Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.12.2007r. nr[...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2003r.
Jak wynika z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, R. J. pozostaje w rozdzielności majątkowej ze swoją żoną. Pokrywa ona jednak wszystkie bieżące wydatki, jest również właścicielką mieszkania, w którym małżonkowie mieszkają. R. J. jest osobą bezrobotną, nie posiada rachunku bankowego. Jest natomiast właścicielem działki o pow. 6 arów 24 m2 zlokalizowanej w O. przy ul. L., która obciążona jest hipoteką przymusową.
Szacunkowe koszty utrzymania małżonków wynoszą ok. 900 zł. miesięcznie i obejmują: czynsz - ok. 450 zł. opłatę za gaz - ok. 200 zł., opłatę za prąd - ok. 200 zł., opłatę za telefon - ok. 50 zł. Żona pokrywa również wydatki R.J. związane z jego wyżywieniem i uzupełnieniem garderoby.
Jej pensja jako pielęgniarki wynosi prawdopodobnie około 3000 zł. brutto.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych.
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma Jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przesłany wniosek R. J. o przyznanie prawa pomocy praktycznie nie zawierał informacji mogących stanowić podstawę dokładnej oceny jego sytuacji majątkowej. Stąd też został on wezwany do przedłożenia dokumentów umożliwiających taką ocenę.
W odpowiedzi przesłał oświadczenie, w którym odniósł się do problematycznych kwestii - jednak w sposób nieścisły. Podkreślił bowiem, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i że jest z nią w rozdzielności majątkowej. Ona natomiast nie życzy sobie aby ujawniać dane dotyczące jej zarobków i oszczędności.
Zwrócić trzeba jednak uwagę na fakt, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów z uwzględnieniem ewentualnych oszczędności i posiadanych dóbr. Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania. Strona skarżąca wezwana o te dane, podała tylko prawdopodobne wartości zarówno wydatków na utrzymanie jak i dochodów żony, nie podając natomiast stanu jej oszczędności. Sytuacja ta powoduje, że nie jest możliwa rzeczywista ocena kondycji finansowej małżonków. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów sądowych stwierdzić należy iż, R. J. i nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Powoływanie się przez R. J. na argument rozdzielności majątkowej nie zasługuje z kolei na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964 r (Dz.U z 1964r. Nr 9 poz. 59 z p.zm.) kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (por. postan NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. GZ 71/04,ONSAiWSA 2005/1/8). Nie jest też przekonujące twierdzenia strony skarżącej, iż nie prowadzi z żoną gospodarstwa domowego. Istniejąca sytuacja domowa skłania bowiem jednoznacznie do wyciągnięcia wręcz przeciwnych wniosków.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1, art.245§ 3,art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.