Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego B. K. wniósł o zwolnienie go od konieczności uiszczania wpisu.
Wniosek skarżącego nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] marca 2008 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W dniu [...] kwietnia 2008 roku skarżący przedłożył w tut. sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF". W rubryce 4 formularza wniosku wprawdzie nie zaznaczono zakresu żądania będącego przedmiotem wniosku, jednakże w polu 3.5 formularza skarżący podał, iż domaga się zwolnienia z uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Tak określone żądanie oznacza, że strona wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (tu: wpisu od skargi). Zgodnie bowiem z art. 211 powołanej ustawy koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (do których należą wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków.
Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną A. K. oraz dwiema córkami [...]-letnią A. K. oraz [...]-letnią M. K. Skarżący oświadczył, że posiada rozdzielność majątkową z żoną. Córki skarżącego są studentkami. Jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie z "Z" w kwocie 391,58 zł.
W uzasadnieniu wniosku B. K. podał, że w obecnej chwili żyje na skraju ubóstwa, gdyż kwota 300 zł, którą otrzymuje miesięcznie z "Z" zostaje spożytkowana na lekarstwa, jedzenie oraz nikotynę. Skarżący posiada zadłużenie na rachunku bankowym na kwotę niemal 5.000 zł (dowód: wyciąg z rachunku bankowego z dnia [...] marca 2008 roku, zgodnie z którym saldo końcowe wynosi – 4.995,15 zł). Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również cennych ruchomości. Lokal, w którym zamieszkuje nie jest jego własnością, posiada on jedynie prawo dożywotniego użytkowania.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od złożonej skargi bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz rodziny. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącego trudna sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest jego świadczenie emerytalno – rentowe. Z załączonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy wyciągu bankowego wynika, że wysokość otrzymywanego świadczenia wynosi 391,58 zł. Skarżący posiada zadłużenie na rachunku bankowym w wysokości 4.995,15 zł. Miesięcznie spłaca odsetki od istniejącego zadłużenia w kwocie około 50 zł. Zatem kwota, która pozostaje miesięcznie do jego dyspozycji wynosi około 340 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy, że skarżący jest osobą schorowaną, a zatem część uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest na leczenie.
Pobierane dochody wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem, który mógłby spieniężyć. W sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów wpisu sądowego od skargi mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).