Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28.11.2008r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18.09.2008r. nr [...], w przedmiocie pozostawienia odwołania R. W. z dnia 06.06.2008r. bez rozpoznania.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów
R. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D. W. ur. w 1951r. otrzymującą rentę w wysokości 727,88 zł. netto.
Wydatki rodziny obejmują: - opłatę za gaz, ok. 150 zł. miesięcznie (przy czym faktura za okres od [...].01.2008r do [...].03.2008r. opiewała na kwotę 161,99 zł.)
- - opłatę za prąd ok. 210 zł. (przy czym wpłata z tego tytułu za miesiąc marzec 2008r. wynosiła 177,68 zł. a za kwiecień 2008r. - 26,35 zł.)
- - opłatę za telefon ok. 100 zł. miesięcznie,
- - koszty leków ok. 300 zł. miesięcznie,
- - koszty utrzymania domu i napraw niezbędnych urządzeń ok.100 zł. miesięcznie,
- - koszty opału ok. 2000 zł. rocznie,
- - koszty wywozu śmieci ok. 250 zł. rocznie,
- - koszty abonamentu radiowo-telewizyjnego 228 zł. rocznie,
- - koszty utrzymania Fiata 126 p ok. 412 zł. rocznie,
- - koszty obowiązkowego ubezpieczenia rolników 271 zł. rocznie,
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych R. W. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.
Nie nadesłała bowiem: - oświadczenia określającego jaki dochód uzyskuje R. W. popartego odpowiednim zaświadczeniem o zarobkach lub dowodem otrzymywania świadczeń,
- - wyciągów z kont bankowych R. W. i D. W. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów z lokat bankowych małżonków,
- - zeznań podatkowych małżonków za 2008r.,
- - spisu posiadanych nieruchomości wraz z podaniem ich położenia i wielkości,
Zaistniały stan rzeczy trudno więc określić mianem wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podkreślić też wypada, że w konsekwencji w/w okoliczności niemożliwa jest rzeczywista analiza relacji wydatków do dochodów strony skarżącej, będąca podstawą oceny jej zdolności finansowych.
W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270).