Uzasadnienie
P. w K. złożyło wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Decyzją ZUS z 4 czerwca 2020 r. odmówiono stronie skarżącej przedmiotowego zwolnienia. Decyzja ta zawierała pouczenie o terminie i sposobie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z akt administracyjnych wynika, że decyzja została przesłana w formie elektronicznej i doręczona Stowarzyszeniu w dniu 8 czerwca 2020 r. (k. 15).
23 czerwca 2020 r. strona skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2020 r. ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19", oraz art. 129 § 2 k.p.a. i wyjaśnił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wskazał, że skierowana do strony decyzja odmowna została doręczona 8 czerwca 2020 r., zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 22 czerwca 2020 r. Upływ tego terminu organ musi uwzględnić z urzędu. ZUS nie może więc wydać innej decyzji niż decyzja o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozparzenie sprawy. ZUS zaznaczył także, że Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku. Decyzja ta została doręczona stronie skarżącej w dniu 10 września 2020 r.
Skarga na ww. decyzję została wniesiona drogą elektroniczną w dniu 12 października 2020 r. (k. 60 akt sądowych). Zarzucono rozstrzygnięciu organu naruszenie interpretacji przepisów prawa poprzez wskazanie, że nastąpiło złożenie po terminie "ponownego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek" i wniesiono o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenia skargi.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. WSA w Krakowie odrzucił skargę uznając, że została on wniesiona po terminie. Sąd podał, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 10 października 2020 r., natomiast strona skarżąca wniosła skargę w dniu 12 października 2020 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wskazało, że Sąd nie uwzględnił zapisów art. 57 §4 k.p.a. wskazującego przesunięcie terminu przypadającego w sobotę i wniosło o uchylenie ww. postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Na wstępie Sąd zaznacza, że zasługuje na uwzględnienie zażalenie strony skarżącej na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2022 r.
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Terminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym oblicza się według przepisów prawa cywilnego (art. 83 § 1 p.p.s.a.). Termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest terminem oznaczonym w dniach. Zgodnie z treścią art. 111 k.c. termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, a jeżeli początkiem jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym ono nastąpiło. Początkiem terminu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest doręczenie skarżonej decyzji, a zatem dzień jej doręczenia nie może być uwzględniany przy jego obliczeniu. Jak wynika natomiast z treści art. 83 § 2 p.p.s.a. jeśli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.
Właśnie ten ostatni przepis miał w sprawie zastosowanie. Ostatni dzień terminu do wniesienia skargi upływał bowiem w sobotę 10 października 2020 r. Tak więc, zgodnie z dyspozycją art. 83 §2 p.p.s.a., nastąpiło przesunięcie terminu do wniesienia skargi o dwa dni, tj. do poniedziałku 12 października 2020 r. A zatem wniesiona przez Stowarzyszenie w tym dniu skarga została wniesiona w terminie.
W związku z tym, Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania autokontroli i uchylił własne postanowienie z dnia 23 marca 2022 r. (pkt I sentencji wyroku) biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 195 §2 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi (zd. 1), że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione (a właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie), wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.
Przystępując zatem do ponownego rozpoznania sprawy, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd na wstępie wskazuje, że stosownie do treści art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W związku z tym na podstawie odpowiednio stosowanego art. 129 §2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W rozpoznanej sprawie należy jednak mieć na uwadze obowiązujący od 16 grudnia 2020 r., przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- 3) przedawnienia,
- 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Sąd podkreśla w związku z tym, że ww. przepis ustawy o COVID-19 wprost znajduje zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii. Mimo że przepis ten wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., to obejmuje on właśnie zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. poz. 491).
Sąd ma świadomość, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. dnia 2 września 2020 r., przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywał, jednak nie może on być obecnie przez sąd pominięty. Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl), który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej.
Sąd wskazuje, że nabiera to szczególnego znaczenia w rozpoznanej sprawie, gdzie skarżące Stowarzyszenie spóźniło się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zaledwie o jeden dzień. Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy organ rozstrzyga o przyznaniu ulgi, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu dotyczące pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych.
Sąd musi mieć i ma na uwadze także dobro płatników w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu epidemii. Końcowo Sąd wskazuje, że regulacja art. 15zzzzzn2 niejako koryguje nowelizację ustawy o COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy o COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r. Przepis ten przewidywał w ust. 1, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów (wskazanych w tym przepisie) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Można zatem przyjąć, że wprowadzenie z dniem 16 grudnia 2020 r. przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 miało więc na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr tej ustawy, co tym bardziej wskazuje, że należy stosować go do przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów uchybionych przed jego wejściem w życie, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 15/21, LEX nr 3194491).
Mając na uwadze ww. okoliczności, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję (pkt II sentencji wyroku). Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania, gdyż strona skarżąca korzystała z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., a poza tym nie była w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zastosować art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 i wyznaczyć stronie skarżącej termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek.