Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 16 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 370/22

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej również jako: Organ, Kolegium, SKO) postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021r. nr SKO.EA/418/93/2021, po rozpoznaniu zażalenia M. B. (dalej również jako: Strona, Skarżący,) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 października 2021r. nr PD-02-3.3160.5.8.2021.JR w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wobec tytułu wykonawczego z dnia 12 sierpnia 2021r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za okres od stycznia do grudnia 2020r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1. Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 17 sierpnia 2020r. nr PD.01.5.3124.6.F.92.2020.KW, określił Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2020r. na kwotę 5 064,00 zł.

Od powyższej decyzji Podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które decyzją z dnia 29 marca 2021r. nr SKO.Pod/4140/766/2020 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja ta jest ostateczna i podlega wykonaniu.

Następnie wyrokiem z dnia 9 lutego 2022r., I SA/Kr 728/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na powyższą decyzję (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. W związku z brakiem wykonania zobowiązania podatkowego za rok 2020, określonego ww. decyzją, Prezydent Miasta Krakowa wystawił w dniu 12 sierpnia 2021r. tytuł wykonawczy nr [...], w którym dochodzi zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za 2020r.

W dniu 22 września 2021r. Skarżący złożył pismo do organu egzekucyjnego, w którym zarzucił, iż środki transportowe zostały przez niego sprzedane w roku 2001, wobec powyższego nie istnieje, obowiązek zapłaty za te pojazdy. Skarżący wyjaśnił, że materiał dowodowy potwierdzający sprzedaż pojazdów został złożony w Urzędzie Miasta Krakowa Wydziale Ewidencji Pojazdów, który pomimo tego nie wyrejestrował tych środków transportowych, przez co błędnie naliczany jest podatek od środków transportowych.

1. 3. Prezydent Miasta Krakowa, postanowieniem z dnia 4 października 2021r. nr PD-02-3.3160.5.8.2021.JR, uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku tj. okoliczności które mogą być podstawą zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 1427 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.) organ l instancji wyjaśnił, że Skarżący jest właścicielem autobusu marki TAM o nr rej. [...] od dnia 24 sierpnia 2001r. i właścicielem autobusu marki Autosan o nr rej. [...] od dnia 27 czerwca 1994r.

Organ l instancji wskazał również, że Sąd Rejonowy dla K., Wydział [...] wyrokiem z dnia 31 marca 2015r., sygn. akt [...], ustalił, że Skarżący był właścicielem samochodu marki Autosan o numerze rejestracyjnym [...] oraz samochodu marki TAM o numerze rejestracyjnym [...] w okresie od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2011r. Wyrokiem z dnia 7 października 2015r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację od wyżej wymienionego wyroku. Sąd ostatecznie stwierdził prawomocność wyroku z dnia 31 marca 2015r., sygn. akt [...] z dniem 7 grudnia 2015r., a dnia 22 grudnia 2017r. nadana została klauzula wykonalności. Po wydaniu orzeczenia Sądu, Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o zmianie w prawie własności rzeczonych pojazdów po dniu 31 grudnia 2011r.

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2020r. nr PD.01.5.3124.6.F.92.2020.KW Prezydent Miasta Krakowa określił wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2020r. na kwotę 5 064,00 zł. Decyzją z dnia 29 marca 2021r. nr SKO.Pod/4140/766/2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W związku z brakiem wykonania obowiązku podatkowego za rok 2020, wystawiono w dniu 12 sierpnia 2021r. tytuł wykonawczy nr [...].

Mając powyższe na uwadze, organ l instancji stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych za 2020r. nie znajduje uzasadnienia i podlega oddaleniu.

1. 4. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Skarżący, który podważył istnienie obowiązku podatkowego za rok 2020, wskazując na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne oraz wniósł o usunięcie z obiegu prawnego wszystkich niezgodności z prawem i naruszeń prawa.
2. 5. Po rozpoznaniu przedmiotowego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisane na wstępie postanowienie z dnia 17 grudnia 2021r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium stwierdziło, że zasadnie organ l instancji orzekł o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku, bowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca na Skarżącego obowiązek podlegający egzekucji, zaś Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na nieistnienie obowiązku. Podnieść należy, że zasadność obciążenia Skarżącego podatkiem od środków transportowych wynika z funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji wymiarowej określającej wysokość lego podatku za 2020r. w stosunku do Skarżącego. Decyzja, która legła u podstaw wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 12 sierpnia 2021r. nr [...], co zostało już wcześniej wskazane, jest ostateczna i podlega wykonaniu.

Z powyższego wynika zatem, że egzekwowany obecnie wobec Strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 sierpnia 2021r. nr [...] obowiązek istnieje i jest wymagalny. W konsekwencji zarzut dotyczący jego nieistnienia jest bezzasadny.

Organ wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dopóki bowiem w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny (czy też wierzyciel) nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych (podatkowych), stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji podatkowych, wyrażoną w art. 128 Ordynacji podatkowej, decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze wskazanych trybów szczególnych i nie może to się stać za sprawą środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego.

6.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżący podważył istnienie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2020, wskazując na nieistnienie autobusów, od których naliczony został podatek.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zwolnienie od koszów sądowych i przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.

1. 6.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

1. 6.3. WSA w Krakowie, postanowieniem z dnia 16 maja 2022r. zwolnił skarżącego z kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

7.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2022r. poz 329; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

7.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

1. 7.3. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna.

1. 7.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że stan faktyczny sprawy, w tym kwoty za które odpowiada Skarżący, ustalone przez organy, a także orzeczenia w niniejszej sprawie wydane przez organy administracji oraz sąd administracyjny, opisano szczegółowo w części historycznej wyroku. Przedstawione tam ustalenia organów podatkowych Sąd w pełni akceptuje, przyjmując je za własne.

1. 7.5. Przechodząc do meritum należy na wstępie zauważyć, że zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności (zasadności) decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego.

Natomiast Skarżący w złożonych zarzutach na zajęcie egzekucyjne stara się podważyć podstawę prowadzonej egzekucji, tj. ww. ostateczną decyzję SKO w Krakowie z dnia 29 marca 2021r. nr SKO.Pod/4140/766/2020, na mocy której utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 sierpnia 2020r. nr PD.01.5.3124.6.F.92.2020.KW, określającą Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2020r. na kwotę 5 064,00 zł.

W tym miejscu należy podkreślić, że o odrębności administracyjnego postępowania egzekucyjnego i postępowania administracyjnego (podatkowego) decyduje przede wszystkim cel, jakiemu służą. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, natomiast celem postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej polegające na ustaleniu stanu faktycznego sprawy i dokonanie jego oceny w świetle obowiązującego prawa, a następnie wydaniu rozstrzygnięcia przyznającego stronie prawa lub nakładającego na nią obowiązki. Powyższa odrębność postępowań w sposób wyraźny została wyrażona w ww. art. 29 § 1 u.p.e.a., w którym ustawodawca wyartykułował wprost, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Przepis ten stanowi, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przytoczonego przepisu wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2018r., II FSK 1543/16, z 14 stycznia 2010r., II FSK 1378/08), zgodnie z którym z cytowanego unormowania wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego.

Zobowiązanie podatkowe określone w decyzji, o której mowa w art. 21 § 3 O.p., a takie stanowią podstawę tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, staje się wymagalne, gdy decyzja taka staje się ostateczna. W świetle bowiem ww. przepisu, podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że organ określi inną wysokość zobowiązania podatkowego.

W związku powyższym trafnie wywodzi się w judykaturze, że zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Chodzić tu więc będzie np. o sytuację umorzenia zobowiązania podatkowego (na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p.), które jest egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 marca 2008r., II FSK 172/07, czy też w wyroku z 27 kwietnia 1999r., I SA/Ka 1621/97. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyrok NSA z 18 października 2006r., II FSK 1302/05, Lex nr 280453).

Uzasadnieniem tej zasady jest to, że w postępowaniu egzekucyjnym nie powinno się rozstrzygać spraw ostatecznie rozstrzygniętych (spraw do których orzeczono rygor natychmiastowej wykonalności), ale rozpatrzyć kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego. Należy pamiętać, że postępowanie egzekucyjne nie jest trzecią instancją, w której kontrolowane jest postępowanie, w którym wydano orzeczenie, będące podstawą postępowania egzekucyjnego.

Zatem, w postępowaniu egzekucyjnym nie może podlegać rewizji decyzja ostateczna, z której wynika obowiązek podlegający egzekucji.

Niezależnie od tego, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności (zasadności) decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego, na uwagę zasługuje również fakt, że ostateczna decyzja SKO w Krakowie była przedmiotem orzekania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 9 lutego 2022r., I SA/Kr 728/21 oddalił skargę na powyższą decyzję.

Argumentacja Skarżącego, nakierowana na podważanie zobowiązania podatkowego (w tym istnienia spornych autobusów) nie uwzględnia okoliczności, że w sprawie wydana została ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania i ta decyzja oraz stanowiące jej podstawę ustalenia nie mogą już być kwestionowane w zwykłym postępowaniu administracyjnym (podatkowym), a tym bardziej w ramach aktów nakierowanych na zwalczanie czynności podjętych w egzekucji.

Skoro zatem wobec Skarżącego został wystawiony tytuł wykonawczy na podstawie decyzji ostatecznej, to przedsięwzięte na jego podstawie czynności egzekucyjne pozostają uprawnione i dopuszczalne. Tytuł wykonawczy uprawnia bowiem do prowadzenia egzekucji.

Konkludując, wszystkie zastrzeżenia wyartykułowane w skardze okazały się niezasadne, zaś Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia organu nadzoru oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego.

1. 7.6. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.