Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2001 r A. K. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 1999, przywieziony z Niemiec. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] DEM. W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną 5% min.357,1 EUR/szt. właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej.
Dyrektor Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury i decyzją z dnia [...] lipca 2001 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił dług celny w wysokości [...] PLN.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy". Dyrektor Urzędu Celnego podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " Informator Rynkowy, Samochody ciężarowe II/2001 EUROTAX ", a następnie pomniejszył tę wartość o 35% z tytułu cła. Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] DEM. Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 5%.
Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365), po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy w związku z odwołaniem skarżącego, postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2002 r przekazał sprawę organowi pierwszej instancji w celu zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż wartość rynkowa powołana w zaskarżonej decyzji tj. [...] zł powinna być wyższa i wynosić [...] zł, a tym samym podstawa wymiaru należności celnych i kwota długu celnego także powinna być wyższa.
Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r zmienił decyzję z dnia [...] lipca 2001 r w ten sposób, że określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając, że samochód był uszkodzony i posiadał ponadnormatywny przebieg, co znalazło swój wyraz w zapłaconej cenie tj. 11.000 DEM odpowiadającej jego wartości. Fakt uszkodzenia pojazdu został odnotowany w granicznym urzędzie celnym na dokumencie SAD poprzez zamieszczenie adnotacji " samochód uszkodzony". Funkcjonariusz celny Urzędu Celnego w [...] odmówił jednak uwzględnienia powyższych okoliczności i dokonał obliczenia wartości celnej samochodu na podstawie " danych książkowych". Funkcjonariusz ten odmówił również zamieszczenia informacji o stanie pojazdu w dokumentach celnych. Ponadto skarżący zarzucił, że w dokonanych przez organ celny obliczeniach dotyczących ustalenia wartości celnej samochodu nie uwzględniono marży, ani podatku VAT.
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 20 lutego 2003 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, zmienione decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w [...] z dnia [...] listopada 20002 r. Organ odwoławczy stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa EurotaxSchwacke, zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim.
Organ odwoławczy stwierdził, że podstawą oceny wiarygodności towaru w przedmiotowej sprawie były dane z katalogu "Schwackeliste" nr III/2001, w którym cena pojazdu odpowiadającego parametrami samochodowi będącemu przedmiotem niniejszego postępowania wynosi [...] DEM. Różnica pomiędzy wskazaną wartością, a wartością zadeklarowaną przez skarżącego wynosi ok.55% wartości transakcyjnej. W ocenie Dyrektora izby Celnej jest to różnica znacząca, dająca podstawę do odrzucenia wartości zadeklarowanej jako wartości celnej pojazdu.
Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych, jak pojazd będący przedmiotem importu w kwocie [...] zł (na podstawie katalogu " Informator rynkowy. Samochody ciężarowe " nr II/2001, należało pomniejszyć tę cenę o należności celne tj. o 35%. W wyniku otrzymanej kalkulacji kwotę [...] zł (po zaokrągleniu).
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że użyte wydawnictwa "Schwackeliste" oraz wydawnictwo Eurotax " Informator rynkowy. Samochody ciężarowe " podają bieżące ceny na rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego, są to informacje o cenach średnich pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdów.
W ocenie organu odwoławczego przebieg pojazdu będącego przedmiotem importu, jego braki wskazane w niemieckim dokumencie określającym stan techniczny pojazdu i zapis w dokumencie SAD, że pojazd jest uszkodzony, nie mają wpływu na wartość celną towaru. Samochód został uznany przez rzeczoznawcę za sprawny technicznie i dopuszczony do ruchu.
W związku z powyższym brak jest przesłanek dla przyjęcia, że uśrednione ceny podane w w/w katalogach nie odpowiadają wartości pojazdu będącego przedmiotem niniejszego postępowania i że ceny te są zawyżone.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 1 października 2005 r skarżący podniósł, że samochód został zakupiony w firmie prowadzącej skup i sprzedaż samochodów powypadkowych. Przedmiotowy pojazd był rozbity z lewej strony, posiadał kilkucentymetrowe wgniecenia karoserii, urwane lusterka boczne i wybite szyby po lewej stronie, wyciek oleju spod silnika, uszkodzoną instalację elektryczną, brak świateł oraz przebieg ponad 162.000 km, a także brak TUV (dopuszczenia do ruchu). Podczas zawierania transakcji kupna tego pojazdu skarżący zobowiązał się do usunięcia we własnym zakresie i na własny koszt uszkodzeń i dokonania przeglądu powypadkowego, a w zamian jego cena wyniesie [...] DEM. Samochód ten skarżący naprawiał przez 8 dni na terenie Niemiec.
Przekraczając granicę w [...] funkcjonariusz celny odnotował w dokumentach celnych, że pojazd jest uszkodzony. Funkcjonariusz celny w Urzędzie Celnym w [...] po przeprowadzeniu rewizji samochodu nie odnotował rzeczywistego stanu technicznego w opisie na odwrocie zgłoszenia celnego.
Skarżący zarzucił, że organy celne oparły się na katalogach, które zawierają ceny samochód używanych, ale bezwypadkowych i które - jak wynika z opisii - charakteryzują się następującymi parametrami: poprawnym stanem technicznym, nie wymagającym napraw i będących w ruchu, brakiem uszkodzeń, usterek i wad, standartowym wyposażeniem i normatywnym przebiegiem, 50% zużyciem opon i pierwszą rejestracją w maju danego roku. Ustalenie wartości konkretnego pojazdu sprowadza się do skorygowania jego notowań z danego rocznika. Korekty, zdaniem skarżącego, wynikają z różnicy rzeczywistego przebiegu w stosunku do standardowego, eksploatacyjnego zużycia opon, stanu technicznego odbiegającego od modelowego, dokonanych napraw, w tym powypadkowych lub wymiana podzespołów, konieczności przeprowadzenia dodatkowych napraw, lokalnej specyfiki rynku samochodowego.
Skarżący podniósł, że po zasięgnięciu opinii rzeczoznawców z zakresu techniki samochodowej, w oparciu o dokumentację złożoną w Urzędzie Celnym wartość sprowadzonego przez niego samochodu powinna być skorygowana z tytułu ponadnormatywnego przebiegu, wcześniejszych napraw oraz o naprawy w kraju i przy uwzględnieniu lokalnej sytuacji rynkowej, wartość przedmiotowego pojazdu wynosi [...] zł.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Dyrektora Izby Celnej zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stan techniczny samochodu, braki, wady i uszkodzenia nie mają wpływu na wartość celną to waru, uznając iż takie stanowisko jest przejawem bezprawia. Według biegłych te okoliczności uzasadniaj ą obniżenie wartości samochodu o ponad [...] zł
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił, że organy celne prowadziły postępowanie w przedmiotowej sprawie przewlekle z naruszeniem terminów określonych w Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy celne naruszyły obowiązujące przepisy prawa w zakresie niżej opisanym.
Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.
Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że organy celne są uprawnione do weryfikowania dokumentów stwierdzających wartość celną towaru będącego przedmiotem importu, jednak ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do wartości wynikającej z katalogu "Schwackeliste". Organ celny nie wykazał, że treść zakwestionowanej faktury nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Ustalenie w tym zakresie nie może być intuicyjne ani dowolne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności, a te pominięto w rozpatrywanej sprawie.
Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zaimportowany przez skarżącego pojazd uległ uszkodzeniu w wyniku wypadku. Fakt, że został zakupiony w firmie samochodów powypadkowych oraz że funkcjonariusz Urzędu Celnego w [...] odnotował na dokumencie SAD, iż pojazd jest uszkodzony, a także że skarżący w toku całego postępowania podnosił te okoliczności, obligowały organ celny do badania indywidualnych okoliczności zawarcia umowy kupna przedmiotowego pojazdu pod kątem wiarygodności ceny wynikającej z przedłożonej faktury. Nadmienić należy, że brak informacji o uszkodzeniach tego pojazdu w opisie wyniku rewizji odnotowanym na odwrocie dokumentu SAD [...] z dnia 9 [...]lipca 2001 r czyni wiarygodnym zarzut skarżącego, że funkcjonariusz Urzędu Celnego w [...] przeprowadzając rewizję celną towaru świadomie pominął rzeczywisty stan badanego towaru. Czynność celna polegająca na rewizji towaru, której celem - zgodnie z art.3 § 1 pkt.15 Kodeksu celnego jest ustalenie rodzaju, ilości, stanu towaru oraz z w razie potrzeby, ocena wartości celnej towaru, została przeprowadzona wadliwie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Twierdzenie Dyrektora Izby Celnej zawarte na stronie 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że przebieg pojazdu jak i braki samochodu wskazane w niemieckim dokumencie określającym stan techniczny pojazdu (...) a także zapis, że pojazd jest uszkodzony, widniejący na dokumencie SAD [...], nie mają wpływu na wartość celną towaru " stoi w oczywistej sprzeczności z art.23 § 1 w związku z art.85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość transakcyjna jest nierozerwalnie związana ze stanem towaru będącego przedmiotem transakcji, a stan towaru jest nierozerwalnie związany z należnościami celnymi przywozowymi. Uszkodzenie, braki, wady, naprawy powypadkowe, ponadmormatywny przebieg - to okoliczności, które w sposób istotny wpływają na wartość transakcyjną pojazdu znacznie obniżając jego wartość i powyższe twierdzenie organu celnego jest sprzeczne z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego.
Wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonej decyzji ceny zawarte w katalogu "Schwackeliste" są cenami uwzględniającymi spadek wartości pojazdu wynikający z wieku jedynie z tytułu zużycia eksploatacyjnego. Notowania katalogowe, zgodnie ze wskazówkami zawartymi w katalogu " Schwackeliste", należy skorygować m.in. o ponadnormatywny przebieg, dokonywane naprawy powypadkowe, ilość poprzednich właścicieli, sposób użytkowania, lokalną specyfikę rynku samochodowego, akcje promocyjne, zwyczajowe prowizje. Organ celny zakwestionował zadeklarowaną wartość transakcyjną samochodu sprowadzonego przez skarżącego dokonując formalnego porównania z ceną katalogową " pojazdu odpowiadającego parametrami samochodowi będącemu przedmiotem niniejszego postępowania tj. samochodu ciężarowego m-ki [...] (rok produkcji 1999, silnik o pojemności skokowej 2496 cm3, moc 76 KM). Parametry zgadzały się, ale stan towaru nie był zgodny.
W ocenie Sądu jest to istotne uchybienie w postępowaniu dowodowym w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, które miało wpływ na jej wynik. Podkreślić należy, że przedmiotowy katalog nie zawiera ceny konkretnych pojazdów, lecz ceny średnie, będące wynikiem wielu notowań, dlatego należy je traktować jako ceny orientacyjne, a nie ceny sztywne, bezwzględnie wiążące. Posługiwanie się w/w katalogiem nie może być ograniczone wyłącznie do tabel zawierających ceny pojazdów o określonych parametrach, ale odczytywanie tych informacji musi być w powiązaniu ze wskazówkami dotyczącymi posługiwania się tym wydawnictwem, w szczególności w odniesieniu do korekt tych cen pod kątem konkretnych pojazdów.
Wskazane uchybienia odnoszą się nie tylko do tego etapu postępowania celnego, które dotyczy weryfikacji ceny transakcyjnej zadeklarowanej przez skarżącego w zgłoszeniu celnym, ale również do następnego etapu tj. ustalania wartości celnej.
Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r- Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 z 1999 r), powołane w podstawie prawnej zakażonej decyzji, w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
Użyte w w/w Wyjaśnieniach określenia " w rozsądny sposób" i " z rozsądną elastycznością " należy interpretować w ten sposób, że ustalenie wartości celnej podjazdu nie może być dokonane bez uwzględnienia stanu towaru, dla którego ustalana jest wartość celna. Ten " elastyczny rozsądek" dotyczy dwóch sytuacji: po pierwsze, gdy z powodu uszkodzeń, braków, nadzwyczajnego zużycia, itp - wartość towaru należy obniżyć w stosunku do cen wynikających z katalogu, a po drugie - gdy z powodu dodatkowego wyposażenia pojazdu, " polepszenia" jego stanu - wartość tę należy podwyższyć w stosunku do ceny katalogowej.
Tak więc " rozsądna elastyczność " musi dotyczyć nie tylko weryfikacji ceny transakcyjnej i jej skutecznego zakwestionowania, ale również ustalenia wartości celnej towaru. W rozpatrywanej sprawie organy celne przeprowadziły postępowanie z pominięciem tych zasad, przy czym należy podkreślić, że dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że dla samochodów używanych ustalenie wartości celnej pojazdu należy dokonać metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego.
Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł, że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu, co oznacza, iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny.
Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.