Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.03.2013r.,Nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2011r., grudzień 2011r. i styczeń 2012r.,
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H. S. ur. w 1956r., córką P. S. ur. w 1980r. oraz wnukiem M. G. ur. w 2003r.
Rodzina mieszka w domu o pow. 220 m2 położonym w T., którego współwłaścicielami są: wnioskodawca, jego małżonka i córki.
Z. S. otrzymuje rentę w wysokości 1 628,33 zł., netto, miesięcznie. H. S. z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2 239 zł., netto, miesięcznie a córka w wysokości 1800 zł., netto, miesięcznie.
Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: koszty leczenia Z. S. i H. S. ok. 500 - 1500 zł., koszty wyżywienia ok. 1000 - 1500 zł., opłatę za gaz – 230,37 zł., opłatę za energię elektryczną – 222,31 zł., opłatę za usługi komunalne – 108,32 zł., opłatę za wodę i kanalizację 193,62 zł., opłatę za telefon – 114,55 zł., opłatę za "Canal +" - 125,31 zł., koszty paliwa – 400 zł.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, H. S. jest natomiast właścicielką samochodu osobowego marki Volkswagen Polo, rok. prod 2009.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie tylko w części.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11).
W rozpatrywanym przypadku sytuacja majątkowa Z. S. nie jest aż tak wyjątkowa aby spełniała przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarówno on sam jak i jego żona i córka otrzymują stały miesięczny dochód, którego łączna suma wynosi 5 667,33 zł. Miesięczne wydatki rodziny, nawet przy uwzględnieniu najwyższych kwot w podanych przedziałach dotyczących kosztów leczenia i wyżywienia, wynoszą natomiast 4394,48 zł.
Przyznanie więc wnioskodawcy, w takich okolicznościach, prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika byłoby niezasadne.
Do dyspozycji pozostaje bowiem suma 1 272,85 zł. (5 667,33 zł. – 4 394,48 zł. = 1 272,85 zł.), która biorąc pod uwagę konkurencyjność na runku usług prawniczych i charakter sprawy przeznaczona może być na wynagrodzenia dla fachowego pełnomocnika. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania pełnomocnika - będzie rozstrzygnięciem adekwatnym do jej sytuacji majątkowej. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245§1-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.