Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 26.11.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" A.P. ur. w 1936r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną H.P. ur. w 1936r. oraz synami: K.P. ur. w 1962r. i R.P. ur. w 1968r.
Małżonkowie są ludźmi schorowanymi a synowie pozostają praktycznie na ich utrzymaniu.
A.P. otrzymuje obecnie z ZUS świadczenia emerytalno - rentowe na łączną kwotę 2062,91 zł., miesięcznie, żona uzyskuje emeryturę w wysokości 1353,31 zł. miesięcznie a syn R. zasiłek z Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej w wysokości 442 zł., miesięcznie. Syn K. jest osobą bezrobotną.
Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1200 zł., koszty leczenia ok. 1000 zł., koszty wywozu nieczystości, konserwacji ogrodzenia i opłaty za telefon ok. 100 zł. Utrzymanie samochodu Opel Corsa rok. prod. 1994 pochłania ok. 500 zł., miesięcznie a opał do pieca kosztuje rodzinę 5000 zł., rocznie.
A.P. w czerwcu 2012r. pożyczył od kolegów kwotę 1000 zł. na rehabilitację pooperacyjną i do tej pory nie może tej pożyczki spłacić.
Rodzina mieszka w domu jednorodzinnym z 1939r. o wymiarach: 9,2 m x 9,8 m, znajdującym się na działce o pow. 19 a, składającym się z dwóch pokoi, kuchni, korytarza łazienki i wc.
A.P.nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. W czerwcu 2012r. pożyczył od kolegów kwotę 1000 zł. na rehabilitację pooperacyjną i do tej pory nie może tej pożyczki spłacić.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Zdaniem orzekającego sytuacja A.P. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe czteroosobowej rodziny. Wprawdzie zarówno on jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w postaci świadczeń z ZUS a syn R. otrzymuje zasiłek, to jednak fakt zaciągania pożyczek na konieczne cele rehabilitacyjne wskazuje, że rodzina nie radzi sobie z kosztami utrzymania, zwłaszcza że długi te w dalszym ciągu nie są spłacane. Zauważyć też wypada, że budżet domowy obciążany jest dodatkowo kosztami wizyt lekarzy specjalistów, którzy wzywani są w razie potrzeby nagłych sytuacjach.
Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia wynagrodzenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji A.P. i jego rodziny.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.