w ewidencji działalności gospodarczej jako wiodącej działalności oznaczonej kodem 47.11.Z (Sprzedaż detaliczna).
Powyższe oznacza, że informacje w tym przedmiocie przekazane organowi statystycznemu mogły być błędne, a przypisanie skarżącemu kodu przeważającej działalności wg informacji przesłanej przez urząd statystyczny jest niezgodne z faktycznie wykonywaną przez niego działalnością.
W ocenie Sądu, w przypadku takich rozbieżności, które powinny być zauważone już na etapie analizy wniosku skarżącego (prowadzenie restauracji, nie sprzedaży detalicznej) i wyjaśnione.
Według Sądu decydujące znaczenie w takiej sytuacji powinien mieć kod PKD faktycznie wykonywanej przeważającej działalności wg stanu na dzień 30 września 2020 r., czyli kod PKD 56.10.Z wskazany przez skarżącego, który niewątpliwie mieści się w katalogu zwolnień z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19.
Przyjęty przez ZUS sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a co za tym idzie sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy COVID- 19 jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. Przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może w efekcie prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają, i co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
Sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy (naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP). A w konsekwencji nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.
W tym miejscu dodatkowo przypomnieć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy (ZUS) obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Ze względów wskazanych powyżej, zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić zatem należy jako wadliwe, bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę, bez umożliwienia wykazania, że skarżący spełnia kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Zgodzić należy się zatem z zarzutami skargi, że takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID-19.
W zaistniałej sytuacji, skoro nie było kwestionowane spełnienie pozostałych warunków zwolnienia określonych w tym przepisie, co najmniej przedwczesna była odmowa zwolnienia skarżącego z opłacania składek ubezpieczeniowych za listopad 2020 r.
Rozpatrując ponownie sprawę ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów proceduralnych oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie był zobligowany uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.