Uzasadnienie
W dniu [...] 1999 r Firma S. Spółka z o.o. w [...], dokonała zgłoszenia celnego według dokumentu SAD E [...] i SAD E [...] wnioskując o objęcie towarów tj. obuwia damskiego, męskiego i dziecięcego, odzieży damskiej i męskiej oraz namiotów - procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
W związku z zakwestionowaniem wartości celnej towarów zadeklarowanych przez skarżącą Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowania celne dotyczące przedmiotowych zgłoszeń. W celu określenia wartości celnej towarów objętych powyższymi zgłoszeniami organ celny postanowieniem z dnia [...] 1999 r powołał rzeczoznawcę z Zakładu Usług Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej, Spółka z o.o. w [...], który sporządził stosowną ekspertyzę.
Postanowieniem z dnia [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego, działając na podstawie art.262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117) obciążył skarżącą kosztami przeprowadzenia ekspertyzy rzeczoznawczej towaru objętego przedmiotowymi zgłoszeniami na kwotę [...] zł. Organ celny w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia stwierdził, że ekspertyza wykazała, iż rzeczywista cena przedmiotowego towaru jest wyższa od ceny przedstawionej na fakturze, dlatego zgodnie z art.71 § 4 Kodeksu celnego koszty powstałe z winy skarżącej obciążają skarżącą.
Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że ceny znacznej części importowanych towarów wskazane w fakturze nie odzwierciedlały ich faktycznej wartości. Te ustalenia były podstawą do wydania w dniu [...] 2000 r przez Dyrektora Urzędu Celnego dwóch decyzji uznających w/w zgłoszenia celne za nieprawidłowe i określające właściwą kwotę długu celnego. Zgodnie z art.71 § 4 jeżeli w wyniku analiz i badań stwierdzono, że towar został zgłoszony nieprawidłowo, koszty związane z przeprowadzeniem badań i analiz ponosi zgłaszający.
Wykonana ekspertyza potwierdziła zaniżenie wartości towaru podanej na fakturze, dlatego organ celny I instancji zasadnie obciążył skarżącą kosztami ekspertyzy. W myśl art.267 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) koszty powstałe z winy strony obciążają stronę.
W dniu [...] 2001 r do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na powyższe postanowienie, w której skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.71 Kodeksu celnego i art.265 § l pkt.5 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego powyższe przepisy nie mają w sprawie zastosowania, gdyż art.71 Kodeksu celnego dotyczy analiz i badań związanych z pobieraniem próbek. Koszty te powinien ponosić organ celny, który pobiera opłaty manipulacyjne za wykonanie czynności kontroli celnej. Zgłaszający może ponosić koszty tylko wtedy, gdy wnioskuje rozszerzenie zakresu rewizji (art.72 § l Kodeksu celnego).
Z kolei art.267 § l pkt.5 Ordynacji podatkowej jest ściśle związany z art.264 tej ustawy, który wyraża zasadę, iż koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Obciążenie strony kosztami postępowania może nastąpić wyłącznie na zasadzie wyjątku. Skarżąca podniosła, że wina strony powinna być udowodniona, a nie tylko uprawdopodobniona.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a dodatkowo stwierdził, że w myśl art.72 § l Kodeksu celnego jeżeli zgłaszający uzna, że wyniki częściowej rewizji celnej towarów nie są reprezentatywne dla pozostałej części zgłaszanych towarów może do czasu zwolnienia towarów zwrócić się z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowej rewizji. Wówczas zgodnie z w/w przepisem stosuje się odpowiednio art.71 § 4 Kodeksu celnego. Z treści w/w artykułu nie wynika - jak twierdzi skarżący - że zgłaszający ponosi koszty tylko wtedy, gdy wnioskuje o rozszerzenie zakresu rewizji.
Prezes Głównego Urzędu Ceł nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, że koszty opinii rzeczoznawcy obciążają Skarb Państwa. Konieczność przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego stanowiła bezpośrednie następstwo faktu wskazania przez skarżącą zaniżonej wartości celnej sprowadzonych towarów. Fakt zaniżenia wartości celnej towarów został potwierdzony decyzjami organów celnych. Takie działanie importera jest działaniem zawinionym. W związku z powyższym - w ocenie organu - istniały podstawy do obciążenia skarżącej kosztami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art.71 § 4 Kodeksu celnego, który stanowi, że koszty związane z przeprowadzeniem badań i analiz towaru ponosi zgłaszający. Oznacza to, że warunkiem obciążenia zgłaszającego kosztami badań i analiz jest stwierdzenie, że towar został zgłoszony nieprawidłowo.
W rozpoznawanej sprawie decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2000 r uznające zgłoszenia celne SAD E [...] i SAD E [...] za nieprawidłowe zostały uchylone wyrokami tut. Sądu z dnia 2 lutego 2004 r sygn. akt I SA/Kr 403/01 i I SA/Kr 404/01. Na skutek uchylenia powyższych rozstrzygnięć konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy istniały podstawy do skutecznego podważenia danych wynikających z przedłożonych przez skarżącą dokumentów. Rozstrzygnięcie o kosztach związanych z wykonaniem przez biegłego ekspertyzy jest zatem związane z ustaleniem w toku ponownego rozpatrywania spraw co do prawidłowego lub nieprawidłowego zgłoszenia towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi.
Odnośnie zarzutów skargi stwierdzić należy, że w przypadku ustalenia, iż zgłoszenie celne zostało dokonane nieprawidłowo, samoistną podstawą prawną do obciążenia zgłaszającego kosztami wykonanej ekspertyzy jest art.71 § 4 Kodeksu celnego. Przepis ten ma zastosowanie przy spełnieniu następujących przesłanek: 1) zgłaszający dokonał zgłoszenia towaru do objęcia określoną procedurą, 2) wykonano analizy i badania towaru, w wyniku których stwierdzono nieprawidłowe zgłoszenie, 3) w związku z wykonanymi analizami i badaniami zostały poniesione koszty. Zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od winy zgłaszającego, a zatem organ celny nie bada, czy zgłaszający ponosi winę za dokonanie nieprawidłowego zgłoszenia. Wskazany przepis jest przepisem szczególnym wobec art.267 § l pkt.5 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że chociaż koszty badań i analiz stanowią koszty postępowania (art.265 § 2 Ordynacji podatkowej), to nie stosuje się wobec tych kosztów art.267 § l pkt.5 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że obciążenie zgłaszającego tymi kosztami nie jest związane z wykazaniem winy.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § l pkt.1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.