Wyrok WSA w Krakowie z 6 sierpnia 2020 r., I SA/Kr 505/20

Uzasadnienie

I. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia A. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] odmawiającego uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 dalej-K.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 1438 ze zm. dalej-u.p.e.a.)-utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A. - sp. z o.o. w B., na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] wystawionych przez wierzyciela - Burmistrza B., obejmujących należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania na łączną kwotę należności głównej [...] zł.

Egzekucję wszczęto w dniu [...] listopada 2015r. doręczając spółce odpis w/w. tytułów wykonawczych. Pismami z dnia [...] listopada 2015r. spółka zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne podnosząc niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 i art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a., błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienie obowiązku (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.). W uzasadnieniu zarzutów, podniesiono, że Burmistrz Miasta B. nie jest wierzycielem, albowiem nie jest on właścicielem ani zarządcą dróg na terenie miasta B. Zarzucono również błędne określenie osoby zobowiązanej, co doprowadziło do wszczęcia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku istnienia po jej stronie obowiązku, za którego niedopełnienie została naliczona opłata dodatkowa.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zwrócił się do wierzyciela - Burmistrza B. o przedstawienie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. wierzyciel przedstawił swoje stanowisko, uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione. Strona na powyższe postanowienie złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., które postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. sygn. akt: [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów strony, wierzyciel - Burmistrz B. uznał zarzuty strony za nieuzasadnione, a to postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] Na powyższe postanowienie strona złożyła kolejne zażalenie, a po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. sygn. akt: [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela, a tym samym stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia2016r. nr [...] uznał wniesione zarzuty strony za nieuzasadnione.

Nie zgadzając się z tym postanowieniem A. - sp. z o.o złożyła zażalenie, przywołując wniesione wcześniej zarzuty tj., że Ośrodek Sportu i Rekreacji nie jest uprawniony do pobierania opłat dodatkowych, wobec czego obowiązek nie istnieje, a art. 13f ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych nie stanowi, aby opłatę tą uiszczał właściciel pojazdu.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. nr [...], na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 kpa w związku z art. 17, art. 18 w zw. art. 34 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 34§1 i art. 29§1 u.p.e.a. zachowując zasadę ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia ma możliwość badania jedynie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odnośnie zgłoszonych zarzutów. Nie może natomiast rozstrzygać zarzutów, co do których oceny kompetencję posiada wyłącznie wierzyciel. Organ wyższego stopnia właściwy dla organu egzekucyjnego, na skutek wniesionego zażalenia na postanowienie w zakresie zgłoszonych zarzutów dokonuje kompleksowej kontroli zarówno zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, jak i poprzedzającego go tytułu wykonawczego, w związku z którym wniesiono zarzuty.

W tym stanie organ odwoławczy nie może kwestionować stanowiska wierzyciela, co do nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Przepis art. 34§1 u.p.e.a., nakłada na organ egzekucyjny obowiązek rozpatrzenia zarzutów wskazanych w art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym wypowiedź wierzyciela dotycząca zarzutów z art. 33§1 pkt 1-5 i 7 jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienie zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela.

Mając na uwadze fakt, że przedmiotem rozpatrzenia były m.in. zarzuty z art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. dotyczące nieistnienia obowiązku oraz błędu, co do osoby zobowiązanego, opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu, była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie z przepisem art. 29§1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec A. - sp. z o.o., stanowiły bowiem w/w. tytuły wykonawcze obejmujące należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania na łączną kwotę należności głównej [...] zł zawierające oświadczenie wierzyciela, że wykazana w tytułach wykonawczych należność jest wymagalna i podlega egzekucji administracyjnej. Ponadto wierzyciel, w swoim postanowieniu z dnia [...] lutego 2016r. zajął stanowisko w sprawie zarzutów strony dotyczących istnienia obowiązku oraz osoby zobowiązanego uznając je za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (zarzut z art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a.) dotyczącego błędnego wskazania wierzyciela w tytułach wykonawczych podano, że stanowisko organu I instancji jest zasadne. Windykację i egzekucję należności z tytułu opłat w strefie płatnego parkowania, prowadzi administrator strefy płatnego parkowania, którym jest Ośrodek Sportu i Rekreacji w B. Jest on jednostką organizacyjną gminy działającą w tym zakresie z ramienia Burmistrza B., wskazanego prawidłowo, jako wierzyciel w tytułach wykonawczych.

II. A. sp. z o. o. w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów art. 27 w zw. z przepisem art. 33 pkt 10 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 listopada 2016r. sygn. akt: I SA/Kr 118/16 uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W pisemnych motywach wyroku Sąd przypomniał, że przedmiotem poddanej sądowej kontroli sprawy było pięć wystawionych wobec spółki w okresie od [...] maja do [...] lipca 2015r. tytułów wykonawczych dotyczących obowiązku uiszczenia dodatkowych opłat z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania za określone tam dni parkowania ([...] grudnia 2011r., [...] sierpnia 2011r., [...] sierpnia 2013r., [...] października 2013r., [...] lipca 2013r.).

Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek zapłaty dodatkowej opłaty wynika z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek poniesienia takich opłat został określony w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r., Nr 19, poz. 115, ze zm.), w szczególności w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-4 oraz art. 13f ust. 1 i 2. Z kolei Rada Miasta B., w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, podjęła uchwały przywołane w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji, nr [...] z [...] kwietnia 2015r. oraz nr [...] z [...] grudnia 2003r.

Ponadto zgodnie z art. 40d ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy).

Z art. 29§1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień stanowiących podstawę tytułu wykonawczego). Tym niemniej należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, jako obowiązku wynikającego bezpośrednio z ustawy.

W sprawie obowiązku uiszczenia takiej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo zatem ogólnej zasady wyrażonej w art. 29§1 u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie mające za przedmiot ocenę jego zasadności, w tym zasadności nałożonego obowiązku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem kiedy egzekwowany obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony praw przez dłużnika (por. ocenę wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012r. sygn. akt: III SA/Gd 107/12dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej-CBOSA).

Weryfikacji winien podlegać zarzut strony skarżącej nieistnienia obowiązku opłacenia opłaty dodatkowej w powiązaniu z podnoszoną kwestią dotyczącą miejsca parkowania, a w konsekwencji także zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej. Zarzut taki oceniany jest również pierwotnie przez wierzyciela. Wierzyciel powinien zatem wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w świetle dowodów wskazujących na taką odpowiedzialność strony skarżącej.

W kontrolowanej sprawie przyjmując za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a to błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienia obowiązku (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.) skarżony organ uznał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela i nie dokonał oceny podniesionych zarzutów wskazujących na nieprawidłowe ustalenie podmiotu podlegającego odpowiedzialności, w tym nie wykazanie, aby miejsce zaparkowania determinowało odpowiedzialność spółki. Pośrednio wiązało się to z zarzutem, że Burmistrz Miasta B. nie jest wierzycielem w powiązaniu z kwestią sprawowania zarządu dróg na terenie miasta B.. Brak w aktach sprawy dowodów pozwalających na jednoznaczne przyjęcie wyżej opisanych przesłanek odpowiedzialności oznacza, iż zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli sądu.

Wskazać należy, że stanowisko organu winno znaleźć wyraz zarówno w rozstrzygnięciu tj. w postanowieniu, którego sentencja podlega objaśnieniu w uzasadnieniu, ale również poprzez wykazanie okoliczności stanu faktycznego, na których organ się oparł tj. zgromadzonym i przyjętym stanie faktycznym.

Postanowienie kończące postępowanie to akt, z którego strona powinna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swej sytuacji prawnej, tak w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. Skarżony organ nie odniósł się do kluczowych w sprawie kwestii, powielając jedynie stanowisko organu I instancji, bez koniecznej weryfikacji. Wobec uchybień organu, który nie dokonał własnej oceny powyżej wskazanych okoliczności i niemożności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wierzyciela w związku z nowelizacją ustawy o p.p.s.a. dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy o p.p.s.a., strona skarżąca faktycznie została pozbawiona możliwości rzetelnej oceny swoich zarzutów. Oprócz braku zbadania powyżej opisanych kwestii skarżony organ powielił nieprawidłową (nieistniejącą w obrocie, nigdy nie wydaną) uchwałę Rady Miasta B. nr [...] z [...] grudnia 2013r. w zakresie wprowadzenia stref parkowania i opłat.

Nie jest rzeczą strony domyślać się prawidłowej daty, bądź numeru uchwały rzeczywiście wydanej lub obowiązującej, zwłaszcza wobec zarzutu kwestionującego podstawę prawną odpowiedzialności. Nieprawidłowości w tym zakresie oznaczają brak rzetelnego odniesienia się organu odwoławczego do zarzutu i zbadania istoty sprawy, co nie może zostać naprawione przez ewentualne późniejsze wyjaśnienia bądź poszukiwanie właściwego aktu prawnego przez kontrolujący sprawę sąd. Powołanie w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji uchwały nr [...] z [...] kwietnia 2015r. jest niewystarczające wobec powstania egzekwowanego obowiązku przed jej wejściem w życie.

Wobec powyższego doszło do naruszenia art. 77§1 kpa i art. 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. "c" ustawy o p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

IV. Powyższy wyrok organ zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
1) art. 145§1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r., poz. 270, dalej-p.p.s.a.) i art. 134§1 oraz art. 151 p.p.s.a. - poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie przez sąd postanowienia, chociaż rozstrzygnięcia organów nie były dotknięte żadną z wad wskazanych przez sąd i przy braku naruszeń przez organy przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, nieoddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
2) art. 133§1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., art. 141§4 p.p.s.a. w związku z art. 77§1 i art. 80 K.p.a. polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu postanowienia przez sąd I instancji, które zostało wydane przez organ bez naruszenia wskazanych przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i tym samym nie mogło zostać przez sąd I instancji uchylone jako naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby sąd I instancji prawidłowo ocenił postanowienie organu pod względem jego zgodności ze wskazanymi przepisami, to na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddaliłby skargę, a nie uchylił postanowienie jak to uczynił. Organ bowiem wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, jak również dokonał oceny jego całokształtu zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz w zgodzie art. 29§1, art. 34§1 oraz art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.;
3) art. 145§1 pkt 1 lit. c) i art. 141§4 p.p.s.a. w związku z art. 29§1, art. 34§1 oraz art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. - poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ podatkowy, a polegającej na uznaniu, że organ podatkowy winien był w niniejszej sprawie rozpatrzyć zarzut poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, celem dokonania weryfikacji i własnej oceny stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu wydanym przez Burmistrza Miasta. Gdyby sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli to musiałby uznać, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz że zarzuty wskazane w art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. rozpatrywane są przez organ po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (art. 34 § 1 u.p.e.a.), przy czym wypowiedź wierzyciela dotycząca zarzutów z art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. jest dla organu wiążąca, a organ nie ma obowiązku, ani możliwości jej weryfikacji - i w konsekwencji skargę oddalić stosownie do art. 151 p.p.s.a.;
4) art. 145§1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141§4 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. - poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia w części zawierającej wskazanie co do dalszego postępowania, polegające na wskazaniu przez sąd I instancji, aby organy podatkowe rozpatrując sprawę ponownie uwzględniły zalecenia oraz wykładnię przepisów zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku, gdyby sąd nie naruszył przepisu art. 141§4 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. uzasadnienie orzeczenia byłoby prawidłowe, a zalecenia co do ponownego rozpoznania sprawy byłyby zbędne;
5) art. 141§4 p.p.s.a. i 145§1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku nie zawarł pogłębionej oceny stanowiska organów podatkowych, jak również w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Stanowisko sądu I instancji jest ogólne, podobnie jak i w zakresie wskazań co do dalszego postępowania, a ogranicza się w zasadzie do powołania na poparcie swojego stanowiska przepisów prawa bez szczegółowego odniesienia ich do stanu faktycznego sprawy.

Organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie.

V. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2019r. sygn. akt: II FSK 367/17 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w K..

Sąd II instancji zauważył i podkreślił, że stosownie do treści art. 13f) ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r., Nr 19, poz. 115, ze zm. dalej-u.d.p.) za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50,00 zł (art. 13f ust. 2 u.d.p.). Użycie słowa: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu, czy zgody. Skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty parkingowej, we właścicielu pojazdu należy upatrywać zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej, chyba że ten wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby, czy to na skutek własnego oświadczenia woli, czy wbrew własnej woli.

Przedmiotem poddanej sądowej kontroli sprawy było pięć wystawionych wobec spółki w okresie od dnia [...] maja do dnia [...] lipca 2015r. tytułów wykonawczych dotyczących obowiązku uiszczenia dodatkowych opłat z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania za określone tam dni parkowania ([...] grudnia 2011r., [...] sierpnia 2011r., [...] sierpnia 2013r., [...] października 2013r., [...] lipca 2013r.).

Rada Miasta, w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, podjęła uchwały wskazane w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2015r. oraz z dnia [...] grudnia 2003r. Ponadto zgodnie z art. 40d) u.d.p. opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1 podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy).

W sprawie obowiązku uiszczenia takiej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo zatem ogólnej zasady wyrażonej w art. 29§1 u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie mające za przedmiot ocenę jego zasadności, w tym zasadności nałożonego obowiązku. Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem kiedy egzekwowany obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony praw przez dłużnika.

Weryfikacji winien podlegać zarzut strony skarżącej nieistnienia obowiązku opłacenia opłaty dodatkowej w powiązaniu z podnoszoną kwestią dotyczącą miejsca parkowania, a w konsekwencji także zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Zarzut taki oceniany jest również pierwotnie przez wierzyciela. Wierzyciel powinien zatem wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w świetle dowodów wskazujących na taką odpowiedzialność strony skarżącej.

W sprawie sąd I instancji wyraził trafne stanowisko, zgodnie z którym w kontrolowanej sprawie - przyjmując za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a to błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienia obowiązku (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.) - organ uznał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela i nie dokonał oceny podniesionych zarzutów wskazujących na nieprawidłowe ustalenie podmiotu podlegającego odpowiedzialności, w tym niewykazanie, aby miejsce parkowania determinowało odpowiedzialność spółki. Pośrednio wiązało się to z zarzutem, że Burmistrz Miasta nie jest wierzycielem w powiązaniu z kwestią sprawowania zarządu dróg na terenie miasta. Brak w aktach sprawy dowodów pozwalających na jednoznaczne przyjęcie wyżej opisanych przesłanek odpowiedzialności oznacza, iż zaskarżone postanowienie wymyka się spod kontroli sądu.

Wskazać należy, że stanowisko organu winno znaleźć wyraz zarówno w rozstrzygnięciu, tj. w postanowieniu, którego sentencja podlega objaśnieniu w uzasadnieniu, ale również poprzez wykazanie okoliczności stanu faktycznego, na których organ się oparł, tj. zgromadzonym i przyjętym stanie faktycznym. Wad zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może sanować inna aktywność procesowa organu np. w formie późniejszego uzupełniania akt sprawy. Postanowienie - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - kończące postępowanie to akt, z którego strona powinna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swej sytuacji prawnej, tak w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego.

Organ nie odniósł się do kluczowych w sprawie kwestii, powielając jedynie stanowisko organu I instancji, bez koniecznej weryfikacji. Wobec uchybień organu, który nie dokonał własnej oceny powyżej wskazanych okoliczności i niemożności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wierzyciela w związku z nowelizacją ustawy o p.p.s.a. dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy o p.p.s.a., strona skarżąca faktycznie została pozbawiona możliwości rzetelnej oceny swoich zarzutów. Oprócz braku zbadania powyżej opisanych kwestii organ powielił nieprawidłową (nieistniejącą w obrocie, nigdy nie wydaną) uchwałę Rady Miasta z dnia [...] grudnia 2013r. w zakresie wprowadzenia stref parkowania i opłat. Nie jest rzeczą strony domyślać się prawidłowej daty, bądź numeru uchwały rzeczywiście wydanej lub obowiązującej, zwłaszcza wobec zarzutu kwestionującego podstawę prawną odpowiedzialności.

Nieprawidłowości w tym zakresie oznaczają brak rzetelnego odniesienia się organu odwoławczego do zarzutu i zbadania istoty sprawy, co nie może zostać naprawione przez ewentualne późniejsze wyjaśnienia bądź poszukiwanie właściwego aktu prawnego przez kontrolujący sprawę sąd. Powołanie w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji uchwały z dnia [...] kwietnia 2015r. jest niewystarczające wobec powstania egzekwowanego obowiązku przed jej wejściem w życie.

VI. Rozpoznając sprawę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że rozpatrzył ponownie zażalenie Spółki z dnia [...] maja 2016r. i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. uchylił postanowienie organu I instancji w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie: art. 33§1 pkt 1, pkt 4, pkt 10 u.p.e.a. oraz art. 9 w zw z art. 13f ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych-poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia podał, że organ I instancji uwzględnił zalecenia Sądu, wskazując, że potwierdzeniem zaparkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania bez wywiązania się z obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest dokument sporządzony przez pracownika zarządu drogi lub zarządcy drogi w strefie parkowania. Osoba, która zaparkowała w strefie powinna na przedniej szybie pojazdu lub przy opuszczeniu strefy parkowania okazać dowód uiszczenia opłaty. Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa i ponosi ją ten, kto zaparkował pojazd w strefie bez uiszczenia opłaty. Ustalając opłatę jest domniemanie, że obowiązek nałożony jest na właściciela pojazdu. Zdaniem organu zarzut braku wymagalności był niezasadny.

Jeśli chodzi o błąd co do osoby zobowiązanego, to wierzyciel ustalił, że właścicielem pojazdu była skarżąca spółka. Organ nie podzielił zarzutu, iż nie ustalono, kto parkował w danym dniu. Właściciel ma możliwość zwolnienia się z obowiązku uiszczenia opłaty, wskazując osobę kierującą pojazdem (parkującą) a tego nie uczynił. Spółka nie złożyła stosowanych wyjaśnień wierzycielowi zatem wierzyciel przyjął, że obowiązek spoczywa na spółce.

Organ wskazał, że wierzyciel został prawidłowo określony w tytułach wykonawczych. Podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku był Burmistrz B., który działał przez B. (B.). Jest on administratorem strefy płatnego parkowania.

Organ zaznaczył, że wykonując zalecenia Sądu zwrócił się do Burmistrza B. - jako wierzyciela o przedłożenie uchwały Rady Miasta B. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. w zakresie wprowadzenia stref parkowania i opłat. Wierzyciel podał natomiast, ze uchwała nr [...] nie istnieje i została błędne wskazana. Istnieje uchwała Rady Miejskiej nr [...] dnia [...] grudnia 2003r. Kopie tych przedłożono do akt sprawy oraz uchwałę rady Miejskiej w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. w sprawie zmiany w/w uchwały.

Odnosząc się do zarzutu błędnego wskazania wierzyciela, organ nie podzielił tego zarzutu podając, że administratorem strefy płatnego parkowania jest B., który jest jednostką organizacyjną gminy, która działa z ramienia Burmistrza B..

W zażaleniu podniesiono zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, jednakże organ zaznaczył, że nie mógł się odnieść do tego zarzutu ponieważ nie został zgłoszony w piśmie z dnia [...] listopada 2015r. zawierającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

VII. W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., złożyła Spółka zarzucając naruszenie:
- przepisów art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. w zw z art. 21 ust. 1 oraz art. 1a u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie istnienia zobowiązania w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym,
- przepisów art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. w zw z art. 13f ust. 1 i 3 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie istnienia zobowiązania w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym,
- przepisów art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. w zw z art. 13f ust. 1 i 3 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie braku błędu co do osoby zobowiązanego, w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym,
- przepisów art. 33§1 pkt 9 u.p.e.a. w zw z art. 13f ust. 1 i 3 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a to uznanie, iż organ egzekucyjny jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
- przepisów art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a. w zw z art. 27§1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a to uznanie, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie obligatoryjne elementy.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy NUS w B..

Uzasadniając skargę jej autor przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i zaznaczył, że w świetle wyroku NSA, sygn. akt: II FSK 367/17 wierzyciel powinien wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wskazujących na odpowiedzialność skarżącej spółki. Dokonano wykładni art. 21 ust. 1, art. 19 ust. 2 pkt4, art. 13 ustawy o drogach publicznych akcentując, że B. nie jest jednostką organizacyjną będącą zarządcą drogi o której mowa w art. 21 ustawy. Niedopuszczalnym jest administrowanie przez B. strefą płatnego parkowania. Burmistrz Miasta B. nie mógł zlecić wykonania obowiązków B. i nie doszło do przekazania kompetencji na rzecz B.. Wskazano, że wezwanie do uiszczenia należności jak i upomnienia a także rzekome dowody potwierdzające fakt zaparkowania pojazdu, sporządzone zostały przez B., który nie jest zarządcą drogi i nie przysługują mu uprawnienia do stwierdzania, udokumentowania, udawadniania faktu parkowania pojazdów a następnie windykacji i egzekucji opłat.

Autor skargi podniósł także, że z art. 13f ust. 1 i 3 u.d.p. nie wynika, że opłatę uiszcza właściciel pojazdu. Wbrew stanowisku organu z żadnego przepisu nie wynika upoważnienie dla B. do wykonywania obowiązku administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Podlegający na podstawie wskazanej przez rzekomego wierzyciela podstawy prawnej art. 13f u.d.p. nigdy nie stał się wymagalny.

Odpowiadając na skargę organ Ii instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

VIII. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] grudnia 2019r. odmawiające uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2016r., sygn. akt I SA/Kr 1118/16, utrzymanego wyrokiem NSA z dnia 14 lutego 2019r. sygn. akt: II FSK 367/17.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt II SA/Ol 443/09-CBOSA). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt: II GSK 240/06-CBOSA).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt II FSK 1057/11-CBOSA).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonych postanowień, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 16 listopada 2016r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Podstawowy problem w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół wykonania zaleceń Sądu sformułowanych w wyroku z dnia 16 listopada 2016r. sygn. akt I SA/Kr 1118/16. Istotą zaleceń zawartych w w/w orzeczeniu było zebranie dowodów pozwalających na jednoznaczne przyjęcie odpowiedzialności skarżącej spółki, odniesienie się przez organ do kluczowych w sprawie kwestii, brak własnej oceny okoliczności podnoszonych przez spółkę.

W ocenie Sądu zalecenia Sądu I instancji zostały wykonane. Organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji wskazując na wytyczne Sądu.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zebrały niezbędny na potrzeby rozstrzygnięcia materiał dowodowy i w sposób prawidłowy podjęły rozstrzygnięcie w sprawie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno postanowienie organu odwoławczego, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie zawierają uchybień, które mogłyby uzasadniać ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33§1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Wyjaśnienia wymaga także kwestia granic sprawy jaką zobowiązany jest rozpoznać organ egzekucyjny w przypadku wniesienia zarzutów przez zobowiązanego. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest utrwalone. Podkreśla się, że zarzuty są specyficznym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego a nie w jego toku. Wynika to z treści art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a., który zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia zarzutów siedmiodniowy termin od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu nie można ich uzupełniać powołując nowe podstawy gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela ani też w postępowaniu zażaleniowym bądź sądowoadministracyjnmym. Po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów o nowe podstawy.

Po upływie tego terminu dopuszczalne jest jedynie precyzowanie zarzutów w granicach zakreślonych argumentacją zobowiązanego podniesioną w pierwotnym piśmie, złożonym w terminie siedmiodniowym określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 2 lutego 2016r. sygn. akt: II FSK 3259/13, z 8 września 2016r. sygn. akt: II FSK 2296/14, z 6 lutego 2018r. sygn. akt: II FSK 252/16, z 12 grudnia 2006r. sygn. akt: I OSK 1057/06 i z 1 września 2011r. sygn. akt: II FSK 407/10-CBOSA).

Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach. Oznacza to, że okoliczności podniesione przez zobowiązanego w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie wyznaczają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpatrzenia tego środka prawnego. Postępowanie w sprawie zarzutów może się zatem toczyć jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty w terminie, o którym mowa w art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest to, że w niniejszej sprawie granice sprawy wyznaczają podstawy i okoliczności podniesione przez stronę skarżącą w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie tj. w pismach z dnia 10 listopada 2015r. Pismo to wyznacza zatem ramy postępowania w sprawie zarzutów. Uzupełnienie zarzutów oraz zgłaszanie zupełnie nowych podstaw zarzutów przez stronę skarżącą w późniejszym czasie jest niedopuszczalne i nie może być rozpoznane w niniejszej sprawie.

Skarżąca Spółka pismami z dnia [...] listopada 2015r. zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, formułując zarzuty: niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (zarzut z art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a.), błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienie obowiązku (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.).

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2012r., sygn. akt II FSK 2615/10 z 6 marca 2012r., sygn. akt II FSK 1441/10, z 1 września 2011r., sygn. akt II FSK 407/10, z 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II FSK 474/10-CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, jako spóźniony a tym samym niedopuszczalny należało uznać zarzut z art. 33§1 pkt 9 u.p.e.a. w ramach którego skarżąca spółka upatruje prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Oznacza to, że organ prawidłowo skonstatował, iż nie może poddać merytorycznej ocenie tego zarzutu spółki, sformułowanego dopiero w zażaleniu. Podobnego skutku nie mógł odnieść zarzut sformułowany w pkt 4 skargi a odnoszący się do naruszenia przepisów art. 33§1 pkt 9 u.p.e.a. w zw z art. 13f ust. 1 i 3 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a to uznanie, iż organ egzekucyjny jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Pozostałe zarzuty również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Istota zgłoszonych zarzutów a ramach art. 33§1 pkt 1, 4 i 10 u.p.e.a.,(które mają w dużej mierze charakter komplementarny) koncentruje się między innymi wokół możliwości powierzenia przez Burmistrza B. czynność zarządcy drogi podmiotowi jaki jest B. w B.. Skarżąca spółka kwestionuje uprawnienia B. do windykacji należności.

Ustosunkowując się do tego zagadnienia, należy podkreślić, że Rada Miejska w B. podjęła na przestrzeni lat kilka uchwał (nr: [...], [...], [...]) w których wprowadzono strefy parkowania i ustalono stawki za opłaty oraz wskazano administratora tych stref. Kwestionowanie podjętych uchwał a w szczególności okoliczności powierzenia funkcji administratora B. w B. wykracza poza ramy tej sprawy. Sąd, kontrolując postanowienie w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie może,,wyjść" poza ramy tegoż postępowania i badać prawidłowość uchwał Rady Miejskiej w B. w aspekcie dopuszczalności ustanowienia B. administratorem stref parkowania. Jeżeli strona kwestionuje uprawnienia B. jako administratora strefy, uprawnienia do poboru i egzekwowania opłaty to mogła zaskarżyć te uchwały Rady Miejskiej w B. w których utworzono strefy płatnego parkowania i wskazano podmiot uprawniony do ich administrowania.

Kwestionowanie istnienia obowiązku, u podstaw którego strona upatruje brak legitymacji podmiotu do nakładania i pobierania opłat było pozbawione podstaw.

Wspomnieć tylko należy, iż nie zostały także spełnione pozostałe przesłanki określone w punkcie 1 artykułu 33 § 1 u.p.e.a., które nie były podnoszone prze stronę w ramach zarzutów (umorzenie obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku). Żadnych z tych przesłanek strona skarżąca nie wykazała.

To wierzyciel wie, czy np. obowiązek wygasł, czy nie istnieje z innych przyczyn, czy został prawidło określony, albo czy jest on wymagalny. Dlatego ustawodawca zdecydował, iż to wierzyciel - a nie organ egzekucyjny - zajmuje stanowisko w przedmiocie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz że stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego. (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2019r. sygn. akt: II FSK 2453/17-CBOSA).

Podobnie nie można uwzględnić zarzutu błędu co do zobowiązanego.

Istota zarzutu sprowadza się do tego, że organ egzekucyjny oraz egzekutor podejmują czynności egzekucyjne względem podmiotu błędnie uznanego za zobowiązanego. Tak w doktrynie, jak i w judykaturze nie budzi wątpliwości to, że z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (por.m.in. wyrok WSA w Opolu z dnia 11 października 2017r. sygn. akt: I SA/Ol 354/17-CBOSA). Organ egzekucyjny, rozpoznając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, jest związany stanowiskiem wierzyciela, a sprzeczne rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z wolą wierzyciela w tej kwestii, stanowiłoby ingerencję w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Przyjęcie innego stanowiska stoi w sprzeczności nie tylko z wykładnią językową i systemową przepisów u.p.e.a, ale także z wykładnią celowościową.

Wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę. Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany. Błąd co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, iż jeżeli w tytule wykonawczym wskazano zobowiązanego i podjęto czynności egzekucyjne w stosunku do tego zobowiązanego - błędu co do osoby nie ma. Jeśli w tytule wykonawczym wskazano zobowiązanego, a czynności podjęto w stosunku do innej osoby, wystąpiłby błąd co do osoby zobowiązanego. Taka sytuacja nie wystąpiła w realiach tej sprawy.

Także argument spółki, iż nie potrafi wskazać faktycznego użytkownika pojazdu zaparkowanego w strefie parkowania bowiem ma kilkudziesięciu pracowników nie mógł odnieść skutku. Jeżeli spółka ma określoną flotę pojazdów to jej rzeczą jest takie zorganizowanie pracy pracowników (kierowców) by w sytuacjach problematycznych (np. kolizja drogowa, wypadek, włamanie do pojazdu, jego kradzież itd.) móc łatwo zidentyfikować użytkownika tego pojazdu. Spółka nie wskazała osoby parkującej, nie złożyła wyjaśnień. Powyższe powoduje, że zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Powołane przepisy 3

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 505/20

Metryka

Uzasadnienie