Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 27 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 561/23

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023r. znak: 1201-IEE.7113.2.60.2023.2.LJM Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 2000 ze zm. dalej-k.p.a.) w związku z art. 17, art. 18, art. 33§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022r. poz. 479, dalej-u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z dnia 17 lutego 2023r. nr 570100/71/2023-RED-9451104427-2-Z-MM odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie (dalej Dyrektor O/ZUS) jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej B.B. (dalej: skarżąca, zobowiązana) na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 4 listopada 2011r. nr [...] obejmujących zaległości z tytułu składek w wysokości 2.522,40 zł (należność główna). Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 21 listopada 2011r. (dowód: kopia potwierdzenia odbioru w trybie doręczenia zastępczego w aktach sprawy) Następnie, organ egzekucyjny (po podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego) zawiadomieniami z dnia 3 stycznia 2023r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie doręczono dorosłemu domownikowi 9 stycznia 2023r.

Zobowiązana pismem z dnia 10 stycznia 2023r. złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne z art. 33§1 pkt 2 u.p.e.a., podnosząc brak wymagalności obowiązku.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 17 lutego 2023r. nr 570100/71/2023-RED-9451104427-2-Z-MM odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Postanowienie doręczono zobowiązanej w dniu 6 marca 2023r.

W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie zobowiązana podniosła, że nie została zawiadomiona o wystawionych tytułach wykonawczych bowiem korespondencja od organu nie została jej doręczona z przyczyn od niej niezależnych. Wskazała, że w okresie toczącego się w jej sprawie postępowania przebywała w Wielkiej Brytanii.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym kopi przesyłki listowej nr [...] oraz potwierdzenia odbioru tej przesyłki wynika, że organ egzekucyjny nadał przesyłkę u operatora pocztowego na adres zobowiązanej wynikający z danych rejestracyjnych, tj. druku ZUS ZFA - zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek - osoby fizycznej w ZUS. Przesyłka ta zawierała odpisy tytułów wykonawczych (oznaczenie rodzaju pisma "tytuły", nr pisma - wymieniona końcówka nr tytułów "[...]" na potwierdzeniu odbioru). Przesyłkę doręczono na wskazany adres w trybie art. 44 k.p.a. Tytuł zawierał pouczenie, że zobowiązanej przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia zarzutów.

Organ podkreślił, że to zobowiązana ponosi negatywne skutki procesowe związane z upływem terminu do wniesienia zarzutu, a w konsekwencji brakiem możliwości skutecznego jego złożenia i rozpoznania w trybie zarzutu z art. 33 u.p.e.a.

W związku z powyższym organ odwoławczy orzekł jak na wstępie realizując uprawnienia wynikające z dyspozycji art. 23§4 u.p.e.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na uznaniu, że zobowiązania, których dotyczą tytuły wykonawcze nie uległy przedawnieniu. Zarzuciła również naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nie uwzględnienie, że należności z tytułu składek uległy przedawnieniu.

Skarżąca podniosła, że nie została prawidłowo zawiadomiona o toczącym się postępowaniu egzekucyjne, bowiem w czasie kiedy postępowanie to się toczyło przebywała w Wielkiej Brytanii. Tytuły wykonawcze nigdy nie zostały jej doręczone, a zatem prowadzenie egzekucji administracyjnej w tej sytuacji jest niedopuszczalne. Skarżąca uważa, że brak prawidłowego zawiadomienia nastąpił z przyczyn od niej niezależnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U z 2022r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 202r. poz. 1634, dalej-p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów.

W pierwszej kolejności koniecznym jest odwołanie się do treści stosownych przepisów prawa w brzmieniu odpowiednim dla stanu prawnego sprawy.

W punkcie wyjścia wskazać należy, że na mocy art. 1 pkt 20 i pkt 21 ustawy zmieniającej, z dniem 30 lipca 2020r. zmianie uległo brzmienie przepisów, art. 33 i art. 34 u.p.e.a., regulujących odpowiednio podstawy i zasady zgłaszania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz tryb ich rozpatrywania. Nadto, w art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, ustawodawca wskazał, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Odnosząc powyższe do realiów sprawy, skoro wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło przed dniem 30 lipca 2020r., to bezsprzecznie zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe.

Organ w motywach postanowienia, prawidłowo zwrócił uwagę na ten prawny aspekt sprawy, podobnie jak i na inne, mające zastosowanie regulacje prawne.

Gwoli przypomnienia, według art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienione zostały enumeratywnie w art. 33§1 u.p.e.a. Są to następujące okoliczności, tj.:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 stosowanie egzekucji administracyjnej i art. 4 egzekucja administracyjna innych obowiązków;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 upomnienie wzywające dłużnika do wykonania obowiązku § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 elementy tytułu wykonawczego, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zasady rozpatrywania zarzutów na postępowanie egzekucyjne ustawodawca sformułował w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33§1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33§1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W sprawie poddanej osądowi, tytuły wykonawcze doręczono Skarżącej w dniu 21 listopada 2011r. a Skarżąca w dniu 10 stycznia 2023r. (po 12 latach) złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.

Odnotować w tym miejscu trzeba, że zagadnienie wszczęcia postępowania administracyjnego regulowane jest przez art. 60 i 61a k.p.a. w związku z odesłaniem do odpowiedniego stosowania zawartym w art. 18 u.p.e.a., stąd do wszczęcia postępowania w postępowaniu egzekucyjnym będą miały zastosowanie wskazane regulacje k.p.a.

Zgodnie z art. 61§1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.). Jak wynika z powołanego przepisu kodeks wskazuje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. (por. G. Łaszczyca [w:] Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, art. 61a K.p.a., LEX 2012).

Pierwszej z nich nadaje wymiar konkretny, jednocześnie podmiotowy. Jest nią bowiem przypadek wniesienia żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną postępowania. Drugą z przesłanek ujęto zbiorczo w formule "gdy (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Drugą przesłanką wskazaną w tym przepisie jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których z uwagi na ów zbiorczy charakter należy zaliczyć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uznał, iż jest to m.in. przypadek zaistniały w niniejszej sprawie, bowiem w sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów organ egzekucyjny nie rozpatruje merytorycznie podniesionych przez Skarżącą argumentów. Uzasadniona więc była - na podstawie art. 61a k.p.a. - odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Zgodnie z art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost tego zagadnienia. W przepisie art. 34§4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego".

W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny doręczył Skarżącej odpisy tytułów wykonawczych w dniu 21 listopada 2011r. w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie z art.44 §1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1. 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2. 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zgodnie z art. 44§2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w §1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. §3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w §2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. §4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w §1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Doręczenie z art. 44 k.p.a. określane jest w piśmiennictwie mianem doręczenia zastępczego lub subsydiarnego. Prawodawca, mając na uwadze konieczność zapewnienia maksymalnie sprawnego i efektywnego biegu postępowania administracyjnego, wprowadził w art. 44 k.p.a. domniemanie skutecznego doręczenia takiego pisma.

W ocenie Sądu, Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazał, że w spornym okresie, jej adres,,[...]" na który doręczono Jej odpisy tytułów wykonawczych był nieaktualny i, że o powyższym, powiadomiła organ.

Powyższe stanowi podstawę do uznania, że doręczenie Skarżącej odpisów tytułów wykonawczych było skutecznie i zostało dokonane odpowiednio w dniu 21 listopada 2011r.

Prawidłowe są zatem ustalenia organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru, że 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął Skarżącej w dniu 28 listopada 2011r. Składając zarzuty w dniu 10 stycznia 2023r. Skarżąca uchybiła terminowi do ich wniesienia (dokonała tego po 12 latach) stąd sformułowany zarzut skargi nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z powyższym organy zasadnie przyjęły, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały złożone po upływie terminu, wynikającego z art. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd też należało uznać, że sformułowane przez organ rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w związku z wniesionymi po upływie ustawowego terminu zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie sprawy nadmienić należy, że argumenty skargi odnoszące się do kwestii przedawnienia wykraczają poza granice badanej sprawy i z tego powodu nie mogą być rozpoznane przez Sąd w niniejszym postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.