Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2008 roku K. P. złożył w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy z tytułu spadku po zmarłej matce Z. P. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia, w który stwierdził, że obłożna choroba i pobyt w szpitalu w okresie od [...] do [...] stycznia 2008 roku uniemożliwiły mu złożenie zgłoszenia nabycia spadku odziedziczonego po jego matce, zmarłej w dniu [..] września 2007 roku. Łącznie na zwolnieniu chorobowym skarżący przebywał od [..] stycznia do [...] lutego 2008 roku.
Postanowieniem z dnia 21 marca 2008 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił K. P. przywrócenia terminu określonego w art. 4a ustawy od spadków i darowizn. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanek przywrócenia przedmiotowego terminu. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2007 roku sygn. akt [...] stwierdzające spadek po Z. P. uprawomocniło się w dniu [...] grudnia 2007 roku, a zostało przygotowane do wydania skarżącemu przez Sąd w dniu [...] stycznia 2008 roku.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwolnieniu od tego podatku podlega nabycie spadku przez osoby w tym przepisie wskazane, pod warunkiem zgłoszenia przedmiotowego nabycia w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Natomiast w przypadku niedochowania tego terminu, nabycie spadku podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, w tym wypadku na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
W wyniku rozpoznania wniesionego przez skarżącego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21 maja 2008 nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając dotychczasowe stanowisko organu I instancji Dyrektor izby Skarbowej dodatkowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie obowiązek podatkowy powstał w dniu [...] grudnia 2007 roku, tj. z chwilą uprawomocnienia się postanowienia spadkowego, natomiast skarżący zgłosił nabycie spadku do Urzędu Skarbowego dopiero w dniu [...] lutego 2008 roku, a więc po upływie terminu uprawniającego do zwolnienia, który upłynął w dniu [...] stycznia 2008 roku. Ponieważ termin do zgłoszenia nabycia spadku jest terminem prekluzyjnym, oznacza to, że po jego upływie nie wywołuje skutków prawnych. Nadto, jako, że nie jest to termin prawa procesowego, nie podlega przywróceniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie K.P. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, kwestionując prawidłowość ustaleń organów podatkowych, w przedmiocie daty stwierdzenia prawomocności przedmiotowego postanowienia spadkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu [...] października 2008 roku skarżący w związku z pracami legislacyjnymi toczącymi się w przedmiocie zmiany ustawy o podatku od spadków i darowizn wniósł o zwieszenia postępowania sądowego, na co pełnomocnik organu wyraził zgodę. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ zawiesił postępowanie sądowe.
Następnie, na wniosek skarżącego, postanowieniem z dnia 27 marca 2009 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami - zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Celem tej kontroli jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W zakresie swej kognicji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie Sąd skargę oddala na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych wykazała, że postanowienie to nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy termin do zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu nabycia praw do spadku określony w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U z 2004 roku Nr 142 poz. 1514 ze zm.), zwana dalej u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego niepodlegającym przywróceniu, jak twierdzi organ podatkowy, czy też, jak twierdzi skarżąca, jest terminem prawa procesowego, a tym samym jest terminem, który można przywrócić.
W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organów w kwestii zakwalifikowania terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jako terminu prawa materialnego. Stosownie do art. 4a ust. 1 pkt 1 w/w ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2009r.) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Dla rozstrzygnięcia charakteru prawnego danego terminu istotne jest, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki.
W pierwszym przypadku będziemy mieć do czynienia z terminem materialnym, w drugim z terminem procesowym. Z powołanego art. 4a ust. 1 pkt 1 wynika, że podstawowym warunkiem dla skorzystania ze zwolnienia jest zgłoszenie faktu nabycia majątku naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego. Zgłoszenie to powinno być złożone w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Wyjątkiem jest nabycie w drodze dziedziczenia - ustawowego lub testamentowego - w tym wypadku termin miesięczny liczy się od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Oznacza to, że podatnik, po upływie określonego w tym przepisie terminu, nie może skutecznie domagać się zwolnienia z przedmiotowego podatku. Niedopełnienie bowiem obowiązku zgłoszenia - jeśli nie ma zastosowania wyjątek z art. 4a ust. 4 - skutkuje utratą prawa do zwolnienia.
Należy też wskazać, że przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Natomiast ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy.
W przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2007 roku sygn. akt [...] uprawomocniło się w dniu [...] grudnia, zatem obowiązek podatkowy powstał w dniu [...] grudnia 2007 roku. Termin do skorzystania ze zwolnienia z art. art. 4a ust. 1 pkt 1 upłynął skarżącemu w dniu [...] stycznia 2008 roku, natomiast skarżący zgłosi nabycie spadku dopiero w dniu [...] lutego 2008 roku.
Mając na uwadze powyższe rozważania, należy przyznać rację organom podatkowym, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy nie może być skarżącemu przywrócony z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 162 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 19997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) instytucję przywrócenia terminu stosuje się tylko do terminów procesowych.
Ponadto, podkreślić należy, że przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin, a przedmiotowa ustawa nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d, co powoduje, iż jest on terminem nieprzywracalnym. W konsekwencji, termin do zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułu nabycia praw do spadku, określony w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. nie może być przywrócony w oparciu o art. 162 § 1 - 3 O.p., ponieważ stosownie do art. 162 § 4 O.p. powołane przepisy stosuje się tylko do terminów procesowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.