Uzasadnienie
I. Zaskarżoną decyzją z 28 października 2019r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji Prezydenta Miasta K.z dnia 28 lutego 2019r. Nr [...] orzekającej o odmowie umorzenia kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł, działając na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 w zw z art. 60, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 869 ze zm. dalej-u.f.p.), art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 2096 ze zm. dalej-K.p.a.)-utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych, Prezydent Miasta K. wydał w dniu 14 sierpnia 2018r. decyzję w której odmówiono podatniczce umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2018r. w kwocie 54,00 zł. W odwołaniu od tej decyzji, podatniczka zawarła wniosek o anulowanie kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Podatniczka przedłożyła do organu podatkowego zaświadczenie z MOPS w K. z dnia 8 stycznia 208r. z którego wynikało, że jest objęta pomocą społeczną z uwagi na bezrobocie, ubóstwo, długotrwałą chorobę i niepełnosprawność. Z uwagi na to, w oparciu o art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o opłacie skarbowej, podatniczka była zwolniona z opłaty skarbowej.
Ulgi w spłacie kosztów upomnienia, stanowiących niepodatkową należność budżetową, regulują przepisy ustawy o finansach publicznych. Organ nie musi udzielić ulgi.
Organ ustalił, że zobowiązana M. P., ma [...] lat, samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Dochód stanowi pomoc z MOPS w kwocie 400,00 zł, dodatek mieszkaniowy 230,00 zł. Otrzymuje także zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności, na przygotowanie jednego posiłku dziennie, zakup lekarstw. Jest właścicielką spółdzielczego mieszkania własnościowego o pow. 41,00m². Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem lokalu wynoszą 535,00 zł. Zobowiązana ma zadłużenie w stosunku do Spółdzielni Mieszkaniowej, które spłaca po 20,00 zł miesięcznie. Pozostaje w leczeniu ortopedycznym, endokrynologicznym, reumatologicznym, dermatologicznym i neurologicznym. Jej sytuacja finansowa i zdrowotna jest bardzo trudna, stan zdrowia pogorszył się i nie stać ją na zapłatę 11,60 zł.
Organ wskazał, że ponoszenie świadczeń publicznych jest obowiązkiem każdego obywatela. Udzielenie ulgi jednej osobie spośród wielu zobowiązanych jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa. Objęcie ulgami szerokiego kręgu osób skutkowałoby niepożądanymi efektami rozprężenia dyscypliny finansów publicznych.
Analizując,,ważny interes zobowiązanego" uwzględniono problemy finansowe strony, okoliczność, że jedynym źródłem utrzymania są zasiłki z MOPS i skonstatowano, że przesłanka,,ważnego interesu zobowiązanego" została spełniona.
Zauważono też, że w latach ubiegłych od 2010-2014 i za III i IV kwartał 2015r. umorzono stronie zaległości w podatku od nieruchomości zatem biorąc pod uwagę zarówno ważny interes zobowiązanego i interes publiczny, organ nie przychylił się do kolejnego wniosku strony gdyż stanowiłoby to zbyt daleko idącą ulgę.
Odwołanie od decyzji złożyła M. P. wskazując, że nie zgadza się z tą decyzją a upomnienie zostało wystawione w trakcie prowadzonego postępowania o udzielenie ulgi w spłacie zaległości w podatku od nieruchomości za 2018r.
Organ II instancji w pisemnych motywach decyzji przypomniał treść art. 64 ust. 1, art. 60 i art. 67 u.f.p. zaznaczając, iż w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej tj. dział III jak również przypomniano, że decyzja podejmowana w tym zakresie jest decyzją uznaniową. Organ omówił istotę,,uznania administracyjnego" ilustrując to orzecznictwem sądów administracyjnych.
Wedle organu kwestia,,ważnego interesu zobowiązanego" i,,interes publiczny" zostały należycie zbadana. Organ zebrał i przeanalizował materiał dowodowy a w szczególności zbadał sytuację finansową strony. Organowi I instancji nie można zarzucić dowolności w podjęciu rozstrzygnięcia w ramach przyznanego uznania administracyjnego.
Udzielenie ulgi nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych strony, co skutkuje przerzuceniem obowiązków i ciężarów na resztę społeczeństwa. Względy społeczne wymagają by niepodatkowe należności budżetowe były realizowane a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
Trudna sytuacja materialna strony sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi. Prowadziłoby to do absurdu, zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania jest w interesie zobowiązanego. Każdy znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi.
Ze środków aktualnie pozostających do dyspozycji strony, możliwe jest pokrycie zaległości w wysokości 11,60 zł.
II. W skardze do Sądu, M. P. podniosła, że decyzja jest oparta na nieprawdziwych zapisach Wydziału Podatków i Opłat. Dla osoby niepełnosprawnej utrzymującej się ze świadczeń socjalnych, nakładanie dodatkowych opłat jest krzywdzące. Jednocześnie wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
- III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2167) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez Skarżącą decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Przystępując w tej sytuacji do przedstawienia motywów niniejszej kwalifikacji, w pierwszej kolejności odnotować trzeba, że przedmiotem wniosku o umorzenie była kwota kosztów upomnienia, którą naliczono w toku dochodzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2018r. a która stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego, do której - jako niepodatkowej należności publicznoprawnej (art. 60 u.f.p.) - zastosowanie znajduje art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W myśl tego przepisu właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, opłatę taką może umorzyć w całości, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (lit. a), a w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, może taką opłatę umorzyć w części (lit. b).
Umorzenie należności publicznoprawnej następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanego przepisu, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia opłaty, należność tę organ umorzyć może, a nie: musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jest niezbędne do umorzenia niepodatkowej należności publicznoprawnej na wniosek zobowiązanego, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość.
Także zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.
Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem).
Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne, a nie to, czy w sytuacji zaistnienia takiej możliwości, poprawnie postąpił, podejmując taką, niepomyślną dla wnioskodawcy, kwalifikację.
Przenosząc powyższe przepisy na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć należność. Zauważyć jednak należy, że z użytego w tym przepisie sformułowania "może" wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Organ administracji publicznej działając zatem w ramach uznania administracyjnego ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, którego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016r. sygn. akt: I OSK 1334/14, oraz WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2018r. sygn. akt: I SA/Op 240/17 CBOSA).
Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, stosownie do której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107§3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości.
Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać należy, że sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia. Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ.
Wobec powyższych wywodów, stwierdzić należy, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy sprostały stawianym im wymogom a rozstrzygnięcia przez nich podjęte znajdują oparcie w obowiązującym porządku prawnym. Dostrzec bowiem trzeba, że - wbrew twierdzeniom autora skargi - organy pochyliły się nad argumentacją przedstawioną na poparcie wniosku i uwzględniły wszystkie podniesione okoliczności wskazujące na sytuację, w jakiej skarżąca się znajduje, w tym jego problemy zdrowotne i możliwości płatnicze.
Wreszcie wskazały powody, dla których uwzględnienie wniosku byłoby niezasadne i w tym kontekście zaakcentowały, że jakkolwiek sytuacja skarżącej jest niewątpliwie trudna, to jednak analiza zdolności płatniczej jej gospodarstwa domowego pozwala dostrzec możliwość należności. Dostrzegły też, że skarżącej już wielokrotnie (za lata 2010-2014 i za III i IV kwartał 2015r.) umorzono całość należności (podatku od nieruchomości) i wyjątkowy charakter instytucji jej umorzenia.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie takie umotywowanie odmownego załatwienia wniosku o umorzenie przedmiotowej kwoty upomnienia (11,60 zł) na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji źródłowej mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i przesądza o konieczności uznania, że rozstrzygnięcie to spełnia wymogi stawiane decyzjom uznaniowym, a w rezultacie jest dopuszczalne w świetle obowiązującego prawa.
Podkreślić bowiem trzeba, że umorzenie stanowi przejaw definitywnej rezygnacji z dochodzenia należności, która co do zasady powinna zostać uregulowana i dlatego zastosowanie tej instytucji nie powinno mieć miejsca wówczas, gdy istnieją widoki na wywiązanie się przez zobowiązanego z tej powinności.
Nie można tracić z pola widzenia i tego aspektu sprawy, że organ nie może permanentnie umarzać zaległości podatkowe tyko pewnej grupie podmiotów (nawet najbardziej potrzebującym) z pominięciem innych osób, które też potrzebują wsparcia i pomocy. Pomoc w postaci umorzenia zaległości, powinna być jednak kierowana do różnych podmiotów do możliwie szerokiego grona osób potrzebujących wsparcia tak by nikogo nie wyróżniać, nie faworyzować.
Zasadnie organ dostrzegł, że udzielenie wnioskowanej ulgi nie może być traktowane jako swoisty,,sposób" na rozwiązywanie problemów finansowych strony i przerzuceniem obowiązków i ciężarów na społeczeństwo.
Mając na względzie powyższe okoliczności, uznać należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tym samym skarga na nią wniesiona jest niezasadna.
W związku z tym skargę tę należało oddalić, co też uczyniono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2018r. poz. 2325 ze zm.).