Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...]w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 3.026 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom jednorodzinny w W. o powierzchni 120 m- oraz samochód osobowy marki[...], rok produkcji 2004. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa skarżący podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ma on na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 7 lat i 1 rok, które po rozwodzie zamieszkują z matką. Średnie miesięczne wydatki skarżącego wynoszą: 1.000 zł kredyt hipoteczny, 500 zł media, dom i telefon, 1.000 zł alimenty na dwoje dzieci.
Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, a to: spisu miesięcznych wydatków, wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz odpisu zeznania podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2007 roku.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał następujące dokumenty: kopię zeznania podatkowego PIT-37 o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2007, kopię zeznania podatkowego PIT-28 o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2007, kopie rachunków za energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, plan spłaty kredytu, kopię wyroku orzekającego rozwód, historię rachunków bankowych oraz zestawienie miesięcznych wydatków.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W ocenie orzekającego nie sposób uznać, że w takiej sytuacji znajduje się skarżący, skoro jest on właścicielem majątku znacznej wartości w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m- w W. oraz samochodu osobowego. Uzyskuje on stałe miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.026 zł miesięcznie. Z załączonych zeznań podatkowych wynika, że w roku 2007 z działalności polegającej na badaniu rynku i opinii publicznej R. Sz. osiągnął przychód wielkości 140.366,09 zł. Dodatkowo osiągnął on przychód i innego źródła wykazany w poz. 35 zeznania podatkowego PIT-37, którego wysokość wyniosła 11.232,00 zł. Trudno zatem uznać skarżącego za osobę ubogą, a właśnie dla takich osób przewidziana jest instytucja prawa pomocy.
Odnosząc się do oświadczenia skarżącego o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków należy zauważyć, że zgodnie z praktyką orzeczniczą wydatki na telefon nie należą do wydatków "utrzymania koniecznego" (por. postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r. I OZ 805/06 oraz postanowienie NSA z 20 października 2004 r. FZ 454/04). Przez wydatki konieczne należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (żywność, mieszkanie, ubrania).
Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny.
Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżącemu będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).