Wyrok WSA w Krakowie z 21 września 2023 r., I SA/Kr 643/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Rozpoznanie

w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym

Sprawa

sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 maja 2023, nr 1201-IEE.7113.1.29.2023.4.JM w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Skład

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Michał Niedźwiedź

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 maja 2023 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził niedopuszczalność zażalenia H.M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach z dnia 9 lutego 2023 r. określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności.

Postanowienie zostało wydane w sprawie w której Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego H.M. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zajął dokonał protokołem zajęcia ruchomości z dnia 20.05.2019r. samochód zobowiązanego [...] nr rej [...], rok produkcji 2009r. W dniu 05.09.2019r. organ egzekucyjny ogłosił pierwszą licytację zajętego pojazdu. Pismem z 04.10.2019r.zobowiązany poinformował, że samochód został sprzedany spółce L. sp z o. o. Jako dowód zobowiązany załączył fakturę nr [...] z dnia 01.10.2019r. Pojazd został sprzedany za kwotę 209.100,OOzł. W związku z tym, organ egzekucyjny zajął wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności L. sp. z o. o. W odpowiedzi na zajęcie pismem z dnia 18.1l.2019r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż należną kwotę wynikającą z załączonej faktury przekaże organowi egzekucyjnemu w terminie zgodnym z podanym na fakturze tj. 120 dni od dnia wystawienia (data wystawienia faktury to dzień 01.10.2019r.). Po nieotrzymaniu od dłużnika zajętej wierzytelności żądanej kwoty oraz po przeprowadzeniu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, organ egzekucyjny wydał w dniu 09.02.2023r. postanowienie, w którym określił wysokość nieprzekazanej przez dłużnika w.w. kwoty na 209.100 zł.

Na postanowienie to zobowiązany złożył w ustawowym terminie zażalenie kwestionując prawidłowość doręczenia zajęcia spółce będącej dłużnikiem zajętej wierzytelności, z uwagi na brak zarządu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, objętym skargą postanowieniem z dni 09.05.2023r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu podkreślono, że co prawda w art. 71a § 9 upea ustawodawca nie wskazał, komu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie określającej wysokość nieprzekazanej kwoty, to jednak należy przyjąć, że uprawnionym do wniesienia zażalenia jest jedynie dłużnik zajętej wierzytelności, u którego stwierdzono naruszenie obowiązku przekazania zajętej wierzytelności.

Na postanowienie to skarżący złożył przedmiotową skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. z art. 134 Kpa w zw. z art. 71a § 9 upea poprzez niewłaściwe zastosowanie w/w przepisów i bezpodstawne uznanie iż jedynym podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach był dłużnik L. sp z o. o. Ponadto zarzucił naruszenie art 10 § 1 Kpa w zw. z art. 40 § 1 Kpa poprzez brak zapewnienia L. sp z o. o. przez organy administracyjne czynnego udziału w sprawie oraz doręczanie pism, w tym zaskarżonego postanowienia P.W. tj. osobie która nie była umocowana do reprezentowania L. sp z o.o.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, a co za tym idzie samodzielnego złożenia środka zaskarżenia. Podkreślił, że prezes zarządu L. sp z o.o. zrezygnował z pełnionej funkcji w dniu 6.03.2017r,, a więc jeszcze przed dokonaniem zajęcia wierzytelności pieniężnej. W dniu 17.0l.2023r. na stanowisko prezesa zarządu powołano W.M. Fakt ten ujawniony został w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) w dniu 21.02.2023r. W związku z tym, zdaniem zobowiązanego, postanowienie organu I instancji z 9.02.2023r. organ doręczył nieuprawnionej osobie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Skarga jest bezpodstawna.

Zgodnie z treścią art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.) o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z kolei w myśl art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W omawianej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii postępowania organu II instancji w przypadku stwierdzenia, że wniesione przez stronę zażalenie jest niedopuszczalne dlatego też należy sięgnąć, zgodnie z dyspozycją art. 18 u.p.e.a., do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.). Art. 134 tej ustawy stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten, w myśl art. 144 k.p.a., stosuje się odpowiednio do zażaleń.

Niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności zachodzą, m.in. gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia przez wniesienie odpowiednio odwołania lub zażalenia. Zażalenie jest więc niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest postanowieniem w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeksu postępowania administracyjnego. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje zaś te przypadki, w których środek odwoławczy składa podmiot, który nie posiada legitymacji procesowej do jego wniesienia.

Jednym ze środków egzekucyjnych jest zajęcie wierzytelności lub prawa majątkowego. Z chwilą skutecznego dokonania tej czynności przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. Konsekwencją skutecznego zajęcia jest możliwość wykonywania przez organ wszelkich praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zgodnie z treścią art. 71 a § 9 upea jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Przy ustalaniu kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia takiego zażalenia należy brać pod uwagę istotę egzekucji z wierzytelności.

Z chwilą doręczenia przez organ egzekucyjny dłużnikowi zobowiązanego zawiadomienia o którym mowa w art. 89 § 1 upea jest on obowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu należne od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi na pokrycie należności. Nie może ich natomiast uiścić zobowiązanemu. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu (por. wyrok NSA z dnia z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 632/21, z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 204/08).

Z momentem dokonania zajęcia rodzi się nowy stosunek o charakterze administracyjnoprawnym łączącym organ egzekucyjny z dłużnikiem zajętej wierzytelności. W relacji tej nie uczestniczy już zobowiązany, bowiem jego uprawnienia jako wierzyciela zajętej wierzytelności przejął, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia egzekucji organ egzekucyjny.

Natomiast postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 upea stanowi konsekwencję dokonania uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W tym postanowieniu organ egzekucyjny dokonuje konkretyzacji obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Postanowienie to nie ma jednak żadnego wpływu na prawa i obowiązki samego zobowiązanego.

Co prawda organ egzekucyjny, wydając postanowienie na podstawie art. 71a § 9 upea, ma obowiązek dokładnego wskazania kwoty, jaką dłużnik zajętej wierzytelności powinien był jemu przekazać, w tym także sposobu, w jaki ją obliczył. Ale obowiązek ten wynika jedynie z faktu, że ustalenie poczynione w tym przedmiocie stanowi bowiem podstawę do zainicjowania postępowania egzekucyjnego względem dłużnika w oparciu o art. 71b upea.

Treść postanowienia wydanego na podstawie art. 71a § 9 upea wyznacza natomiast granice sprawy, a tym samym zakres kontroli organu drugiej instancji oraz zakres kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, w zażaleniu o którym mowa w tym przepisie nie można formułować zastrzeżeń niedotyczących kwestii rozstrzygniętych w zaskarżonym postanowieniu. Na przykład organ egzekucyjny wydał postanowienie określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności wynikającej z dokonanego zajęcia wierzytelności (art. 71a w zw. z art. 89 u.p.e.a.). Z tego względu dłużnik zajętej wierzytelności, wnosząc zażalenie, a następnie skargę do sądu administracyjnego, może zakwestionować wyłącznie wysokość nieprzekazanej kwoty. Nie służą mu natomiast inne uprawnienia procesowe, jak np. zarzuty czy skarga na czynności egzekucyjne. Nie może on zatem spowodować objęcia kontrolą innych jeszcze aktów lub czynności organu egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 2.03.2011 r., II FSK 1933/09, LEX nr 1079969).

Skoro zażalenie, o którym mowa w art. 71a § 9 upea nie można badać kwestii innych niż sama wysokość nieprzekazanej kwoty, to zobowiązanemu nie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Jak wskazano bowiem wcześniej wysokość tej kwoty nie ma wpływu na jego prawa i obowiązki, wynika ona bowiem jedynie ze stosunku prawnego łączącego dłużnika zajętej wierzytelności i organ egzekucyjny.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ppsa.