Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec 2002r.
Jak wynika z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz przedłożonych dokumentów D. D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną –M. D. ur. 1976r.
oraz córką A. D. ur. 1998r. Rodzina zamieszkuje w mieszkaniu matki strony skarżącej – H. D.. Obecnie pracuje tylko D.D.otrzymując miesięcznie 845,17 zł. netto. Żona nie uzyskuje dochodu.
D. D. posiada jedno konto bankowe w Banku [...] Oddział w K., którego saldo jest ujemne i wynosi – 2 080,06 zł. Nie posiada nieruchomości czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest natomiast udziałowcem w Funduszu [...]. Wartość jednostek uczestnictwa opiewa na kwotę około 300 zł.
Zdaniem orzecznika wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
W przedmiotowej sprawie o sygn. akt I SA/Kr 432/06 (na którą przed połączeniem składały się prawy o sygn. akt. I SA/Kr 433/06, I SA/Kr 434/06, I SA/Kr 435/06, I SA/Kr 432/06) wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi zgodnie z § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - połowę wpisu od skargi czyli w sumie kwotę 4 677,7 zł.
Kwota ta przekracza ponad pięciokrotnie dochód rodziny. Stąd też uiszczenie jej pociągnęłoby za sobą znaczne pogorszenie warunków bytowych dla całej trójki.
W przypadku natomiast nie uiszczenia w/w sumy, z powodu jej wysokości, zamknięta zostałaby możliwość kontroli zapadłego rozstrzygnięcia, co nie powinno mieć miejsca.
Biorąc powyższe pod uwagę referendarz sądowy stanął na stanowisku, iż na obecnym etapie postępowania zasadne jest zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł. którą strona skarżąca jest w stanie wygospodarować spieniężając udziały w funduszu [...].
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art.245§3,art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.