Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 441/20

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 30 stycznia 2020 r utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 05.12.2019 r, znak: [...] odmawiające uznania zarzutów J. S. na postępowanie egzekucyjne.

W sprawie tej Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do zobowiązanej J. S. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 29.08.2019 r. znak: [...] Tytuł ten obejmował należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2018 w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w [...] SA oraz w [...] Bank SA. Zawiadomienia o dokonanych zajęciach wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 11.09.2019 r. Zastosowany środek egzekucyjny okazał się skuteczny i należność została wyegzekwowana w całości.

W dniu 18.09.2019 r. r. zobowiązana z zachowaniem ustawowego terminu złożyła do Urzędu Skarbowego [...] pismo zatytułowane "ZARZUTY do Tytułu Wykonawczego", w którym to piśmie zarzuciła tytułowi wykonawczemu stanowiącemu podstawę do wszczęcia niniejszego postępowania egzekucyjnego "(...) rażące naruszenie prawa".

Na wezwanie organu Skarżąca sprecyzowała zarzut wskazując, że wskazany tytuł egzekucyjny nie jest dokumentem urzędowym - został sporządzony przez nieuprawniony organ i osobę. Nie spełnia też wymogów art. 27 Ustawy. Nie wskazała jednak żadnych argumentów na poparcie podniesionych okoliczności.

Postanowieniem z dnia 05.12.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W zażaleniu Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, bowiem zajęcie zostało zrealizowane na podstawie nieważnego tytułu egzekucyjnego, który nie spełnia wymogów prawa w procedurze, która również narusza prawo.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji, powołał się na art. 29 ustawy postepowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) podkreślając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Opisano zasady składania zarzutów w oparciu o art 33 u.p.e.a. podkreślając, że organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie istnienia podstaw do uznania zarzutów za zasadne.

Skarżąca zgłosiła zarzuty oparte na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie skonkretyzowała jednak tego zarzutu. Wskazała wyłącznie na wadę "tytułu egzekucyjnego" skutkującą w jej ocenie jego nieważnością ze względu na to, że " nie spełnia wymogów prawa w procedurze (...)" nie wskazując jednocześnie, który z punktów art. 27 upea został naruszony.

Organ odwoławczy po przeprowadzeniu analizy przełożonych akt sprawy stwierdził jednak, że zakwestionowany przez zobowiązaną tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi wymienione w art. 27 upea. Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy został wydany przez uprawniony organ, podpisany przez osobę upoważnioną, dokument sporządzono na prawidłowym formularzu stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 08.08.2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 850 ze zm.), wszystkie rubryki wypełniono zgodnie z instrukcją.

W skardze podniesiono rażące naruszenie prawa i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podkreślono, że zajęcie zostało zrealizowane napodstawie nieważnego tytułu egzekucyjnego, który nie spełnia wymogów prawa w procedurze, która również narusza prawo.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.

W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt II FSK 22/17, Lex nr 2624698).

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Oznacza to m.in., że ich podstawą mogą tylko i wyłącznie okoliczności wymienione we wspomnianym art. 33 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1469/10, Lex nr 1113607). Natomiast kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie wydanie wspomnianego postanowienia było jednak bezprzedmiotowe z racji na fakt, że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (zob. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112).

Analiza zebranego w sprawie materiału pozwala na stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Elementy tytułu wykonawczego wymienione zostały w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy zawiera:

1. 1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);

1. 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;
2. 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
3. 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
4. 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
5. 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
6. 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
7. 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
8. 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
9. 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
10. 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
11. 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
12. 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
13. 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit.g.

Tytuł wykonawczy z dnia 29 sierpnia 2019 r zawiera wszystkie wskazane w zacytowanym przepisie elementy. Został wydany przez uprawniony do tego organ, sporządzony na prawidłowym formularzu stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 08.08.2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 850 ze zm.), a także podpisany przez osobę prawidłowo upoważnioną, Wszystkie rubtyki zostały prawidłowo wypełnione zgodnie z instrukcją. W rubryce A dane zobowiązanego, w rubryce E dane dotyczące należności pieniężnych, w rubryce F oznaczenie i wniosek wierzyciela, w rubryce I oznaczenie i klauzulę organu egzekucyjnego.

Należy przy tym podkreślić, że skarżąca nie wskazała żadnych nieprawidłowości jakim jej zdaniem dotknięty jest tytuł wykonawczy. Ograniczyła się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że tytuł wykonawczy jest nieważny i nie spełnia wymogów prawa. Analiza tytułu wykonawczego nie potwierdza jednak tych zarzutów.

Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a.