Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 21 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 671/22

Uzasadnienie

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 10 marca 2021r. nr 22000/71/73451/2021/RDZ-W, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19), odmówił A.K. (dalej: Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec – maj 2020 r.

W uzasadnieniu PZUS przytoczył treść art. 37zp ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID 19 i wskazał, że "W naszej ewidencji wniosków RDZ nie figuruje wniosek, o którym pisze Pan w piśmie z dnia 10.03.2021r. Z uwagi na niedopełnienie ustawowych terminów na złożenie wniosku, który zawiera dane niezbędne do umorzenia składek, nie przysługuje Panu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres marzec 2020r. - maj 2020r."

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący decyzji ZUS zarzucił naruszenie:

1. 1. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r. poz. 735; dalej: K.p.a.), "poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, cechującego się brakiem dbałości rzetelnego zgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz o dokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności rzetelne ustalenie ile i jakie wnioski złożył Skarżący, co skutkowało uznaniem, że Skarżący w ogóle nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres" od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r.;
2. 2. art. 8 § 1 K.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący wątpliwości co do zasad, jakimi kierował się organ podczas wydawania orzeczenia;
3. 3. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż Skarżący nie złożył wniosku poprzez wrzucenie go do urny, podczas gdy złożenie wniosku do urny było jedyną możliwością złożenia wniosku w ZUS,
4. 4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia,
5. 5. art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, poprzez jego niezastosowanie.

Na podstawie powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. oświadczenia z dnia 14 kwietnia 2021r. A.R., a w razie konieczności przesłuchanie jej w charakterze świadka na okoliczność złożenia wniosku o uwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec – maj 2020r.

W uzasadnieniu skargi Skarżący nie zgodził się z ustaleniami organu i wskazał, że wniosek RDZ o zwolnienie ze składek został złożony przez Jego księgową w dniu 8 czerwca 2020r., do jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku ZUS w L. wraz z wnioskiem o wypłatę świadczenia postojowego (wniosek RSP-D). Oba wnioski zostały zapakowane do koperty A4 i wrzucone do urny osobiście przez księgową A.R. O złożeniu przez A.R. dwóch wniosków świadczy fakt, że świadczenie postojowe zostało przyznane zgodnie ze złożonym wnioskiem o jego wypłatę. Co istotne, taki stan faktyczny potwierdziła A.R. w złożonym oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2021r., w którym to szczegółowo opisała krok po kroku jak i kiedy były przygotowane dokumenty do złożenia przez nią w Oddziale ZUS. A.R. dla Skarżącego wykonuje usługi księgowe. W oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2020r. wskazała, że oba wnioski wypełniła osobiście pismem ręcznym w dniu 5 czerwca 2020r. (piątek).

Następnie Skarżący przyjechał do jej domu w dniu 7 czerwca 2020r. (niedziela) w celu podpisania tych wniosków z uwagi na fakt, że zawsze w poniedziałek rano wyjeżdża do pracy w terenie, a ona chciała złożyć wnioski kolejnego dnia tj. 8 czerwca 2020r. (poniedziałek). Celem złożenia wniosków udała się w godzinach porannych osobiście do siedziby Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. Na miejscu przed drzwiami wejściowymi ochroniarz ZUS poinformował ją, że brak jest możliwości wejścia do budynku i złożenia pism, więc należy umieścić je w jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku. Z uwagi na fakt, że nie mogła złożyć wniosków przy pracowniku ZUS, wnioski zapakowane w kopercie formatu A4 wrzuciła do jednej z ww. urn. Co istotne, upewniła się wcześniej, że na obu urnach widnieje ta sama data, tj. 8 czerwca 2020r.

Skarżący podniósł, że o fakcie, iż nie został zwolniony z opłacenia składek dowiedział się, gdy otrzymał wezwanie do zapłaty z dnia 1 marca 2021r., w którym został wezwany do zapłaty kwoty 7.894,80 zł z tytułu naliczenia zaległości na koncie płatnika w terminie 3 dni od dnia otrzymania przedmiotowego wezwania. Kwota ta jest dla Skarżącego zbyt wysoka, by uregulować ją w tak krótkim czasie. Niezwolnienie Skarżącego ze składek wyłącznie dlatego, że organ przeoczył jego wniosek, Skarżący uznał za rażące naruszenie przepisów prawa przez organ administracji publicznej.

Skarżący wskazał, że organ nie odniósł się do zarzutów oraz wniosków zgłoszonych w piśmie z dnia 10 marca 2021r. i wskazał, że uzasadnienie decyzji jest wadliwe i nie odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 K.p.a., gdyż PZUS wskazał jedynie że "wniosek RDZ nie figuruje w ewidencji" a to w rzeczywistości oznacza brak uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżący podniósł, że PZUS nie wskazał, czy dokonał jakichkolwiek ustaleń faktycznych mających na celu stwierdzenie, że wniosek Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek nie został złożony. W szczególności nie zweryfikował, czy wniosek niejako nie został podpięty pod wniosek o wypłatę świadczenia postojowego, ani czy zostały dokładnie sprawdzone wszystkie dokumenty jakie w czerwcu 2020r. wpłynęły do ZUS. Organ wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie naruszył fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, które w zasadniczej mierze są gwarantowane przez Konstytucję RP. Naruszył art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. "O zaufaniu takim nie możemy mówić w sytuacji, gdy organ gwarantuje, że złożone dokumenty za pomocą wrzucenia do urn będą w taki sam sposób rozpatrywane jak te złożone w sposób tradycyjny.

Z kolei w rzeczywistości okazuje się, że z uwagi na ogólny chaos i dezorganizację w funkcjonowaniu urzędów organów wywołanym pandemią COVID-19 dokumenty te po prostu giną". Nie można bowiem przez sam fakt zaproponowanego sposobu przez ZUS składania pism wyciągać negatywnych konsekwencji dla stron postępowania. Wniosek został złożony zgodnie z wymaganiami ZUS. Niezapewnienie przez organ otrzymania potwierdzenia złożenia wniosku nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania zwolnienia od opłacenia składek, z uwagi na spełnienie przez Skarżącego ustawowych przesłanek. Decyzja o umieszczaniu przed budynkami administracji publicznej urn, do których petenci mogli wrzucać dokumenty, nie wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a jest to każdorazowo decyzja wydawana przez kierownictwo danego organu, stąd też tym bardziej sposób zarządzania i funkcjonowania danej jednostki ustalony przez jego zwierzchników nie powinien rodzić negatywnych konsekwencji dla obywateli. Odmienne stanowisko uznać należy za rażące naruszenie przepisów prawa.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 lipca 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 638/21 uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego).

W pisemnych motywach wyroku, Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli była decyzja PZUS, którą organ odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020r., z powodu jak twierdzi ZUS, nie złożenia wniosku.

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID 19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1. 1) przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r.,
2. 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r. albo
3. 3) w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r.

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust. 7 ustawy).

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020r. był brak wniosku Skarżącego, jednocześnie tego stwierdzenia w żaden sposób nie uzasadnił, a w szczególności nie odniósł się do argumentacji Skarżącego zawartej w piśmie z dnia 10 marca 2021r., w którym Skarżący precyzyjnie opisał okoliczności składania wniosku. Skarżący w piśmie tym podniósł, że z uwagi na okoliczności związane z ograniczeniami w pracy organu podyktowane przeciwdziałaniem skutkom pandemii, złożenie wniosku nastąpiło w dniu 8 czerwca 2020r. do jednej z dwóch urn znajdujących się w przedsionku budynku ZUS w L., w związku z czym nie ma on potwierdzenia złożenia dokumentu, a jedynie dysponuje oświadczeniem księgowej o złożeniu wniosku w dniu 8 czerwca 2020r., który jak wskazano w oświadczeniu, złożony został w jednej kopercie z innym wnioskiem, który nie zaginął.

Zatem jedynym, a zarazem zasadniczym zagadnieniem na gruncie niniejszej sprawy, jest kwestia złożenia wniosku przed 30 czerwca 2020r., w której to kwestii obie strony postępowania sądowego prezentują przeciwstawne stanowiska.

Postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia ze składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi organ, że wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to organ, wydając zaskarżoną decyzję.

W rozpoznawanej sprawie ZUS, przyjmując, że Skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy.

Abstrahując od powyższej konstatacji Sąd wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Przeprowadzone przez ZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach. Organ nie pokusił się o przeprowadzenie rzetelnego postępowania w celu ustalenia, czy Skarżący złożył wniosek o zwolnienie w dniu 8 czerwca 2020 r.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w L. w czerwcu 2020r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania, w trakcie którego organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, odnośnie poczynionych we własnym i w istocie nieznanym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącego wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie stwierdzono wniosku Skarżącego, organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na taki stan rzeczy.

Sąd wskazał, że nie było najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Jednak w sytuacji, gdy dana komórka organizacyjna ZUS, działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne, w którym dokonuje ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla sprawy, powinna zwracać się o udzielenie informacji do statutowych komórek organizacyjnych określonych w statucie ZUS (obecnie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki z dnia 4 marca 2021r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2021r. poz. 431) i regulaminie organizacyjnym ZUS (obecnie załącznik do zarządzenia Nr 92 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2010r. tekst ujednolicony z dna 1 czerwca 2021r. https://bip.zus.pl/o-zus/regulamin-organizacyjny-zakladu), a nie poszczególnych pracowników komórek organizacyjnych).

Zachowanie takiej formy korespondencji gwarantuje, że będzie to oficjalne, zweryfikowane stanowisko danej komórki organizacyjnej ZUS, a nie pracownika tej komórki organizacyjnej i że odpowiedzi udzieli osoba mająca uprawnienie do udzielenia takiej odpowiedzi zgodnie z regulaminem organizacyjnym ZUS.

Zdaniem Sądu organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej w przedsionku siedziby, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniała by możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona (świadczy o tym korespondencja wewnętrzna organu). Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz oświadczenia księgowej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio.

W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 10 marca 2021r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.

W sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie skorzystał z możliwości przesłuchania świadka A.R., nie wziął też pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

Nierozpoznanie przez organ tego kluczowego zagadnienia uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie naruszenia art. art. 33zo ustawy o COVlD-19. Sąd nie może bowiem zastąpić organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 K.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści.

Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów wniosku zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

W związku z zawartymi w skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskami dotyczącymi dopuszczenia przed sądem administracyjnym dowodów z zeznania świadka A.R. oraz orzeczenia co do odstąpienia od pobierania odsetek za zwłokę, Sąd wyjaśnił, że w postępowaniu w przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający.

Oznacza to, że sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków. Po drugie Sąd nie ma uprawnienia do przyznawania zwolnienia, czyli wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a więc w rozpatrywanej sprawie nie może zwolnić z Skarżącego z obowiązku uiszczania odsetek za zwłokę. Uprawnienie do takiego rozstrzygnięcia posiada jedynie organ w odrębnej procedurze. Sąd w ramach dokonywanej kontroli jeżeli stwierdził, że decyzja narusza prawo, uchyla tę decyzję w całości lub części, jednocześnie formułując zalecenia do ponownego rozpoznania sprawy.

Sąd wskazał, że ZUS w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 7, art. 61 § 1 i § 3, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej organu umieszczonej w przedsionku siedziby.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej umieszczonej w przedsionku siedziby organu w dniu 8 czerwca 2020r. W szczególności organ ustali, kiedy zostały otwarte skrzynki zawierające korespondencję z dnia 8 czerwca 2020r. i kto dokonywał otwarcia tych skrzynek. W dalszej kolejności organ ustali, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał pisma, które znajdowały się w skrzynkach złożonych w dniu 8 czerwca 2020 r. i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane. W sytuacji, gdy organ nie ewidencjonował pism, które znajdowały się w skrzynkach, tylko bezpośrednio pisma były przekazywane do poszczególnych komórek organizacyjnych bez stosownych dekretacji, organ podejmie drobiazgowe działania w celu poszukiwania wniosku w poszczególnych komórkach organizacyjnych. W przypadku, gdy przedmiotowy wniosek się nie znajdzie w zasobach organu, organ przesłucha w charakterze świadka A.R. na okoliczność złożenia wniosku w dniu 8 czerwca 2020r. Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ udokumentuje w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67 - art. 72 K.p.a.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ dokona jego oceny w świetle art. 80 K.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczność, że skoro dopuścił sposób wnoszenia pism, który może wywoływać wątpliwości jak w niniejszej sprawie, to nie może negatywnych skutków takiego rozwiązania przenosić na strony. W tej sytuacji organ winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku, charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2022r. znak decyzji: 220000/71/10077/2022/RDZ-W/5/UTRZ Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku A.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej w dniu 1 marca 2022r. nr 220000/71/10077/2022/RDZ-W/5 odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r.

Organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że strona powiadomiła organ, iż w dniu 8 czerwca 2020r. złożyła do organu druk RSP-D i RDZ. Wnioski były zapakowane w jednej kopercie formatu A4. W oparciu o te dokumenty, ZUS wypłacił stronie świadczenia postojowe ale nie udzielił zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020r.

Strona, przesłuchiwana w dniu 14 lutego 2022r. podała, że ma podpisaną umowę z biurem rachunkowym P.O. na prowadzenie spraw finansowo-księgowych i z zakresu ZUS. A.R. jest pracownikiem tego biura. Złożenie wniosków do ZUS zlecono właśnie jej. Nie miała pisemnego upoważnienia do złożenia wniosków lecz upoważnienie ustne. Dokładnej daty podpisania wniosków nie pamięta, zostały podpisane przez stronę w jednym egzemplarzu.

Organ wskazał, że w rzeczonym okresie wnioski kierowane do ZUS można było składać drogą elektroniczną przez PUE ZUS lub w formie papierowej- za pośrednictwem poczty oraz osobiście w placówkach ZUS. Z uwagi na zagrożenie epidemiczne w placówkach ZUS od 16 marca 2020r. do 3 maja 2020r. zaprzestano bezpośredniej obsługi klientów. W przedsionkach budynków ZUS wystawiono urny, na każdy dzień roboczy odrębną by składać wnioski bez uzyskania potwierdzenia. Urny i dokumenty poddawano następnie kwarantannie przez trzy dni a następnie dokumenty wyjmowano, rejestrowano w systemie elektronicznym oraz zamieszczano skany dokumentów w systemie.

Od dnia 4 maja 2020r. przywrócono standardową obsługę klientów ale pozostawiono także urny do składania dokumentów. Dokumenty w urnach nie były już poddawane kwarantannie lecz na drugi dzień je wyjmowano z urny i rejestrowano. Urny były opisane:,,Skrzynka na dokumenty" oraz,,Wnioski przedsiębiorców-Tarcza Antykryzysowa" były pod stałym nadzorem pracowników ochrony, zamykane na klucz.

W organie w L. obowiązywała wewnętrzna procedura odbierania i rejestrowania wniosków złożonych w skrzynkach. Pracownik odpowiedzialny za otwieranie skrzyń w następnym dniu roboczym, po wyjęciu korespondencji dokonywał jej segregacji oraz nanosił na te wniosku pieczęć z rzeczywistą datą wpływu czyli z dnia poprzedniego. W przypadku braków we wnioskach wyjaśniano te kwestie telefonicznie. Następnie przekazywano wnioski do pracowników, którzy rejestrowali je w systemie, dokumenty były skanowane. Wnioski, które były spięte razem, rozdzielano by je prawidłowo zarejestrować. Dokumenty w wersji papierowej przekazywano do merytorycznej obsługi do właściwych komórek wewnętrznych.

Organ podał, że podjął wszelkie możliwe czynności zmierzające do odnalezienia wniosku strony. Zweryfikowano akta papierowe ale nie znaleziono wniosku.

Organ ustalił, że do ZUS wpłynął tylko jeden wniosek tj. RSP-D zarejestrowany w dniu 15 czerwca 2020r. data wpływu do organu 12 czerwca 2020r. Wniosek ten nie został złożony w dniu 8 czerwca 2020r. jak podawała A.R.

W dniach 5 czerwca 2020r. i 12 czerwca 2020r. prowadzono bezpośrednią obsługę klientów i można było załatwić sprawę podczas osobistego kontaktu z pracownikiem ZUS.

Strona mogła złożyć dokumenty przesyłką pocztową rejestrowaną lub za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych. Strona podniosła, że nie wiedziała o możliwości składania dokumentów drogą elektroniczną.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie:

1.art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, cechującego się brakiem dbałości rzetelnego zgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz o dokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności rzetelne ustalenie ile i jakie wnioski złożył Skarżący, co skutkowało uznaniem, że Skarżący w ogóle nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dni 31 maja 2020r., 2.art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, 3.art. 6 k.p.a. poprzez orzeczenie nie w oparciu o przepisy prawa i przyjęcie, że "do działań osoby prowadzącej działalność gospodarczą stosuje się podwyższone standardy zachowania należytej staranności, tak w zakresie działań związanych z przedmiotem działalności jak i uwarunkowań prawnych, finansowych i administracyjnych jej prowadzenia", 4.art. 7 k.p.a. poprzez niedanie wiary dowodom zgromadzonym w toku prowadzenia postępowania administracyjnego, 5.art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący wątpliwości co do zasad, jakimi kierował się organ podczas wydawania orzeczenia;

6.błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż Skarżący nie złożył wniosku poprzez wrzucenie go do urny, podczas gdy złożenie wniosku do urny było jedną z możliwości złożenia wniosku w ZUS, co potwierdziły zeznania świadka A.R. jak i samego Wnioskodawcy.

7.art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374) poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe zarzuty na uwadze wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS w całości, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że organ pominął jeden z najistotniejszych dowodów w niniejszej sprawie, a mianowicie to, że wniosek RDZ o zwolnienie ze składek został złożony przez księgową mojego Mocodawcy w dniu 8 czerwca 2020r. do jednej z dwóch urn znajdujących się w budynku ZUS w L. wraz z wnioskiem o wypłatę świadczenia postojowego (wniosek RSP- D). Oba wniosku zostały zapakowane do koperty A4 i wrzucone do urny osobiście przez księgową- A.R. Fakt ten został wykazany w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, które zostało zakończone wydaniem odmownej decyzji. O złożeniu przez A.R. dwóch wniosków świadczy fakt, że świadczenie postojowe zostało przyznane mojemu Mocodawcy zgodnie ze złożonym wnioskiem o jego wypłatę. Taki stan faktyczny potwierdziła A.R. w złożonym oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2021r., w którym to szczegółowo opisała krok po kroku jak i kiedy były przygotowane dokumenty do złożenia przez nią w oddziale ZUS. W trakcie trwania postępowania, A.R. w dniu 27 stycznia 2022r. drogą elektroniczną potwierdzała, że podtrzymuje w całości swoje oświadczenie z dnia 14 kwietnia 2021r.

Fakt podpisania, a następnie złożenia obu wniosków potwierdził również sam Wnioskodawca, który został przesłuchany w charakterze świadka w tej sprawie w dniu 14 lutego 2022r.

Zarówno A.R. jak i A.K. potwierdzili, że A.R. oba wnioski wypełniła osobiście pismem ręcznym w dniu 5 czerwca 2020r. (piątek). Następnie Wnioskodawca przyjechał do jej domu w dniu 7 czerwca 2020r. (niedziela) w celu podpisania tych wniosków z uwagi na fakt, że zawsze w poniedziałek rano wyjeżdża on do pracy w terenie, a ona chciała złożyć wnioski kolejnego dnia tj. 8 czerwca 2020r. (poniedziałek). W celu złożenia wniosków, A.R. udała się w godzinach porannych osobiście do siedziby Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L..

W niniejszej sprawie wyjaśnienia organu dotyczące tego, że od 4 maja 2020 r. w placówkach ZUS została przywrócona standardowa obsługa klientów są nieistotne, bowiem w dalszym ciągu do dyspozycji klientów zostały pozostawione urny, które służyły do składania dokumentów. W związku ze skorzystaniem przez ZUS z takiej formy składania dokumentów przez strony istnieje domniemanie, że wniosek mojego Mocodawcy został złożony w terminie. Organ w sytuacji kwestionowania faktu złożenia wniosku winien przedstawić dowody przeciwne świadczące na jego korzyść, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. ZUS pozbawiając strony potwierdzenia złożenia pisma przerzucił negatywne konsekwencje na stronę. Argumentacja organu de facto sprowadza się jedynie do negowania faktu złożenia wniosku.

Również okoliczność, że istniała możliwość składania wniosków drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu PUE ZUS jest nieistotna, bowiem jest to jedynie jedna z opcji, z której strona nie ma obowiązku korzystać.

Nie można bowiem, przez sam fakt zaproponowanego sposobu przez ZUS składania pism wyciągać negatywnych konsekwencji dla stron postępowania. Wnioskodawca złożył wniosek zgodnie z wymaganiami ZUS. Niezapewnienie przez organ otrzymania potwierdzenia złożenia wniosku nie może stanowić przyczyny odmowy przyznania mojemu Mocodawcy rozpatrzenia jego wniosku i zwolnienia go od opłacenia składek, z uwagi na spełnienie przez niego ustawowych przesłanek.

Decyzja o umieszczaniu przed budynkami administracji publicznej urn, do których petenci mogli wrzucać dokumenty nie wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a jest to każdorazowo decyzja wydawana przez kierownictwo danego organu, stąd też tym bardziej sposób zarządzania i funkcjonowania danej jednostki ustalony przez jego zwierzchników nie powinien rodzić negatywnych konsekwencji dla obywateli. Odmienne stanowisko uznać należy za rażące naruszenie przepisów prawa.

Przerzucanie na Mocodawcę ciężaru dowodowego na okoliczność złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, stanowi naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej i rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Takie postępowania organu narusza również podstawowe zasady współżycia społecznego, stąd też zasadne jest dokonanie weryfikacji zaskarżonej decyzji, mając na uwadze powyższe okoliczności.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a).

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lipca 2021r., sygn. akt: I SA/Kr 638/21.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r., sygn. akt: I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt: II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych- http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt: II GSK 240/06).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt: II FSK 1057/11).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonego postanowienia, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 22 kwietnia 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 638/21 ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie są obarczone naruszeniami prawa mogącymi prowadzić do ich uchylenia.

W poddanej sądowej kontroli sprawie istota problemu sprowadzała się do kwestii ustalenia, czy skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020r. Jego złożenie w terminie do 30 czerwca 2020r. warunkowało bowiem uzyskanie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID).

Istotą zaleceń sformułowanych w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 lipca 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 638/21 było to by organ przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej umieszczonej w przedsionku siedziby organu w dniu 8 czerwca 2020r. a to: kiedy zostały otwarte skrzynki zawierające korespondencję z dnia 8 czerwca 2020r., kto dokonywał otwarcia tych skrzynek, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał pisma, które znajdowały się w skrzynkach złożonych w dniu 8 czerwca 2020r. i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane. W przypadku, gdy przedmiotowy wniosek się nie znajdzie w zasobach organu, organ miał przesłuchać w charakterze świadka A.R. na okoliczność złożenia wniosku w dniu 8 czerwca 2020r. Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ miał udokumentować w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67 - art. 72 K.p.a.

Organ winien rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku, charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania.

Organ wydając zaskarżoną decyzję stanął na stanowisku, że stosowny wniosek nie został przez skarżącego złożony. Skarżący zaś to ustalenie podważa opierając się na twierdzeniach A.R., pracownicy biura księgowego, która utrzymuje, że w dniu 8 czerwca 2020r. wrzuciła wnioski (dwa) do urny znajdującej się w przedsionku placówki ZUS w L. Sąd w składzie tu orzekającym uznał, że w zaistniałym między stronami sporze rację należy przyznać organowi. Okoliczności sprawy nie ujawniły zagubienia bądź błędnego zarejestrowania wniosku skarżącego. Podobnie strona nie uprawdopodobniła jakoby stosowny wniosek złożyła. Organy zrealizowały wytyczne Sądu zawarte w w/w wyroku.

Organ podjął wszystkie czynności zmierzające do odnalezienia wniosku w tym prześledzono przebieg obiegu dokumentów od momentu wrzucenia do urny do jego merytorycznego rozpoznania co zobrazowano korespondencją wewnętrzną dołączoną do akt sprawy.

Co istotne i ci wymaga podkreślenia, organ dołączył materiał fotograficzny czyli zdjęcia przedmiotowych urn znajdujących się placówce ZUS w L., na których widać, że były to duże, solidne pojemniki, dokładnie opisane i zabezpieczone przed ich nieuprawnionym otwarciem.

Wskazać także należy, że skarżący słuchany do protokołu nie był w stanie podać dokładnej daty podpisania wniosków RDZ i RSP-D ani tego czy były sporządzone kopie. Podał także, że podpisywał je w niedzielę w jednym egzemplarzu.

A.R. podała, że wnioski złożyła w dniu 8 czerwca 2020r. tymczasem organ ustalił ponad wszelką wątpliwość, że w tej dacie nie złożono żadnego wniosku, bowiem złożono go dopiero w dniu 12 czerwca 2020r. (piątek) co czyni wyjaśnienia A.R. niewiarygodnymi.

Jeżeli A.R. działając imieniem skarżącego (w oparciu o ustne upoważnienie) zobowiązała się do złożenia wniosków, to winna dokładnie wiedzieć kiedy to nastąpiło i pozyskać potwierdzenie złożenia tych dokumentów. A.R. i Biuro P.O. mogło złożyć dokumentem za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS, u pracownika w okienku (gdyż była taka możliwość) względnie przesyłką rejestrowaną na poczcie. Z takich możliwości nie skorzystano i nie wskazano dlaczego A. R. i Biuro P. O. odstąpiło od tego sposobu składania dokumentów zważywszy, że termin do ich składania nie upływał jeszcze i było sporo czasu by dopełnić obowiązków i je złożyć w terminie.

Tymczasem zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020r. jest przekazanie przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zwolnienie z ich opłacania w terminie nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe nie mogło być uznane za wystarczające. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie odnotowano wpływu wniosku Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek. Korespondencja wrzucana do skrzyni (urny) przez petentów była wyjmowana z tej skrzyni przez upoważnionych pracowników ZUS, rejestrowana, a następnie kierowana do właściwych komórek merytorycznych. Opisany sposób postępowania z korespondencją był wystarczający do przyjęcia, że wniosek skarżącego rzeczywiście nigdy do organu nie wpłynął. Skarżący poza twierdzeniem, że stosowny wniosek złożył za pośrednictwem A. R., na żadnym etapie postępowania przed organem jakiegokolwiek dowodu na to nie dołączył.

W kontrolowanym postępowaniu to rolą strony było współdziałanie z organami w wyjaśnieniu wszystkich, mających znaczenie dla sprawy aspektów, zwłaszcza tych, o których wiedzę miała tylko sama strona i które z oczywistych względów mogły być organowi nieznane. Zatem aby organ mógł je poddać ocenie, musiały mu one być wskazane we właściwym czasie, a nie dopiero na etapie skargi do sądu.

Ponadto analizując akta sprawy należało zauważyć, że skarżący jako przedsiębiorca powinien brać pod uwagę, że wybrana przez niego forma złożenia wniosku bezpośrednio w skrzynce podawczej, choć była jedną z form przewidzianych przez obowiązujące przepisy, może utrudnić lub pozbawić możliwości wykazania faktu złożenia wniosku. Nie dysponując żadnym potwierdzeniem, że wniosek trafił do skrzynki podawczej nie podjął żadnych prób uzyskania informacji o wpływie wniosku, czy stanie zaawansowania jej sprawy. Posłużenie się pracownikiem Biura P. O., który nie miał pisemnego upoważnienia do działania w imieniu skarżącego świadczy o braku staranności działania skarżącego jak również budzi wątpliwości co profesjonalizmu pracowników Biura.

Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm.).