Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 625/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 marca 2022 r. nr SKO.Pod./4140/1042/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej również jako: Organ, SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Krzeszowice z dnia 27 września 2021 r. nr RP.3123.2.2110.2021 orzekającą o uchyleniu w całości decyzji ostatecznej nr RP.3123.2.1506.2021 z dnia 29.01.2021 r. ustalającej E. W. (dalej jako Skarżąca) jako samoistnemu posiadaczowi nieruchomości - dotyczy gruntów oznaczonych działkami o numerach [...],[...],[...],[...],[...]obręb W. wraz zabudowaniami wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2021 w kwocie 47 zł (z tytułu obowiązku podatkowego podatku rolnego i podatku od nieruchomości) oraz ustalającą Pani E. W., Pani W. B. (dalej jako Uczestniczka) oraz Panu K. L (dalej jako Uczestnik) wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2021 w kwocie 47,00 zł (z tytułu obowiązku podatkowego podatku rolnego i podatku od nieruchomości - dotyczy gruntów oznaczonych działkami o numerach [...].[...],[...],[...],[...] obręb W. wraz zabudowaniami).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1. Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w Krakowie w jednostce rejestrowej nr [...] obręb W., obejmującej grunt o ogólnej powierzchni 0,3216 ha, na który składają się działki o numerach: [...] (pow. 0,17 ha), [...] (pow. 0,04 ha), [...] (pow. 0,10 ha), [...] (pow. 0,0116 ha), a także w jednostce rejestrowej nr [...] obręb W., obejmującej grunt o ogólnej powierzchni 0,31 ha, na który składa się działka o numerze [...]figuruje jako właściciel S. L. ostatnio zamieszkała W. ul. [...]. Działka nr [...] posiada założoną księgę wieczystą o numerze [...], działki o nr: [...],[...],[...] posiadają założoną księgę wieczystą o numerze [...], natomiast dla działki nr [...] brak jest księgi wieczystej. Wskazany powyżej grunt posiada (według zapisów w ewidencji gruntów) następującą klasyfikację: RV - 0,38ha, ŁIV - 0,09 ha, W- 0,01 ha, RIIIb - 0,03 ha, LzlV - 0,01 ha, ŁIII -0,10 ha, B-RV-0,0116 ha.

W dniu 30 listopada 2009 r. Skarżąca złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego oświadczając, że jest samoistnym posiadaczem ww. nieruchomości, a jej matka S. L. nie żyje. W związku z powyższym decyzją nr RP.3123.2.1506.2021 z dnia 29.01.2021 r. Burmistrz Gminy Krzeszowice ustalił Skarżącej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2021, w której przedmiotem opodatkowania była ww. nieruchomość. Decyzja stała się ostateczna.

2. W dniu 10 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek K. L i W. B.o ustalenie zobowiązania podatkowego z ww. działek w związku z tym, że nabyli (w spadku) nieruchomości należące do ich matki (postanowienie Sądu Rejonowego dla K.w K. nr [...] z dnia 04.03.2008 r.). Na podstawie ww. postanowienia spadek po S. L. nabyli: Skarżąca - udz. 1/3 części, W. L. - udz. 1/3 części, K.L. - udz. 1/3 części.

Następnie W. B.i K.L. złożyli do Urzędu Miejskiego w Krzeszowicach informacje o gruntach, o nieruchomościach i obiektach budowlanych, wykazując poza ww. działkami także inne nieruchomości tj. te których współwłaścicielem była S. L. (działki nr: [...],[...] - brak księgi wieczystej, jedynie w [...] jest wpis na [...] dot. parceli [...] odpowiadającej prawdopodobnie działce nr [...]) oraz nieruchomość, która według zapisów w ewidencji gruntów i budynków była przedmiotem współużytkowania kilku osób w tym S. L., a właściciel tej nieruchomości jest nieustalony (działka nr [...] brak księgi wieczystej).

W piśmie z dnia 25 marca 2021r. Skarżąca poinformowała, że przed sądem toczy się postępowanie o zasiedzenie wszystkich ww. nieruchomości, którego uczestnikami są między innymi spadkobiercy S. L., jak i inni współwłaściciele nieruchomości (bądź ich następcy prawni), stąd do czasu rozstrzygnięcia tego postępowania wnosi o wstrzymanie postępowania podatkowego.

Wobec powyższego Burmistrz Gminy Krzeszowice postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2021 r. nr WFK.RP.3123.1.112.2021 wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją nr RP.3123.2.1506.2021 z dnia 29.01.2021 r. ustalającą Skarżącej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2021.

Organ I instancji w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że wyszły na jaw istotne dla tej sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane wcześniej organowi podatkowemu. Organ podatkowy wydając decyzję ustalającą Skarżącej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości z działek o nr: [...],[...],[...],[...],[...] (wraz z zabudowaniami) obręb W., nie posiadał wiedzy, że K.L. i W. B. są spadkobiercami S. L., którzy uważają, iż wszyscy spadkobiercy, a nie tylko Skarżąca winni być podatnikami podatku rolnego i od nieruchomości względem ww. nieruchomości, kwestionując tym samym samoistne posiadanie nieruchomości przez Skarżącą.

Burmistrz Gminy Krzeszowice uznał, że Skarżąca użytkuje działkę nr [...] i część budynku na niej posadowionego, jednak władanie to nie ma charakteru samoistnego posiadania, ale wynika z prawa Skarżącej jako współwłaściciela ww. nieruchomości. Skarżąca korzysta z nieruchomości, którą odziedziczyła wraz z rodzeństwem po swej matce S. L. Z akt sprawy wynika, że pozostali współwłaściciele nieruchomości wyrażają sprzeciw wobec próby przejęcia ww. nieruchomości przez Skarżącą i mimo, iż nie użytkują gruntu i budynku, to jednak wyrażają swoje zainteresowanie tym majątkiem, próbując od kilku lat nawiązać kontakt z siostrą w celu podjęcia wspólnej decyzji dotyczącej dalszych losów tej części budynku i działki. Organ podkreślił, że Skarżąca użytkuje tę nieruchomość w wąskim zakresie - w budynku raczej nie mieszka (bardzo trudne warunki mieszkaniowe świadczą między innymi o tym, że nakłady w tę nieruchomość były niewielkie) zaś gruntów rolnych nie użytkuje. Z tych też powodów trudno zgodzić się by użytkowanie tej nieruchomości wynikało z samoistnego jej posiadania, a nie z ułamkowego prawa do tej nieruchomości jako jej współwłaściciela.

W świetle powyższego Burmistrz Gminy Krzeszowice decyzją z dnia z dnia 27 września 2021 r. nr RP.3123.2.2110.2021 uchylił decyzję z dnia 29 stycznia 2021 r. nr RP.3123.2.1506.2021 ustalającą Skarżącej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2021 w kwocie 47 zł z tytułu obowiązku podatkowego podatku rolnego i podatku od nieruchomości oraz ustalił Skarżącej, W. B. oraz K. L wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2021 w kwocie 47,00 zł z tytułu obowiązku podatkowego podatku rolnego i podatku od nieruchomości, dotyczy gruntów oznaczonych działkami o numerach [...],[...],[...],[...],[...] obręb W. wraz zabudowaniami.

1. 3. Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie wniosła Skarżąca, zarzucając zaskrzonej decyzji naruszenie przepisów postępowania i innych mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
2. a) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. art.

1. 3. ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, w związku z art. 336 kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie tych przepisów, w sytuacji, gdy wnioskodawca jest posiadaczem samoistnym, a prawo własności zamanifestowała względem innych współwłaścicieli w postaci samoistnego charakteru posiadania nieruchomości, w tym wykonywania remontów nieruchomości powodujących istotną zmianę substancji obiektu, doprowadzenia kanalizacji, wymiany instalacji grzewczych, opłacania podatków, dokonywania pielęgnacji terenu i ogrodu, koszenia trawy, uprawiania pól, obsiewania ich zbożem tudzież sadzenia roślin okopowych, podejmowania samodzielnych decyzji o znaczących zmianach na przedmiotowych nieruchomościach, zatrzymywania dla siebie dochodów i pożytków z nieruchomości, manifestowania, w sposób widoczny dla współwłaścicieli i otoczenia, z wolą odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od władztwa, potwierdzającego rzeczywiste przejęcie praw i obowiązków innych współwłaścicieli, a datę końcową zasiedzenia datuje się na dzień "1 grudnia 201 roku";
2. b) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 8 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, dowolność w wydawaniu decyzji i niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nic nie wynika, gdzie organ podaje w sposób chaotyczny i niezrozumiały zupełnie dla strony podstawy wydawanej decyzji w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art.8 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, dowolność w wydawaniu decyzji i niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nic nie wynika, gdzie uniemożliwiono odwołującemu się właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
3. c) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie decyzji nie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a wręcz wchodzenie w kompetencje Sądu i decydowanie o wyniku zasiedzenia a prori bez uprzedniego zaczekania na zakończenie postępowanie toczącego się przed sądem rejonowym. Zdaniem Skarżącej organ wyszedł daleko poza swoje kompetencje, gdyż naruszył również przepis art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ewentualnie art 98 §1.k.p.a, bowiem winien zawiesić postępowanie do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia o zasiedzeniu ew. o odmowie zasiedzenia;
4. d) naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez umyślne działanie organu l instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji i niedziałanie na podstawie przepisów i w granicach prawa lecz rozszerzenie swoich kompetencji ponad k.p.a. i wkroczenie w k.p.c. - w kompetencje sądu, przed którym toczy się sprawa o zasiedzenie oraz naruszenie przy tym zasady legalności, praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej, gdyż wydano decyzję wbrew powinności zawieszenia postępowania, co wprawia, iż odwołująca ma zasadnicze wątpliwości co do Państwa Prawa.
5. 4. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję.

W uzasadnieniu, Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że słusznie organ I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją nr RP.3123.2.1506.2021 z dnia 29.01.2021 r. Burmistrz Gminy Krzeszowice ustalił Skarżącej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2021 r. Organ podatkowy wydając decyzję ustalającą Skarżącej wysokość podatku rolnego i podatku od nieruchomości z działek o nr: [...],[...],[...],[...],[...] (wraz z zabudowaniami) obręb W., nie posiadał wiedzy, że K.L. i W. B. są spadkobiercami S. L. Zdaniem K. L. i W. B. wszyscy spadkobiercy winni być podatnikami podatku rolnego i podatku od nieruchomości względem ww. nieruchomości. Zakwestionowali tym samym samoistne posiadanie nieruchomości przez Skarżącą.

Wobec braku wskazanych informacji i dokumentów organ podatkowy w dniu wydania decyzji nie miał wiedzy o wszystkich podatnikach. Jeżeli podatnicy nie zgłosili do opodatkowania prawidłowych danych, to organ podatkowy nie dysponując prawidłowymi danymi z ewidencji i ustalając wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w 2021 r. nie miał wątpliwości co do rzetelności zgłoszonych danych. Natomiast organ podatkowy wszczął postępowanie wznowieniowe dopiero kiedy uzyskano informacje dotyczące szerszego kręgu podatników.

Według zapisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Krakowie, Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru w jednostce rejestrowej nr [...] obręb W., obejmującej grunt o ogólnej powierzchni 0,3216 ha, na który składają się działki o numerach: [...] (pow. 0,17 ha), [...] (pow. 0,04 ha), [...] (pow. 0,10 ha), [...] (pow. 0,0116 ha), a także w jednostce rejestrowej nr [...] obręb W., obejmującej grunt o ogólnej powierzchni 0,31 ha, na który składa się działka o numerze [...] figuruje jako właściciel S. L. ostatnio zamieszkała W. ul. [...]. Działka nr [...] posiada założoną księgę wieczystą o numerze [...], działki o nr: [...],[...],[...] posiadają założoną księgę wieczystą o numerze [...], natomiast dla działki nr [...] brak jest księgi wieczystej. Wskazany powyżej grunt posiada (według zapisów w ewidencji gruntów) następującą klasyfikację: RV - 0,38ha, ŁIV - 0,09 ha, W- 0,01 ha, RIIIb - 0,03 ha, LzlV - 0,01 ha, ŁIII - 0,10 ha, B-RV - 0,0116 ha.

Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach.

Wobec powyższego Skarżąca, W. B. oraz K.L. są podatnikami podatku rolnego i podatku od nieruchomości, a przedmiotem opodatkowania jest wskazana powyżej nieruchomość. Ciąży zatem na nich obowiązek podatkowy, który został ustalony zaskarżoną decyzją.

Ponadto Podatnicy są współwłaścicielami także innych użytków rolnych na terenie gminy Krzeszowice i łączna suma wszystkich tych użytków rolnych stanowi gospodarstwo rolne, stąd wyliczając wysokość podatku rolnego z użytków rolnych wchodzących w skład działek o numerach: [...],[...],[...],[...],[...] zastosowano stawkę właściwą dla gruntów gospodarstw rolnych. Stawka podatku rolnego została ustalona na podstawie Komunikatu Prezesa GUS z dnia 19.10.2020 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów, będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2021. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów, gmina Krzeszowice zaliczona jest do II okręgu podatkowego. Organ podatkowy wziął również pod uwagę to, że pozostałe zabudowania znajdujące się na działce nr [...] (szopy) nie są trwale związane z gruntem, nie są budynkami, stąd nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego wynika natomiast z informacji podatkowej złożonej w dniu 30.11.2009 r. przez Skarżącą, zaś powierzchnia opodatkowanych gruntów wynika z zapisów w ewidencji gruntów i budynków.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że Organ l instancji prawidłowo uchylił decyzję z dnia 29.01.2021 r. i ustalił w przedmiotowej sprawie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r., stosując stawki właściwe dla przedmiotu opodatkowania wynikające z uchwały Rady Miejskiej w Krzeszowicach nr XXVII/283/2020 z dnia 29 października 2020 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2015 r. poz. 8018). Zatem podatek od nieruchomości za 2021 r. należny od Podatników wynosi – po zaokrągleniu zgodnie z art. 63 § 1 O.p. – 47 zł.

1. 5.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:
2. I. Naruszenie przepisów postępowania i innych mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
3. a) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art.
4. 3. ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, w związku z art. 336 kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie tych przepisów, w sytuacji, gdy wnioskodawca jest posiadaczem samoistnym, a prawo własności zamanifestowała względem innych współwłaścicieli w postaci samoistnego charakteru posiadania nieruchomości, w tym wykonywania remontów nieruchomości powodujących istotną zmianę substancji obiektu, doprowadzenia kanalizacji, wymiany instalacji grzewczych, opłacania podatków, dokonywania pielęgnacji terenu i ogrodu, koszenia trawy, uprawiania pól, obsiewania ich zbożem tudzież sadzenia roślin okopowych, podejmowania samodzielnych decyzji o znaczących zmianach na przedmiotowych nieruchomościach, zatrzymywania dla siebie dochodów i pożytków z nieruchomości, manifestowania, w sposób widoczny dla współwłaścicieli i otoczenia, z wolą odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od władztwa, potwierdzającego rzeczywiste przejęcie praw i obowiązków innych współwłaścicieli, a datę końcową zasiedzenia datuje się na dzień "1 grudnia 201 roku";
5. b) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art.8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, dowolność w wydawaniu decyzji i niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nic nie wynika, gdzie organ podaje w sposób chaotyczny i niezrozumiały zupełnie dla strony podstawy wydawanej decyzji, w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art.8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, dowolność w wydawaniu decyzji i niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nic nie wynika, gdzie uniemożliwiono odwołującemu się właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
6. c) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie decyzji nie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a wręcz wchodzenie w kompetencje Sądu i decydowanie o wyniku zasiedzenia a prori bez uprzedniego zaczekania na werdykt Sądu rejonowego gdzie toczy się postępowanie, przez takie działanie, gdzie strony przeciwne zaskarżoną decyzje przedstawią Sądowi - i być może uzasadnienie tejże decyzji zadecyduje o wyroku Sądu -, organ wyszedł daleko poza swoje kompetencje, gdyż naruszył również przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ewentualnie art 98 § 1 k.p.a., bowiem winien zawiesić postępowanie do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia o zasiedzeniu tudzież odmowie zasiedzenia;
7. d) naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez umyślne działanie organu I instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji i niedziałanie na podstawie przepisów i w granicach prawa lecz rozszerzenie swoich kompetencji ponad k.p.a. i wkroczenie w k.p.c. - w kompetencje sądu, przed którym toczy się sprawa o zasiedzenie oraz naruszenie przy tym zasady legalności, praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej, gdyż wydano decyzję wbrew powinności zawieszenia postępowania, co wprawia, iż odwołująca ma zasadnicze wątpliwości co do Państwa Prawa.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

1. 5.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

1. 5.3. Wraz z pismem z dnia 15 listopada 2022 r. Skarżąca przedstawiła kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia 4 listopada 2022 r., [...] o nabyciu przez zasiedzenie przez E. W. z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa własności oraz udziałów w prawie własności wskazanych w treści postanowienia nieruchomości.

1. 5.4. Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. Skarżąca poinformowała, iż "wyrok już jest prawomocny". Do pisma dołączyła pismo procesowe z dnia 20 stycznia 2022 r. pełnomocnika z urzędu Skarżącej w sprawie cywilnej (radcy prawnego) do Sądu Rejonowego dla K. w K. o wydanie odpisu ww. postanowienia z dnia 4 listopada 2022 r. wraz z klauzulą prawomocności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

6.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej ustawa o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

6.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

1. 6.3. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

1. 6.4. Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, która dokonując uchylenia decyzji ostatecznej nie dokonała w nowej decyzji (wydanej w wyniku wznowienia) zmian przedmiotowych, lecz podmiotowych.

Zasadniczy spór w niniejszej sprawie (jak również przyczyny wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną) nie dotyczy zatem kwestii stricte podatkowych (stawka podatku, powierzchnia gruntu lub budynku itd.), lecz tego kto jest podatnikiem (co wynika jasno m.in. z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia 7 kwietnia 2021 r.).

Nie jest to sytuacja typowa, a jeszcze bardziej nietypowy jest "kierunek" tego sporu, tzn. strony tego sporu (Skarżąca i Uczestnicy – Pani W. B. i Pan K.L.) nie twierdzą – jak można by przypuszczać – że nie są podatnikami, w związku z czym nie należy ich obciążać podatkiem, lecz – wręcz przeciwnie – że są podatnikami. Można zatem zgodzić się z jednym z zarzutów skargi, że zaskarżona decyzja może zostać przedstawiona w toczącym się równolegle postępowaniu o zasiedzenie spornych nieruchomości i wykorzystana jako argument w tymże sporze, lecz nie ten zarzut był przedmiotem uchylenia decyzji.

1. 6.5. Jak już wspomniano spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii podmiotowych, tzn. tego kto jest podatnikiem.

Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt 1 z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 poz. 1170 z późn. zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3.

Natomiast na podstawie art. 3 ust. 3 ww. ustawy jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Podobna regulacja znajduje się w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333). Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2.

Natomiast na podstawie art. 3 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

6.6. Odnosząc się do ww. postępowania sądowego przed sądem powszechnym w sprawie zasiedzenia, należy na wstępie zauważyć, że skutek zasiedzenia następuje z mocy prawa (podkreślenie Sądu). Do jego stwierdzenia konieczne jest jednak przeprowadzenie postepowania sądowego w odpowiednim trybie (art. 609-610 k.p.c.), w wyniku którego, w wydanym postanowieniu stwierdza się deklaratoryjnie (niejako "z mocą wsteczną"), że z danym dniem nastąpiło nabycie własności w drodze zasiedzenia.

Do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. fakt samoistnego posiadania oraz upływu określonego w ustawie czasu.

Niniejsze postępowanie dotyczy roku 2021, tymczasem Skarżąca – jak twierdzi – nabyła sporne nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 20019 r. i w związku z tym złożyła do odpowiedniego sądu powszechnego wniosek o stwierdzenie nabycia spornych nieruchomości w drodze zasiedzenia.

Zatem kwestia zasiedzenia spornych nieruchomości stanowi – zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą skargę – w niniejszym postepowaniu podatkowym zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

O tym kto jest podatnikiem decyduje bowiem fakt przysługiwania osobie prawa własności lub fakt samoistnego posiadania spornych nieruchomości w danym roku podatkowym. W tym przypadku – w 2021 r. Tymczasem prowadzone postępowanie sądowe przed sądem powszechnym może rozstrzygnąć, że już z dniem 1 stycznia 2019 r., czyli wcześniej (podkreślenie Sądu), Skarżąca nabyła z mocy prawa w drodze zasiedzenia prawo własności spornych nieruchomości. Oczywistą konsekwencją takiego stwierdzenia będzie również przesądzenie, że przez określony czas (przed terminem nabycia własności w drodze zasiedzenia) była samoistnym posiadaczem spornych nieruchomości.

W konsekwencji – zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą skargę – organy, które miały świadomość prowadzonego postępowania sądowego przed sądem powszechnym, po wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie, powinny zawiesić to postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd kwestii własności i posiadania spornych nieruchomości, a zatem kwestii kto de facto może być podatnikiem podatku od nieruchomości i podatku rolnego w niniejszej sprawie, dotyczącej roku 2021.

1. 6.7. W tym miejscu należy zauważyć, że Skarżąca dołączyła do swoich pism procesowych kopię nieprawomocnego postanowienia sądu rejonowego, a następnie stwierdziła, że ww. postanowienie jest już prawomocne).

Sąd nie oparł swych twierdzeń jedynie na tych dokumentach (kopiach, bez urzędowego stwierdzenia ww. faktów przez sąd rejonowy). Ale już sam fakt prowadzenia tego postepowania przed sądem powszechnym powinien spowodować zawieszenie postepowania administracyjnego.

Przedmiotem postepowania sądowego przed sądem powszechnym oraz niniejszego postępowania podatkowego były bowiem te same kwestie, a w szczególności kwestia posiadania. Jak już bowiem wspomniano warunkiem zasiedzenia jest fakt samoistnego posiadania przez określony w ustawie przedział czasowy (elementem stwierdzenia przez sąd nabycia konkretnych nieruchomości z danym dniem jest jednocześnie potwierdzenie, że przez – wymagany przez prawo – okres sporne nieruchomości znajdowały się w samoistnym posiadaniu nabywcy).

Kwestia ta jest przedmiotem ustaleń przez sąd powszechny w toku postępowania o stwierdzenie zasiedzenia.

Tymczasem w toku niniejszego postepowania organy – niejako w konkurencji do toczącego się postępowania sądowego – samodzielnie rozstrzygały tę sporną kwestię. Stwierdzenia takie znajdowały się zarówno w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak i w treści decyzji organu odwoławczego. Również w odpowiedzi na skargę Kolegium stwierdza m.in.:

"W toku postępowania ustalono, że Pani E. W. użytkuje działkę nr [...] i część budynku na niej posadowionego, jednak władanie to nie ma charakteru samoistnego posiadania, ale wynika z prawa Pani E. W. jako wspołwłaściciela w/w nieruchomości".

"W toku prowadzonego postępowania podatkowego nie zgromadzono dowodów, które wskazywałyby na to, że w trakcie użytkowania nieruchomości przez Panią E. W. miał miejsce moment, od którego w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości można byłoby wskazać, iż weszła ona w rolę posiadacza samoistnego. Wprawdzie interesowała się przedmiotową nieruchomością, ale te działania nie świadczą jednoznacznie o samoistnym charakterze jej posiadania".

"Organ podatkowy zebrał w toku prowadzonego postępowania materiał dowodowy na podstawie którego ustalił, że w odniesieniu do opodatkowywanej nieruchomości nie występuje samoistny posiadacz, stąd podatnikami winni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości".

Powyższe stwierdzenia Organu jasno wskazują, że przedmiotem ustaleń organów podatkowych w niniejszej sprawie były de facto te same kwestie (kwestia prawa własności i posiadania spornych nieruchomości), które były przedmiotem postępowania sądowego prowadzonego w sprawie o stwierdzenia zasiedzenia.

Zatem – zdaniem Sądu – organy powinny (po uprzednim wznowieniu) zawiesić niniejsze postepowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia kwestii posiadania i prawa własności przez sąd powszechny.

1. 6.8. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organy zwrócą się do sądu powszechnego o udzielenie informacji w jakim stadium znajduje się ww. postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia.

Jeśli okaże się, jak twierdzi Skarżąca, że ww. postępowanie jest już prawomocnie zakończone, zastosują się w toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego do prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w sprawie zasiedzenia (w tym w szczególności do wynikających z niego kwestii prawa własności oraz samoistnego posiadania spornych nieruchomości).

Jeśli jednak okaże się – wbrew twierdzeniom Skarżącej – że ww. postepowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, organ zawiesi niniejsze postepowanie administracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

6.9. Wyjaśniając zakres dokonanego uchylenia (zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji), stwierdzić należy, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2021r., sygn. akt II SA/Bk 646/21) podnosi się, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).

Ponieważ uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 27 września 2021 r., zasadne stało się uchylenie obydwu orzeczeń.

1. 6.10. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania nie orzeczono ze względu na zwolnienie Strony od kosztów sądowych.