Uzasadnienie
Strona skarżąca złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 stycznia 2010r. nr [...].
w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004r.
W piśmie z dnia 20 września 2010r. złożono wniosek min. o zwolnienie strony skarżącej z kosztów postępowania. W tym wniosku podniesiono, iż w aktualnym stanie finansowym spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Na tę okoliczność wpływa min. fakt zajęcia rachunków spółki przez komornika, a nadto choroba Prezesa Zarządu, uniemożliwiająca w chwili obecnej pozyskanie środków zewnętrznych dla pokrycia kosztów sądowych.
W dniu 7 stycznia 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający uznał, że strona skarżąca nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Od przedmiotowego postanowienia strona skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W treści sprzeciwu wskazano, iż referendarz sądowy podniósł, że wnioskodawca wezwany do przedłożenia wymienionych w postanowieniu dokumentów nie wywiązał się z tego obowiązku. W tym miejscu wyjaśniono, że zważywszy na to, iż prezes spółki jest jedynym reprezentantem strony skarżącej i z uwagi na przeciągające się u niego stany chorobowe, w tym chorobę zakaźną, nie był w stanie w tak krótkim czasie przedłożyć żądanych dokumentów, tym bardziej, że nie znajdowały się one w tym czasie w siedzibie spółki. Nadto podniósł, że udziały w kapitale zakładowym spółki zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem zabezpieczenia roszczeń z tytułu danin publicznych.
Przy składaniu niniejszego sprzeciwu przedłożono następujące dokumenty:
- 1) wyciągi z rachunku spółki w Banku PKO S.A
- 2) deklaracje podatkowe dla podatku VAT za XI i XII 2010r.
- 3) zajęcie udziałów w kapitale zakładowym skarżącej spółki
- 4) oświadczenie prezesa spółki o stanie kasy skarżącego
- 5) oświadczenie prezesa skarżącej spółki dotyczące bilansu zeznania podatkowego za 2010r.
- 6) oświadczenie prezesa skarżącej spółki dotyczące przeszkód w wywiązaniu się w terminie z zarządzeń sądu.
Podniesiono nadto, że odmowa zwolnienia strony skarżącej z opłat sądowych pozbawia ją praktycznie możliwości kontroli decyzji organu skarbowego, wydanej z naruszeniem obowiązującej w tym zakresie procedury, jak też rażącym naruszeniem prawa materialnego. Jest to o tyle bolesne dla reprezentanta skarżącego, że kilka wcześniejszych skarg z powodu przeciągającej się niedyspozycji zdrowotnej niżej podpisanego nie zostało rozpoznanych z powodu braków formalnych, których nie uzupełniono w terminie.
Zarządzeniem sędziego z dnia 26 kwietnia 2011r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia sprzeciwu, poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych spółki, a to:
- • zeznania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009r. i 2010r.
- • bilansu za 2009r.,
- • informacji o zajęciu rachunków spółki przez komornika (jak w piśmie z dnia 20 września 2010r.).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia 9 maja 2011r. poproszono o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych spółki.
Nadmieniono, że pomimo prawidłowego odbioru pisma poprzez jego potwierdzenie przez pracownika Biura Handlowego "O" Sp. z o.o. z powyższym dokumentem nie zapoznał się Prezes firmy J. M. Dostęp do odpowiednich dokumentów posiada wyłącznie prezes spółki J. M., który aktualnie przebywa w podróży służbowej poza granicami kraju, a jego powrót planowany jest na dzień 15.05.2011r.
W związku z powyższym, iż zainteresowany nie miał żadnych możliwości do uzupełnienia sprzeciwu poproszono o wyznaczenie następnego terminu do uzupełnienia braków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku Skarżącej uznał, iż Skarżąca nie spełnia powyższych przesłanek warunkujących udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa Skarżącej nie odpowiada tej, która jest wymagana dla zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zestawienie przedstawionych przez Skarżącą miesięcznych dochodów (22.709,07 zł) oraz wysokości wydatków (5.000 zł) oznacza, że Skarżąca dysponuje jeszcze kilkunastoma tysiącami zł miesięcznie, co wyraźnie wskazuje, iż uiszczenie kwoty ok. 1.300 zł i ewentualnych dalszych kosztów i opłat sądowych jest w zasięgu jej możliwości finansowych. Co do okoliczności związanych z opłacaniem kosztów sądowych dla męża Skarżącej, wobec którego toczą się postępowania karne należy stwierdzić, iż Skarżąca nie wykazała, że Jej mąż (z którym ma rozdzielność majątkową) nie jest w stanie sam pokryć kosztów tych postępowań, w szczególności, że jak wskazano w sprzeciwie mąż Skarżącej nie przebywa już w warunkach tymczasowego aresztu.
Nadto Skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Twierdzenie, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań Skarżącej powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych, nawet częściowe, jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.