Wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2022 r., I SA/Kr 65/22

Sąd

Sygn. akt I SA/Kr 65/22. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2022 r.

Sprawa

sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24.11.2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od kwietnia 2017 r. do lutego 2021 r. oraz należnych odsetek; uchyla zaskarżoną decyzję.

Skład

sędzia WSA Bogusław Wolas przewodniczący
sędzia WSA Inga Gołowska
sędzia WSA Piotr Głowacki sprawozdawca

Uzasadnienie

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r., nr [...], odmówił M. S. umorzenia w całości zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od kwietnia 2017 r. do lutego 2021 r. w kwocie należności głównej 1 592,78 zł oraz należnych odsetek za zwłokę w wysokości 233,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. S. pismem z dnia 12 marca 2021 r. zwrócił się z prośbą o udzielenie ulgi w zakresie zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku czynności sprawdzających ustalono, że na karcie kontowej nr [...] na dzień złożenia podania figurowała zaległość z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od kwietnia 2017 r. do października 2020 r. w kwocie 1440,78 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 233,00 zł. Ponadto uwzględniono należną opłatę za okres od listopada 2020 r. do lutego 2021 r. w kwocie 152,00 zł. Powyższa opłata powiązana jest z nieruchomością usytuowaną w K. przy ul. [...] nr [...] lok. nr [...], stanowiącą własność M. S.. W toku prowadzonego postępowania o ulgę na konto zobowiązania wpłynęły środki pieniężne w wysokości 78,00 zł, które zgodnie z art. 55 § 2ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa zostały zarachowane proporcjonalnie na zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. Organ podatkowy rozstrzygnął zgodnie z orzecznictwem w zakresie zobowiązania, które wygasło poprzez zapłatę jak i w zakresie pozostałego do uregulowania zadłużenia za okres od maja 2017 r. do lutego 2021 r. Organ przywołał przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest należnością o charakterze powszechnym oraz publicznoprawnym uiszczaną zgodnie z przepisami ustawowymi i prawa miejscowego. Należność ta ma charakter administracyjnoprawny, zrównany z zobowiązaniami podatkowymi. Obowiązek ten jest bezpośrednio związany z faktem zamieszkiwania i wytwarzania odpadów w nieruchomości, a nie z usługą wywozu śmieci. Zgodnie z art. 6g cyt. ustawy w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 67 a na wniosek podatnika organ może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe.

W toku postępowania organ ustalił, że M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty w wysokości 778,00 zł, natomiast podstawowe koszty utrzymania nieruchomości przy ul. [...] w K. to kwota 617,00 zł. Wnioskodawca nie podał kosztów leczenia oraz wydatków z tym związanych. M. S. pozostaje w leczeniu w Poradni [...]. Ustalono, że decyzją z dnia 28.12.2020 r. Prezydent Miasta K. przyznał świadczenie w postaci gorącego posiłku. M. S. podał, że oprócz nieruchomości położonej przy ul. [...] -jest właścicielem działki o pow. 0,0383 ha. Organ przywołał treść art. 67 a ustawy ordynacja podatkowa oraz orzecznictwo sądowo-administracyjne i wskazał, że umorzenie zaległości stanowiłoby w przedmiotowej sprawie zbyt daleko idącą ulgę. Zdaniem organu trudna sytuacja zdrowotna nie stanowi przesłanki do umorzenia zobowiązania. Natomiast organ nie zaprzecza, że strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik się znalazł niezależnie od swojego postępowania. Zadłużenie podatnika powstawało przez kilka lat, a miesięczna opłata za odpady wynosi około 43,00 zł miesięcznie i nie spowodowałoby zagrożenia egzystencji Strony. Ustalono, że M. S. nadal nie reguluje bieżących należności. Ponadto w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami podał dwuosobowe gospodarstwo domowe, zatem regulowanie opłaty spoczywa także na drugiej osobie. Podatnik reguluje należności podatkowe z tytułu posiadanych nieruchomości. Wskazano, także iż wydatki strony przekraczają uzyskiwane dochody. Argumenty strony nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia ulgi podatkowej. Natomiast istnieje możliwość rozłożenia zaległości podatkowej na raty.

Odwołanie złożył M. S. zarzucając, iż przedmiotowa zaległość dotyczy w całości żądania zapłaty za okres, gdy nieruchomość nie była zamieszkana. Ponadto wskazał, że zapłata należności naruszyłaby podstawy jego egzystencji. Argumenty przedstawione w decyzji uważa za tendencyjne i nieadekwatne do sytuacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24.11.2021 r., nr [...], na podstawie art. 6q ust. l ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2018.1454) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podkreślono, iż w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Trudna sytuacja finansowa, na którą wskazuje odwołujący, nie może być utożsamiana z ważnym interesem podatnika, gdyż takie podejście prowadziłoby do niesprawiedliwości i nierówności w stosunku do ogółu społeczeństwa podlegających powszechnemu obowiązkowi podatkowemu. Ulga w spłacie zaległości jest bowiem zawsze w faktycznym interesie podatnika, wobec czego każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji finansowej spełniałby wymóg umożliwiający zastosowanie ulgi (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 maja 2010 r. I SA/Łd 557/2009; wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2010 r. I SA/Kr 706/2009).

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji przeprowadził dokładne postępowanie wyjaśniające i ustalił, iż M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty w wysokości 778,00 zł, natomiast podstawowe koszty utrzymania nieruchomości przy ul. [...] w K. to kwota 617,00 zł. Wnioskodawca nie podał kosztów leczenia oraz wydatków z tym związanych. M. S. pozostaje w leczeniu Poradni [...] w K.. Ustalono, że decyzją z dnia 28.12.2020 r. Prezydent Miasta K. przyznał Stronie świadczenie w postaci gorącego posiłku. Ponadto w skład majątku M. S. wchodzi oprócz nieruchomości położonej przy ul. [...] - działka o pow. 0,0383 ha.

Okoliczności, z powodu których powstała zaległość nie mogą uchodzić za nagłe, nadzwyczajne i wyjątkowe, powodujące zachwianie podstawami egzystencji podatnika. Sytuacja, która dotyka skarżącego odnosi się również do pewnego odsetka społeczeństwa, a zasadą jest płacenie podatków, a umorzenie zaległości może być zastosowane tylko wyjątkowo, gdyż w momencie zastosowania ulgi Skarb Państwa rezygnuje z należnych mu dochodów. Należy mieć na uwadze również i to, że umarzanie zaległości podatkowych nie jest instytucją opieki społecznej - ma ono na celu złagodzenie skutków obciążeń podatkowych wobec osób, które w sposób nagły i nieprzewidziany nie mogą wywiązać się ze swych obowiązków podatkowych. Zatem trudna sytuacja zdrowotna nie stanowi przesłanki do umorzenia zobowiązania. Wprawdzie strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik się znalazł niezależnie od swojego postępowania. Natomiast zadłużenie podatnika powstawało przez kilka lat, a miesięczna opłata za odpady wynosi około 43,00 zł miesięcznie i nie spowodowałoby zagrożenia egzystencji Strony. M. S. nadal nie reguluje bieżących należności. Ponadto w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami podał dwuosobowe gospodarstwo domowe, zatem regulowanie opłaty spoczywa także na drugiej osobie. Podatnik reguluje należności podatkowe z tytułu posiadanych nieruchomości. Ustalono, iż wydatki strony przekraczają uzyskiwane dochody. Argumenty te nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia ulgi podatkowej. Natomiast istnieje możliwość rozłożenia zaległości podatkowej na raty.

W ocenie Kolegium organ I instancji nie przekroczył ram uznania administracyjnego, zaś okoliczność podnoszona przez organ, że z przedmiotowej nieruchomości nie dokonywano stosownych opłat z tytułu gospodarowania odpadami przemawia przeciwko umorzeniu zaległości.

Na powyższą decyzję została wniesiona przez zobowiązanego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której przywołano argumentację przedstawioną we wniosku oraz w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2021r., poz. 1540 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że sytuacja życiowa skarżącego zarówno pod względem materialnym, jak i zdrowotnym, jest wyjątkowa trudna, dlatego nie można zgodzić się z twierdzeniem organu drugiej instancji, że wobec wnioskującego nie zostało spełnione kryterium zagrożenia egzystencji. Renta w wysokości 778 zł nie jest wystarczająca do jednoczesnego wywiązywania się przez skarżącego ze wszystkich ciążących na nim zobowiązań oraz zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym niedopuszczalne jest uznanie za rzecz całkowicie normalną faktu, że od kilku już lat skarżąca jest silnie uzależniona finansowo od swojej siostry, dzięki której to pomocy skarżąca wciąż jeszcze funkcjonuje.

W trakcie rozpoznawania sprawy organy powinny położyć szczególny nacisk na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Analizy tej organy dokonały w sposób wyczerpujący, jednakże wyciągnięte wnioski wydają się być za daleko idące.

Organy powinny rozważyć czy rzeczywiście egzekucja prowadzona wobec skarżącego będzie na tyle skuteczna, że przedmiotowa należność zostanie w pełni uiszczona czy też może koszty poniesione przez organ, a związane z prowadzoną egzekucją, okażą się zbyt wysokie i pożądanym działaniem okazałoby się jednak umorzenie należności podatkowej. Innymi słowy czy można było w sprawie doszukiwać się zaistnienia przesłanki interesu publicznego.

Sytuacja materialna, w jakiej znajduje się skarżący powoduje, że egzekucja należności pieniężnej potrwa jeszcze przez dłuższy czas. Prowadzona egzekucja będzie uciążliwa zarówno dla samego organu ponoszącego koszty z tym związane, jak również dla skarżącego.

Stosownie do treści art. 67a. § 1 pkt 3 Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.

W orzecznictwie wskazuje się też na granice uznania administracyjnego w obrębie których może poruszać się organ podatkowy (zob. np. wyroki NSA: z 2 marca 2016 r. II FSK 2474/15, z 3 sierpnia 2016 r. II FSK 3507/14, z 14 października 2016 r. II FSK 2427/14, z 5 września 2018 r. II FSK 3325/15, z 27 marca 2019 r. II FSK 3734/18, z 3 grudnia 2019 r. II FSK 1341/19, czy też z 14 stycznia 2020 r. II FSK 819/19 - te oraz pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Mając na względzie powyższe rozważania sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj.: art. 187 § 1 O.p. poprzez nierozważenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, oraz art. 191 O.p. poprzez uznanie przez organ podatkowy, nie ma podstaw do umorzenia zaległości.

W gruncie rzeczy organ nie rozważył, czy ustalona sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego umożliwia uiszczenie przedmiotowej należności. Natomiast organ skupił się na braku wystąpienia przesłanki "interesu publicznego", choć w omawianym przepisie te przesłanki zostały sformułowane w sposób alternatywny.

Przesłanka interesu publicznego nakazuje mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korektę błędnych decyzji.

Istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenia od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika.

Wnioskowana ulga, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków jest też formą pomocy publicznej udzielonej podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do podatnika oraz osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo (jednostka samorządu terytorialnego) nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w przypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia.

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych, ocena dokonana przez organ w aspekcie przyznania ulgi podatkowej i stwierdzenie braku przesłanek dla umorzenia zaległości nosi cechy dowolności.

Oceny tej organ dokonał, w oderwaniu od sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego ustalonej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonego postępowania. Zatem organ naruszył przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c - uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni fakt, że zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika, która pozwalała na umorzenie należności podatkowej. Pojęcie decyzji, w ramach uznania administracyjnego, powinno być dokonane z uwzględnieniem sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Natomiast istnienie przesłanki interesu publicznego DIAS nie może wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenia od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika.