Wyrok WSA w Krakowie z 16 maja 2008 r., I SA/Kr 679/07

Sąd

Sygn. akt I SA/Kr 679/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 16 maja 2008r.

Sprawa

sprawy ze skargi Biura [...] w G., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100,00 zł (sto złotych 00/100).

Skład

Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr.), Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz
Małgorzata Celińska protokolant

Uzasadnienie

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem [...] z dnia [...] zwrócił wierzycielowi - Biurze [...] w G. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [....] roku dotyczący zobowiązanego J. G. z uwagi na niespełnienie wymogu z art. 27 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 rok o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005, nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że wierzyciel w tytule egzekucyjnym określił, że podstawa prawna dochodzonej należności wynika z mocy prawa, podczas gdy podstawę prawną winna stanowić decyzja określająca wysokość zobowiązania.

Od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego strona skarżąca wniosła w dniu [...] marca 2007 roku zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) stanowił, iż korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat, wskazanych w ust. 2 powołanego artykułu. Natomiast ust. 2 pkt 4 art. 13 powołanej ustawy stanowił, że opłaty mogą być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych. W rezultacie obowiązek uiszczenia opłaty wynika wprost z przepisów prawa, a tytuł egzekucyjny został prawidłowo sporządzony. Ponadto wskazano, że art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa, że egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjne na podstawie innych ustaw.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem [...] z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ uznał za prawidłowe ustalenia i rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W szczególności organ wskazał, że w pozycji 30 tytułu wykonawczego wierzyciel winien określić jako podstawę prawną orzeczenie (kwadrat l), zamiast z mocy prawa (kwadrat 3). Organ wskazał, że w oparciu o art. 27 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy został prawidłowo zwrócony wierzycielowi.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wskazując że postanowienie organu jest zgodne z prawem, a skarga jest niezasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena czy tytuł wykonawczy wystawiony przez stronę skarżącą jest prawidłowo wypełniony, a więc czy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie zwrócił go wierzycielowi jako niespełniający wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności kwestią sporną między stronami jest okoliczność czy do wystawienia tytułu wykonawczego konieczne jest wcześniejsze wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za parkowanie na drodze, czy też należność ta powstaje z mocy prawa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że art. 13 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm), w brzemieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku opłaty (07.09.2002 r.) stanowił, że korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2, od wniesienia opłat drogowych. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że wszelkie wskazane w nim sytuacje, które polegają na korzystaniu z dróg publicznych obciążone są obowiązkiem ponoszenia opłat drogowych. Zakres przedmiotowy tego obowiązku zakreślony został przepisami art. 13 ust. 2, który stanowi, że opłaty mogą być pobierane za:

1a) przejazdy po autostradach i drogach ekspresowych budowanych i eksploatowanych albo wyłącznie eksploatowanych jako płatne, określonych zgodnie z przepisami o autostradach płatnych,

2. przeprawy promowe na drogach publicznych,
3. przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach,
4. parkowanie pojazdów samochodowych na drogach,
5. przejazdy przez obiekty mostowe,
6. wjazd i poruszanie się po drogach strefy śródmiejskiej.

Tak wyrażony obowiązek ponoszenia opłat drogowych wskazuje także na podmioty, na które obowiązek taki został nałożony. Skoro przedmiotem obowiązku w zakresie ponoszenia opłat drogowych jest korzystanie z dróg publicznych, to w konsekwencji obowiązanym do ponoszenia tych opłat jest podmiot korzystający z dróg publicznych. W świetle przepisów art. 13 ustawy krąg podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat drogowych nie jest jednak nieograniczony. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 3 ustawy od opłat drogowych zwolnione są przejazdy pojazdów Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, pogotowia ratunkowego, służby więziennej, urzędów celnych i izb celnych, jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej.

Redakcja art. 13 ustawy o drogach publicznych wskazuje zatem na podmiotowy i przedmiotowy charakter obowiązku ponoszenia opłat drogowych. Obowiązanymi do ich ponoszenia są podmioty korzystające z dróg publicznych. Za taką interpretacją analizowanych przepisów przemawia także wykładnia celowościowa. Wspiera ją w tym także wykładnia doktrynalna. Opłatą jest bowiem takie świadczenie publicznoprawne, którego cechą jest odpłatność. Świadczenie to ponosi się zawsze, gdy w grę wchodzi korzystanie z usług lub czynności organów władzy publicznej.

Mając powyższe na uwadze, należy odnieść się do treści przepisu art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych. Stanowi on, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. Zarówno z wykładni językowej, jak i systemowej i celowościowej analizowanych przepisów wynika, iż obowiązek uiszczania zarówno opłat za korzystanie z dróg publicznych, jak obowiązek zapłaty kary pieniężnej w razie stwierdzenia niewniesienia opłaty za korzystanie z dróg publicznych, spoczywa na podmiocie korzystającym z dróg. Oznacza to, iż w stanie prawnym obowiązującym we wrześniu 2002 r. obowiązek ten został nałożony na korzystających z dróg publicznych bezpośrednio z przepisu prawa. W okresie tym nie obowiązywały przepisy przewidujące postępowanie, w wyniku którego dokonywano wymiaru kary za nieuiszczanie opłat drogowych w trybie specjalnego i indywidualnego postępowania. Nie istniały więc podstawy prawne zawierające procedury, które powodowały nadanie obowiązkowi zapłaty kary pieniężnej indywidualnego charakteru w drodze wydania decyzji lub postanowienia przez właściwy organ władzy publicznej. Organy te mają obowiązek działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.

Wobec tego badając legalność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd uznał, że podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu przymusowego wykonania obowiązku zapłaty kary pieniężnej był przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Źródło powstania obowiązku podlegającego egzekucji wynikało bowiem bezpośrednio z przepisów prawa. Dla jego powstania, pod rządami obowiązujących przepisów, nie było potrzebne skonkretyzowanie tego obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Nie było zatem podstaw, by uznać, iż wystawiony tytuł wykonawczy zawiera braki skutkujące jego zwrotem.

Stosownie do art. 13 ust. 2 b ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 listopada 2002 r. obowiązek uiszczania kary pieniężnej oraz jej wysokość wynika wprost z przepisu prawa. Podstawą prawną do prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu przymusowego wykonania obowiązku zapłaty kary pieniężnej z tytułu nieziszczenia opłat za parkowanie na drogach publicznych był art. 3 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stwierdzić również należy, że chociaż w rozpatrywanej sprawie egzekucję administracyjną wszczęto na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do egzekucji w dniu [...].10.2006 r., egzekwujących należności stanowiące kary pieniężne z tytułu nieziszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w dniu [...].09.2002 r., to nałożona kara miała oparcie w obowiązujących wówczas przepisach prawnych. Fakt, iż egzekucja toczy się po dniu [...] listopada 2002 r. nie ma znaczenia dla oceny legalności tego postępowania.

Podsumowując obowiązek uiszczenia opłaty wynika z samej ustawy i nie jest konieczne zindywidualizowanie go w drodze decyzji, aby podlegał egzekucji. Stosownie do treści art. 3 § 1 w zw. z art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucję administracyjną stosuje się również do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W związku z powyższym strona skarżąca prawidłowo wskazała w rubryce nr 30 tytułu wykonawczego jako podstawę prawną należności pkt 3 tj. "z mocy prawa".

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które składa się wpis w wysokości 100 zł, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej ustawy.