Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2020r. M. M. (dalej również jako: skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dale również jako: organ, ZUS) o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020r.
Decyzją z dnia 20 stycznia 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 do 30 listopada 2020r. Organ wskazał, że kod PKD przeważającej działalności skarżącej w tym okresie zgodnie z rejestrem REGON to [...], a jego zmiana została dokonana po 30 września 2020r. W związku z tym ZUS uznał, że skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020r.
W wyniku analizy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, ZUS – decyzją z dnia 9 marca 2021r. nr [...] – utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 20 stycznia 2021r. Organ stwierdził, że po ponownej analizie konta ustalono, że we wniosku z dnia 31 grudnia 2020r. skarżąca podała kod przeważającej działalności oznaczony PKD [...], który jednak jest niezgodny z rejestrem REGON działalności prowadzonej w listopadzie 2019r. według stanu na dzień 30 września 2020r. Zmiany kodu PKD [...] w rejestrze REGON skarżąca dokonała w dniu 16 października 2020r. Organ uznał zatem, że na dzień 30 września 2020r. przeważającym rodzajem działalności skarżącej był kod PKD [...], który nie uprawniał jej do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją ZUS, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca wskazała, że jej dominującą działalnością jest zadeklarowana od samego początku działalność pilotów i przewodników turystycznych oznaczona kodem PKD [...] Natomiast zmiana kodu PKD w rejestrze REGON na PKD [...] była, według skarżącej, efektem nieprawidłowej automatycznej migracji kodów PKD z zasobów Urzędu Miasta K. do CEiDG zaistniałej bez jej wiedzy w dniu 17 listopada 2011r.
Po rozpoznaniu ww. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021r., I SA/Kr 493/21 uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę, ZUS – decyzją nr [...] z dnia 30 grudnia 2021r. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 20 stycznia 2021r., z uwagi na fakt, że w rejestrze na dzień 30 września 2020r. figurował kod przeważającej działalności, który nie uprawniał do uzyskania zwolnienia z opłacania składek.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca pismem z dnia 15 lutego 2022r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę ww. na decyzję ZUS z dnia 30 grudnia 2021r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na za listopad 2020 r. W skardze skarżąca wprawdzie wskazała, że wnosi skargę na decyzję nr [...] [decyzję zaskarżoną poprzednią skargą w niniejszej sprawie – dopisek Sądu], jednak z treści skargi wynika, że skarżąca kwestionuje decyzję z dnia 30 grudnia 2021r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzje organu I instancji z dnia 20 stycznia 2021r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020r.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżąca wniosła skargę na decyzję z dnia 30 grudnia 2021r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia 20 stycznia 2021r. odmawiającą zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020r. oraz wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej jako p.p.s.a.), ZUS – decyzją z dnia 22 lutego 2022r. nr [...] – uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 grudnia 2021r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 20 stycznia 2021r. oraz orzekł o zwolnieniu skarżącej z opłacania należności z tytułu składek należnych za listopad 2020r. w łącznej wysokości 1.088,48 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego skutkującą jego umorzeniem jest wydanie aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.
W myśl powołanego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Akt ten zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji.
Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Jednocześnie, Sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 1999r., sygn. akt OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz A. Kabat, Komentarz do art. 54 (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).
W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, ponieważ ZUS w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., decyzją z dnia 22 lutego 2022r. nr [...] uwzględnił skargę w całości i uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 grudnia 2021r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 20 stycznia 2021 r. i orzekł o zwolnieniu skarżącej z opłacania należności z tytułu składek należnych za listopad 2020r. w łącznej wysokości 1.088,48 zł.
Zdaniem sądu, skoro po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego doszło do skutecznego wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego, to brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego. Brak przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia bowiem rozpoznanie sprawy.
Mając na powyższe, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.