Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. S. oraz wniosek H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2013r., Nr[...], [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r.
Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z. S. ur. w 1960r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną H. S. ur. w 1964r., córką A. S. ur. w 1991r. oraz synem R. S. ur. w 1994r.
Z. S.z tytułu umowy o prace uzyskuje 1600 zł. miesięcznie, brutto. W 2012r. uzyskał on dochód w wysokości 6 398,30 zł. H. S. oraz A. S. są osobami bezrobotnymi a R.S. jest uczniem trzeciej klasy Zespołu Szkół Technicznych w G..
Miesięczne wydatki rodziny wynoszą 692,16 zł. i obejmują: podatek rolny – 20,50 zł., opłatę za odpady komunalne – 15 zł., opłatę melioracyjną – 4,42 zł., ubezpieczenie budynków – 9,67 zł., składkę na ubezpieczenie w KRUS – 125 zł., opłatę za telefon – 146,39 zł., opłatę za energię elektryczną – 157,86 zł., opłatę za gaz – 116,57 zł., opłatę za internet – 35 zł., ubezpieczenie dwóch samochodów - 61,75 zł.
Z. S. jest właścicielem samochodu osobowego marki Audi (1.9 tdi, kombi) rok prod. 1994 a H. S. jest właścicielką samochodu osobowego marki Fiat Punto, rok prod 1995. Oboje też wydzierżawiają od M. S. nieruchomość rolną o pow. 2 1348 ha, położoną w M. Strona skarżąca podaje, iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Umową darowizny, zawartą dnia 24.06.2013r. w Kancelarii Notarialnej w G. przed notariuszem W. S. (Rep A[...]), Z. S. i H. S. darowali natomiast swojemu synowi R. S.:
- - nieruchomość o pow. 0,02 ha, położoną w L., gmina B., powiat g., województwo m., objętą księgą wieczystą Nr[...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G.,
- - nieruchomość o pow. 0,1109 ha, położoną w L., gmina B., powiat g., województwo m., objętą księgą wieczystą Nr[...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G.,
- - lokal mieszkalny oznaczony nr 2, znajdujący się w budynku wielomieszkaniowym nr 8 w L., gmina B., powiat g., woj. M., o pow. 66,73 m2, składający się z trzech pokoi, kuchni i pomieszczeń przynależnych, dla którego Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą Nr[...].
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r., sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).
Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. S. i H. S.. Stąd też, ich pełnomocnik został wezwany do przedłożenia, szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem:
- - wyciągów z kont bankowych Z. S. i H. S. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,
- - wyciągów z lokat bankowych Z. S. i H. S.,
- - zeznania podatkowego H. S., za 2012r.
Informacje zawarte w w/w dokumentach mają natomiast istotne znaczenie z punktu widzenia analizy sytuacji finansowej wnioskodawców. Dają one nie tylko obraz rzeczywistych dochodów i wydatków małżonków ale odzwierciedlają również ich aktualne zdolności płatnicze m.in. w kwestii spłaty ewentualnych kredytów. Jest to o tyle ważne do wyjaśnienia obecnie, że podczas ostatniego rozstrzygania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 14.08.2009r. sygn. I SA/Kr 798/09 i I SA/Kr 799/09) ustalono, iż małżonkowie są w stanie spłacać raty kredytu nawet w wysokości 2 114 zł.
Podsumowując, trzeba więc stwierdzić, że strona skarżąca nie dość należycie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów i informacji. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.