Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 02.11.2009r., znak: [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy R. R. ur. w 1976r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z tytułu umowy o dzieło otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3 195,83 zł. miesięcznie.
Jej miesięczne wydatki obejmują: czynsz – 160 zł., opłatę za gaz – ok. 200 zł. (latem – 100 zł., zimą – 300 zł.), opłatę za energię elektryczną – 50 zł., opłatę za rozmowy telefoniczne – 150 zł., koszty wyżywienia, ubrań, środków czystości, leków itp. – 835 zł. R. R. spłaca ponadto kredyt mieszkaniowy (w wysokości 200 000 zł.) którego miesięczna rata wynosi 1300 zł. oraz pomaga swojej chorej matce kupując jej co miesiąc leki za kwotę 500 zł.
Strona skarżąca jest właścicielką mieszkania o pow. 33,93 m2
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadminisrtracyjne prowadzone pod sygn. akt I SA/Kr 40/10 niewątpliwie dotyczy sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata.
Zgodnie bowiem z art. 245 § 1 w/w ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Badając przedmiotowy wniosek o ustanowienie adwokata zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych R. R. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia:
- wyciągów z jej kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy,
- wyciągów z jej lokat bankowych,
- zeznania podatkowego R. R. za 2008r. i za rok 2009 (jeżeli zeznanie za 2009r. nie zostało jeszcze sporządzone należało podać dokładny dochód za ten rok z uwzględnieniem przychodów)
- dowodu przelewu lub przekazu ostatniej raty kredytowej,
Łącznie z wezwaniem wysłano ponownie pełnomocnikowi strony skarżącej formularz PPF i wezwano go do wypełnienia formularza, zaznaczając przy tym, że zawarte we wniosku "oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" powinno być złożone i podpisane przez samą R. R. Z nałożonych obowiązków strona skarżąca nie wywiązała się jednak do tej pory. Nie przysłała wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji majątkowej. Nie nadesłała również oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" podpisanego osobiście przez R. R. W konsekwencji w/w okoliczności: po pierwsze odpowiednie oświadczenie będące podstawą oceny możliwości finansowych strony skarżącej nie zostało podpisane przez osobę uprawnioną po drugie natomiast w oparciu o przedstawione dane (bez poparcia ich stosownymi dokumentami) nie można w sposób rzeczywisty określić relacji obecnych wydatków do dochodów strony skarżącej, co stanowi podstawę oceny jej zdolności płatniczych.
W tej sytuacji,mając na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów (w tym wypadku związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika), stwierdzić należy iż, R. R. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy.(por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z powyższym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz.
- należało oddalić w tym zakresie na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw.
z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.).