Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 5.833 zł od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2013r. oddalającego skargi M.G. i L.G. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2010r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r., skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ich od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 sierpnia 2013r. pełnomocnikowi skarżących został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie wniosek w przepisanej formie został złożony. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W skład ich majątku wchodzi dom jednorodzinny przy ul. N. w K., nieruchomości przy ul. R. w K., dom letniskowy w M. oraz budynki biurowe przy ul. J. i B. w K. Skarżący nie zadeklarowali posiadania zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Rubryki wniosku 8,9 i 10 dotyczące stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcami we wspólnym gospodarstwie domowym, dodatkowych informacji o stanie majątkowym oraz dochodach strony i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zostały przekreślone. Rubryka 10 odnosząca się do dochodów zawiera wpis "brak danych".
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, że cały majątek nieruchomy skarżących został zajęty przez Prokuraturę Okręgową w związku ze sprawą, w której skarżący M. G. jest oskarżonym. Całość dochodów skarżących została zajęta w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy 1 i Urząd Skarbowy 2.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach miały charakter lakoniczny i tym samym nie obrazowały sytuacji majątkowej skarżących zostali oni wezwani w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, poprzez oświadczenie z jakich źródeł i w jakiej wysokości czerpią dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji, przedłożenie odpisów zeznań podatkowych o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżących za rok 2012, a także deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku – w przypadku prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez M. G. i L. G. rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, oświadczenia, czy skarżący czerpią jakiekolwiek korzyści z majątku nieruchomego, który stanowi ich własność (np. z tytułu najmu) – jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów, udokumentowanie aktualnymi rachunkami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ewentualne leczenie, telefon, podatki, ubezpieczenia, itp., a także przedłożenie zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M.G. i L. G. pojazdach mechanicznych lub o ich braku.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżących przesłał odpisy zeznań podatkowych skarżących. za rok 2012 oraz deklaracji VAT-7 M.G. za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2013r. Pełnomocnik wskazał, że z przesłanych dokumentów wynika, iż skarżący w 2012r. nie osiągnęli dochodów, lecz ponieśli stratę. M.G. osiągał w 2012r. przychody wyłącznie z najmu nieruchomości, które to przychody nie pokrywały kosztów działalności, co spowodowało poniesienie straty na działalności z tego tytułu. Pełnomocnik wyjaśnił, iż przychody skarżącego. osiągane z tytułu wynajmu nieruchomości są pobierane przez Pekao Bank Hipoteczny S.A. tytułem spłaty kredytów zabezpieczonych na przedmiotowych nieruchomościach, z których to kredytów sfinansowano budowę budynków biurowych należących do skarżącego. Ze względu na niemożność skontaktowania się ze swoimi mocodawcami pełnomocnik wniósł o przedłużenie o 14 dni terminu do uzupełnienia pozostałych dokumentów i oświadczeń, o których mowa w wezwaniu Sądu.
Zarządzeniem z dnia 15 października 2013r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Mimo upływu terminu dodatkowe dokumenty i oświadczenia mające stanowić uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały przesłane.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy.
W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżących nie zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że nie było możliwości wydania orzeczenia zgodnie z wnioskiem jedynie na podstawie wybiórczych danych wynikających z przedłożonych dokumentów. Według pełnomocnika przedłożone dokumenty jasno wskazywały, że skarżący nie osiągają dochodów pozwalających im na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania ich i ich rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z wniosku skarżących wynika, że wnosili oni o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Zawarta w przepisach p.p.s.a. regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd niedokładności i sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających skarżącego.
W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżących nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami skarżących i wskazywanymi przez nich okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajdują się wnioskodawcy, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżących ciężar dowodowy w tym zakresie.
Ocena taka była konsekwencją działania skarżących, który nie dopełnili w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwani do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonali tego wezwania w sposób prawidłowy. Mimo przedłużonego na prośbę pełnomocnika skarżących terminu do przedłożenia brakujących dokumentów zawierających informację, które pozwoliłyby Sądowi ocenić rzeczywistą sytuację majątkową skarżących w kontekście konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, brakujących dokumentów nie przedłożono.
Tymczasem, dane zawarte w złożonym przez stronę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Analiza tych danych nasuwa bowiem szereg wątpliwości co do rzeczywistej kondycji finansowej skarżących. Sąd nie może zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżących wyrażonym w sprzeciwie, że przedstawione dokumenty były wystarczające dla podjęcia korzystnego dla nich rozstrzygnięcia. Strata podatkowa z działalności gospodarczej wynikająca z przedłożonych zeznań podatkowych za 2012r. nie jest dostatecznym dowodem braku środków do uiszczenia należnej opłaty sądowej, bez jednoczesnego wykazania jakikolwiek danych wskazujących z czego skarżący się utrzymują i jakie ponoszą koszty utrzymania.
W związku z tym należy uznać za całkowicie gołosłowne i niesprawdzalne twierdzenie pełnomocnika skarżącego zawarte w sprzeciwie, że "skarżący nie osiągają dochodów pozwalających im na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymaniu ich i ich rodzin" (we wniosku o przyznanie prawa nie podano żadnych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi). Należy również dodać, że twierdzenia o tym, że przychody skarżącego. osiągane z tytułu wynajmu nieruchomości są pobierane przez Pekao Bank Hipoteczny S.A. tytułem spłaty kredytów zabezpieczonych na przedmiotowych nieruchomościach oraz, że całość dochodów skarżących została zajęta w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez właściwe urzędy skarbowe nie została w żaden sposób udokumentowana.
Rozpoznając wniosek skarżących przez pryzmat przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który posługuje się sformułowaniem "bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" podkreślić należy, że w sposób oczywisty intencją ustawodawcy było odniesienie się do aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy, gdzie na plan pierwszy wysuwać się muszą okoliczności związane z zaspokajaniem bieżących, podstawowych potrzeb egzystencji. Nie bez powodu zatem Referendarz sądowy w skierowanym do skarżących wezwaniu starał się ułatwić skarżącym - tak jak tego wymagają zasady procedury sądowoadministracyjnej - uświadomienie całokształtu okoliczności mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie prawa pomocy, z których każda z osobna jest prawnie doniosła.
W opinii Sądu, racjonalnie rzecz ujmując trudno zrozumieć w jaki sposób skarżący będący według pełnomocnika w tak trudnej sytuacji finansowej (brak jakikolwiek dochodów) i co wynika także z samego wniosku, w ogóle są w stanie egzystować. Skarżący tych wątpliwości uchylając się od przedstawienia żądanych przez Sąd informacji w żaden sposób nie usunęli.
Reasumując stwierdzić należy, że przyznanie prawa pomocy, następuje w oparciu o realne (udokumentowane) wykazanie przez skarżących przesłanek uzasadniających zastosowanie takiej pomocy. W niniejszej sprawie, zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżących twierdzenia i dokumenty, sytuacja majątkowa nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.