Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20.04.2018r. Starszy Referendarz Sądowy w K. zwolnił stronę skarżącą od kosztów sądowych. W oparciu o następujący stan faktyczny.
S. Ł. ur. w 1929r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. Ł. ur. w 1946r. Jest on osobą schorowaną. W 2007r. przebył [...]", w 2009r. przebył [...] a w 2017r. miał [...]. M. Ł. również jest ciężko chora.
S. Ł. otrzymuje emeryturę w wysokości 1338,65 zł, miesięcznie, netto, a emerytura jego żony wynosi 1228,98 zł, netto, miesięcznie.
Stałe, miesięczne, wydatki małżonków obejmują: czynsz – 474,19 zł, opłatę za energię elektryczną – 87,55 zł, opłatę za gaz – 48,76 zł, opłatę za telewizję – 60,57 zł, koszty lekarstw – 300 zł. Koszty lekarstw dla żony i jej rehabilitacja pochłaniają natomiast całą jej emeryturę.
Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o pow. 32 m2, obciążonego hipoteką przymusową w wysokości 49 065,79 zł, zajętego przez komornika oraz "parceli pod garaż," o pow. 32 m2, o wartości ok. 4000 zł.
W piśmie z dnia 04.06.2018r. S. Ł. doprecyzował jednak żądanie zawarte w formularzu wniosku PPF prosząc o ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych.
Przedstawiona sytuacja daje podstawę do przyznania stronie pełnomocnika z urzędu w świetle przesłanek prawa pomocy przewidzianych w art. 246§1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.1369 z p. zm.). Zgodnie natomiast z art. 165 w/w ustawy postanowienia takie jak w/w z dnia 20.04.2018r. – tj. niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W kwestii natomiast zwolnienia od kosztów sadowych postępowanie należało umorzyć albowiem zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Sprawa prowadzona pod sygnaturą akt I SA/Kr 690/17 dotyczy skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z linią orzeczniczą Naczelnego Sadu Administracyjnego sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w konsekwencji - na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e tej ustawy - z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zwolniona jest strona skarżąca w sprawach ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (uchwała NSA z dnia 23.05.2016r., sygn. III GPS 2/15). Stąd też zmiana postanowienia z dnia 20.04.2018r. zasadna była również i w tym zakresie.
Podkreślić należy, że dla strony postępowania zmiana kwalifikacji ze "zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych" (postanowienie z dnia 20.04.2018r.) na "umarzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych" (obecne postanowienie) nie niesie za sobą odmiennych skutków. Strona w dalszym ciągu zwolniona jest od ponoszenia kosztów sądowych tyle, że podstawą tego zwolnienia nie jest orzeczenie referendarza sądowego ale sama regulacja ustawowa, która ze względu na wspomnianą wykładnię, miała i ma pierwszeństwo przed trybem orzeczniczym.
W związku z powyższym zmieniono postanowienie z dnia 20.04.2018r. w ten sposób, że: na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) i w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.1369 z p. zm.) ustanowiono dla strony adwokata i na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7) w zw. z art. 165 w/w umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.