Uzasadnienie
J. S. zwrócił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę na [...] etatu wynosi 150 zł. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: alimenty 400 zł, mieszkanie plus media 850 zł, leczenie 50 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 60 m˛ i wartości 260.000 zł. Nie dysponuje on oszczędnościami, papierami wartościowymi, wierzytelnościami, ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na brak środków na pokrycie zobowiązania.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych J. S., zarządzeniem z dnia 31 lipca 2017 roku został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
Odnosząc się do wezwania skarżący potwierdził, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Przedłożył zaświadczenie z dnia 25 sierpnia 2017 r. o zatrudnieniu w firmie D. E. D. i wysokości wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące (tj. za maj, czerwiec i lipiec 2017 r.) w kwocie 750 zł brutto (647,16 zł netto). Oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło, pracy dorywczej, czy sezonowej. Nie korzysta też z pomocy opieki społecznej. Skarżący podał, że posiada trzy rachunki bankowe: w mBanku, którego historia w okresie od 1 maja do 31 lipca 2017 r. nie wykazuje jakichkolwiek operacji, a saldo wynosi 0,79 zł, w Banku Millenium rachunek obciążony jest zajęciami egzekucyjnymi, a w okresie od 1 maja do 30 czerwca 2017 r. nie dokonywano żadnych wpłat, ani wypłat, a jego saldo wynosiło 1,01 zł oraz w Banku Millenium rachunek firmowy dla FH [...] J. S., w ramach którego saldo Konta Biznes za maj, czerwiec i lipiec 2017 roku wynosiło 603,60 zł, a Rachunku Biznesowego EUR wynosiło 0,52 euro.
Skarżący określił swoje wydatki na wyżywienie na wartość 450 zł. Ponosi też koszty czynszu, gazu, wody i energii elektrycznej. Przedłożony rachunek za energię elektryczną, stanowiący rozliczenie sprzedaży za okres od 6 października 2016 r. do 18 kwietnia 2017 r. opiewa na kwotę 320,74 zł, a czynsz za mieszkanie skarżącego według załączonej informacji Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] wynosi 665,65 zł
Skarżący podał ponadto, że nie kupuje ubrań i nie posiada ubezpieczeń. Nie jest właścicielem, ani współwłaścicielem pojazdów mechanicznych. Opłaca alimenty na syna zasądzone wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2016 roku w wysokości 400 zł (do pisma zostały załączone potwierdzenia uiszczenia alimentów za sierpień 2017 r. oraz kwoty 1.287 zł wpłaconej w dniu 11 lipca 2017 r. na rachunek Komornika L. D.).
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie skarżący J. S. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10).
Zdaniem orzekającego wniosek J. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w formularzu "PPF" nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych wątpliwości tych nie usunęło. Wyjaśnienia skarżącego nadal bowiem nie tworzą wiarygodnego, spójnego i rzetelnego obrazu jego zdolności płatniczych.
We wniosku skarżący podał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę na 1/8 etatu wynoszące 150 zł miesięcznie. Według zaświadczenia pracodawcy wysokość wynagrodzenia za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2017 roku wynosiła łącznie 647,16 zł netto, co oznacza, że średni miesięczny dochód strony za ostatnie trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił 215,72 zł netto. Zadeklarowane przez stronę wydatki zamykają się natomiast kwotą 1.750 zł (400 zł alimenty, 850 zł czynsz za mieszkanie plus media, 50 zł leczenie i 450 zł wyżywienie).
Zdaniem orzekającego brak bilansowania się dochodów i wydatków poddaje w wątpliwość oświadczenie skarżącego w zakresie dotyczącym źródeł jego utrzymania. Skoro bowiem bieżące wydatki przekraczają ośmiokrotnie deklarowane dochody, a skarżący nie określa źródeł pokrywania tego deficytu, uzasadniona jest wątpliwość co do rzetelności złożonych przez niego oświadczeń w tym przedmiocie.
Już tylko dokonana w dniu 11 lipca 2017 r. płatność na rachunek komornika kwoty 1.287 zł tytułem alimentów dwukrotnie przekracza wysokość deklarowanego wynagrodzenia za pracę za trzy miesiące. Jeśli skarżący zdołał wygospodarować środki pieniężne w takiej wysokości na uregulowanie zobowiązań alimentacyjnych, na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania musiał czerpać środki finansowe z innego źródła, którego nie ujawnił.
Przedstawione okoliczności potwierdzają, że skarżący wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności nie wykazał w sposób pełny, rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. W dalszym ciągu istnieją bowiem niejasności co do możliwości płatniczych strony, które musiały skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.