Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 października2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 58, art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1060r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 266 ze zm. dalej-u.s.u.s.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U poz. 1842 ze zm.) – odmówił R. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 kwietnia 2021r.
W pisemnych motywach decyzji organ wskazał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021r. i kwiecień 2021r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2021r. chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Pismem z dnia 6 października 2021r. R. W. wniosła o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres listopad 2020r. do kwiecień 2021r.
Zgodnie z przepisami, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. mógł być złożony nie później niż do 31 stycznia 2021r. a za okres grudzień 2020r. – kwiecień 2021r. nie później niż do 30 czerwca 2021r. jedynie w formie dokumentu elektronicznego za pomocą profilu PUE ZUS. Terminy te są tzw. terminami ustawowymi.
Organ wskazał, że w aktualnie obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisów szczególnych pozwalających ZUS na przywrócenie terminu.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję, R. W. zarzuciła naruszenie:
I.przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 w zw z art. 77 w zw z art. 107§3 K.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw uznania, że Skarżąca nie była uprawniona do skorzystania z możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 listopada 2020r. do 30 kwietnia 2021r. co skutkowało błędnym uznaniem, iż Skarżąca nie spełniła przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020r. do 30 kwietnia 2021r.,
II.art. 58 i art. 59 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie ww przepisów w całości, co skutkowało błędnym uznaniem, iż Skarżąca nie spełniła przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020r. do 30 kwietnia 2021r.,
III.art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez niezastosowanie ww. przepisu w całości w sytuacji gdy z treści przepisu wynika, konieczność aby organ administracji poinformował osobę, która uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtujących jej prawa i obowiązki o tym uchybieniu,
IV.art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez niezastosowanie ww. przepisu w całości w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, iż uchybiła terminowi do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek z przyczyn niezależnych od niej.
Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał na zaniechanie organu i niezastosowanie w sprawie przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Stanowisko Skarżącej znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów-wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2021r. sygn. akt: I SA/Bd 406/21.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem.
Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145§1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 329, dalej-p.p.s.a.) - lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". W skardze do Sądu, Skarżąca złożyła wniosek o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 29 marca 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie znajduje zastosowanie regulacja szczególna, a mianowicie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- przedawnienia,
- których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Z treści tego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, a zatem także terminów materialnoprawnych, jak termin określony w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Przepis ten, co wyraźnie z niego wynika, obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce przed jego wejściem w życie: mianowicie w okresie od obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020r. poz. 491) i w dacie składania wniosku, deklaracji oraz rozpatrywania sprawy obowiązywał. Organ nie poinformował jednak skarżącego o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, bezpośrednio wpływając na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020r. przepisach art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.
W konsekwencji naruszenie przez organ przepisów art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19 miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w oparciu o art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., prowadzić musiało do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca po pierwsze była zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie Skarżąca w sprawie występowała, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie, nie wykazała, że poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.