Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku K.M. z tytułu zaległych składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Organ egzekucyjny podjął próbę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomieniem z dnia 15.10.2010r. nr [...] zajęto więc rachunek bankowy zobowiązanego w Banku Spółdzielczym w Ł. W odpowiedzi na dokonane zajęcie, bank poinformował, iż nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz zobowiązanego. Pismem z dnia 03.12.2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował zaś, iż należności objęte w/w tytułami wykonawczymi zostały zapłacone.
W następstwie powyższej informacji organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia 15.12.2010r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do zobowiązanego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia został powołany art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2005 r. nr 229, poz 1954 z póź zm.) tj. umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 15.12.2010r. nr [...] obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 22,52 zł.
Na rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego Wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż pismem z dnia 03.12.2010r. poinformował organ egzekucyjny o wygaśnięciu zobowiązań wskazując, iż koszty egzekucyjne pokrywa zobowiązany. Wierzyciel zaznaczył, iż nie wnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego bowiem zobowiązany winien wpierw uiścić koszty postępowania egzekucyjnego. Zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego bez choćby próby wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych było przedwczesne. W związku z powyższym, Wierzyciel wniósł również o uchylenie postanowienia o obciążeniu kosztami egzekucyjnymi jako wydanego bez podstawy prawnej.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21.02.2011 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia uznał, iż rozstrzygnięcie organu pierwszego stopnia jest prawidłowe.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie nastąpił bowiem zbieg okoliczności z art.59 § 1 cyt ustawy, który spowodował konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, iż należności objęte przedmiotom egzekucyjnymi zostały zapłacone. Spełniona została zatem przesłanka do wydania umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy zauważył również, iż faktyczną przesłanką powodującą umorzenie postępowania egzekucyjnego była zaplata zaległości. W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny w sentencji postanowienia powinien powołać art. 59 § l pkt 2 w/w ustawy, jako trafniej odpowiadający faktycznemu powodowi umorzenia.
Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie art. 64 § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż potraktowanie przez Organ egzekucyjny informacji Wierzyciela jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego było błędem i w następstwie spowodowało wydanie postanowień bez podstawy prawnej.
Błędem było również wydanie w następstwie postanowienia o obciążeniu kwotą kosztów egzekucyjnych. Niezrozumiałym jest dla Wierzyciela fakt, iż Organ egzekucyjny nie podjął jakichkolwiek czynności w celu wyegzekwowania kosztów, przerzucając obowiązek ich zapłaty na Wierzyciela bezpośrednio po przyjęciu informacji o zapłacie należności.
W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i poprzedzających postanowień organu egzekucyjnego
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), powoływanej dalej jako p.p.s.a., stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2005 r. nr 229, poz 1954 z póź zm.) powoływanej dalej jako p.e.a. Stosownie do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne.
W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Na podstawie art. 59 § 1 ww. ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się (obligatoryjnie) w przypadkach w nim wskazanych tj.:
- 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
- 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
- 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
- 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 9) na żądanie wierzyciela;
- 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W myśl art. 59 § 4 ustawy postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - komentarz 2008, Wyd. Unimex s. 500-501).
W przedmiotowej sprawie zapłata należności nastąpiła w dniu 3 grudnia 2010 r., wierzyciel został zaspokojony, nie istniały zatem podstawy do dalszego prowadzenia egzekucji, wobec czego postępowanie to winno zostać umorzone z urzędu na podstawie art. 59 §1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo zatem organ odwoławczy utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji pomimo powołania w nim błędnej podstawy prawnej. Należy bowiem odróżnić rozstrzygniecie administracyjne (decyzje, postanowienie), w którym podano błędnie podstawę rozstrzygnięcia od postanowienia wydanego bez podstawy prawnej. O braku podstawy prawnej należy bowiem mówić wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materię w drodze decyzji bądź postanowienia. Podstawą prawną decyzji podatkowej może być wyłącznie norma materialnego ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 1995 r., SA/Wr 1327/94, Temida (CD), Sopot 2002) Powyższe rozważania odnoszą się również do postanowień.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi zauważyć należy, iż Skarżący kwestionując postanowienie o umorzeniu podstępowania egzekucyjnego de facto podważa zasadność obciążenia go kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tym miejscu wskazać należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06).
Przy czym przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104). Powyższe oznacza, że rozpatrując skargę na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, Sąd nie może w niniejszej sprawie weryfikować pod względem zgodności z prawem, postanowienia w przedmiocie obciążeniem wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, która podkreśla znaczenie zagadnienia tożsamości sprawy administracyjnej, na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Nie ma wątpliwości co do tego, iż w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość przedmiotowa wyżej wymienionych spraw.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie z dnia 15 grudnia 2010r. nr w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Kwestie związane z obciążeniem wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego były natomiast rozstrzygnięte odrębnym postanowieniem nr [...], na które przysługiwało zażalenie, o czym Skarżący został pouczony.
Kwestionując zatem zasadność obciążenia kosztami egzekucyjnymi Skarżący winien zaskarżyć ww. postanowienie nr [...] podnosząc zarzuty, które legły u podstaw niniejszej skargi
Natomiast zaskarżone postanowienie nie obejmują takich ustaleń rozstrzygnięć i zarzuty skargi nie mogły być także przedmiotem analizy i oceny Sądu albowiem rozważania takie wykraczałyby poza granice przedmiotowej sprawy.
Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).