Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022r. nr sprawy 180000.71.880.2022-RED-119-KF, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku R. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 10 marca 2022r. nr sprawy 180000/71/613/2022-RED- 119-KP.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Organ prowadzi postępowanie egzekucyjne za zaległości składkowe strony, powstałe za okres od marca 2009r. do września 2016r. Działając na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], sporządził zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w Banku nr [...] oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym w W. Tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 7 lutego 2022r.
Zobowiązany R. Z. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone pomimo braku wymagalności obowiązku. Decyzja z dnia 26 października 2021 r. będąca podstawą egzekucji nie została doręczona zobowiązanemu i nie rozpoczął się bieg terminu na wniesienie odwołania zatem nie mogła być ostateczna. Zdaniem zobowiązanego podstawą do ustalenia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i rentowe było ustalenie właściwego ustawodawstwa bowiem zobowiązany był zatrudniony na terenie UE. Dodatkowo wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i jego wstrzymanie.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2022r. Zakład oddalił zarzuty. Zobowiązany powtórzył zarzuty sformułowane w zgłoszonych zarzutach.
Organ w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia przypomniał, że podstawą prawną obowiązku jest decyzja z dnia 30 stycznia 2017r. 180271DZPDZ17/000183, określająca zadłużenie R. Z. na ubezpieczenie społeczne za marzec 2009r. - wrzesień 2016r. Decyzja ta jest prawomocna a sprawa prowadzona pod sygn. akt: [...] została rozstrzygnięta. Wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r. Sąd Apelacyjny w K. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 lipca 2017r. i oddalił odwołanie R. Z. Sąd stwierdził, że w rzeczonym okresie nie mogło mieć zastosowania ustawodawstwo brytyjskie. R. Z. nie spełniał warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu w Wielkiej Brytanii a jednocześnie miał tytuł do podlegania ubezpieczeniu społecznemu w Polsce (prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą). Ustalenie właściwego ustawodawstwa było prowadzone w odrębnym postępowaniu administracyjnym i sądowym.
Wskazane przez zobowiązanego naruszenie przez Zakład przepisów art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego oraz art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r.-były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu sądowym w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 30 stycznia 2017r. Wydane w sprawie decyzje zostały prawidłowo doręczone.
W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu ustalenia właściwego ustawodawstwa dla R. Z. i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu.
Skarżący zarzucił na podstawie art. 33§1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że organ prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego pomimo braku wymagalności obowiązku bowiem decyzja z dnia 26 października 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia, że skarżący w zakresie ubezpieczenia społecznego polega ustawodawstwu polskiemu nie została mu doręczona a tym samym nie rozpoczął swego biegu termin na wniesienie odwołania, nie mogła więc stać się ostateczna a jednocześnie nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Podstawą prawną do ustalenia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne, emerytalne i rentowe, w czasie prowadzenia działalności gospodarczej i w tym samym czasie będąc zatrudnionym na umowę o pracę na terenie UE wymagane jest ustalenie właściwego ustawodawstwa.
Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że ZUS wydał decyzję z dnia 26 października 2021 r. w zakresie podlegania przez R. Z. ustawodawstwu polskiemu od dnia 1 kwietnia 2009r. Wydając decyzję nie ustalono jakiemu ustawodawstwu powinien podlegać R. Z. Decyzja ta jest przedwczesna. R. Z. w tym czasie nie był objęty ochroną ubezpieczeniową przez ZUS. Korzystał w tym czasie z opieki lekarskiej w Polsce w oparciu o Europejską Kartę Ubezpieczenia Społecznego EHIC wydaną w Wielkiej Brytanii.
Skarżący nie wiedział, że w stosunku do niego toczy się postępowanie. Od 15.05.2018r. skarżący był zameldowany w K.1 [...] (adres działalności gospodarczej i do doręczeń), natomiast 15.05.2018r. zameldowany jest ul. [...] (dz. Gospodarcza) adres do doręczeń R. Z. A. ul. [...]. Do dnia 22.11.2021 r. adres zameldowania był ul. [...]a następnie T., ul. [...] i adres do korespondencji ul. [...]. Od 22.11.2021 r. mieszka i prowadzi działalność pod adresem w T. ale jest zameldowany w B. przy ul. [...]. Wysyłana przez ZUS korespondencja nie była prawidłowo adresowana. Adres do korespondencji to: R. Z. A. ul. [...] K. Skarżący podniósł także, że przed Sądem Apelacyjnym w K. toczy się postępowanie i Sąd nie podjął żadnych czynności w sprawie.
Ubezpieczenie skarżącego ma transgraniczny charakter i należało stosować przepisy wspólnotowe. ZUS powinien wszcząć postępowanie.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd na wstępie wskazuje, że złożoną w sprawie skargę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 329., dalej-p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego lub procesowego, w sposób odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Mając na uwadze art. 134 p.p.s.a w pierwszej kolejności zakreślić należy granice rozpoznawanej sprawy, albowiem zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres zaskarżonego postanowienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast wynikające z art. 134§1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (wyrok NSA z dnia 28 marca 2018r. I FSK 1000/16).
Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 30 kwietnia 2018r., III SA/Łd 110/2018).
Sąd w ramach swojej kognicji skontrolował postanowienia ZUS wydane w niniejszej sprawie dotyczącej zarzutu zgłoszonego przez R. Z. a dotyczącego nieistnienia obowiązku gdyż to jest przedmiotem toczącego się postępowania przed sądem w niniejszej sprawie.
Istota kontrowersji w kontrolowanej sprawie sprowadza się zatem do tego, czy ZUS zasadnie nie uznał zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, które doręczono skarżącemu.
Skarżący stoi na stanowisku, że w okresie od marca 2009r. do września 2016r. nie powinien w ogóle podlegać ubezpieczeniom społecznym w oparciu o polskie ustawodawstwo.
Rozstrzygając sprawę w oparciu o akta administracyjne tej sprawy (art. 133 p.p.s.a.) w punkcie wyjścia należy przypomnieć, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, która determinuje ale i delimituje Sąd, stanowiły m.in. przepisy u.p.e.a. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z treścią art. 33§1 u.p.e.a. wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a. Jak stanowi art. 33§2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:
nieistnienie obowiązku;
określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
błąd co do zobowiązanego;
brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;
brak wymagalności obowiązku w przypadku:
odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaprezentowane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego/zabezpieczającego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013r., z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015r., sygn. akt II FSK 2594/13).
Natomiast w myśl art. 34§2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
- b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Przypomnienia wymaga, że sprawę zainicjowało pismo strony, w którym podniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej - nieistnienie obowiązku, na podstawie art. 33§2 pkt 1 u.p.e.a.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu ze stosownym pouczeniem.
Skarżący w różnych postępowaniach inicjowanych przez siebie, kwestionuje obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w oparciu o polskie przepisy. Twierdzi, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie Polski ale jest objęty ubezpieczeniem na terenie Wielkiej Brytanii bowiem jest zatrudniony w przedsiębiorstwie mającym siedzibę na terenie Wielkiej Brytanii.
Organ w toku prowadzonego postępowania zaznaczył, że brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowała o odmowie wydania dla skarżącego formularza E101/A1 potwierdzającego stosowanie wobec niego ustawodawstwa brytyjskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych bowiem ani skarżący ani jego pracodawca nie udzielili brytyjskiej instytucji wszystkich dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia czy skarżący rzeczywiście przebywał i pracował na terenie Zjednoczonego Królestwa. Skarżący nie posiadał brytyjskiego numeru ubezpieczenia. Nie wykazał również aktywności zawodowej na terytorium Wielkiej Brytanii.
Ustosunkowując się do kwestii doręczeń decyzji, organ podał, że korespondencja kierowana do skarżącego czy to na adres ul. [...]w K. czy do T. (ul. [...]) nie była odbierana przez stronę. Na drukach zgłoszeniowych ZUS ZFA nie było dopisku "A.".
W tym stanie rzeczy zasadnie przyjęto, że zarzut nieistnienia obowiązku nie jest zasadny.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120 i art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oddalił skargę, której zarzut okazał się bezzasadny.
- - ---------------------- i 2