Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia10.03.2011r., Nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. Z. ur. w 1958r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest ona osobą w stosunku do której orzeczono lekki stopień niepełnosprawności. Cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa i schorzenia reumatologiczne. W związku z depresją uczęszcza natomiast do psychiatry i na terapię. Podaje, iż jej małżeństwo praktycznie rozpadło się, mąż nie pracuje o ona nie ma wpływu na jego decyzje.
J. Z. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1 067,19 zł. netto, miesięcznie. W roku 2010r. uzyskała dochód w wysokości 18 155,17 zł. przy przychodzie na poziomie 19 156,42 zł. Mąż natomiast w roku 2010 uzyskał dochód w wysokości 6093,75 zł.
Jej miesięczne wydatki obejmują: czynsz – 376,08 zł., opłatę za wodę – 52,44 zł., opłatę za energię elektryczną – 95,89 zł., opłatę za gaz – 181,68 zł., koszty lekarstw – 92 zł., koszty przejazdów do pracy – 44,80 zł. Wnioskodawczyni spłaca również kredyt, którego rata wynosi 76 zł. miesięcznie. Jak podkreśla J. Z. został on zaciągnięty, gdyż pod koniec miesiąca brakuje jej pieniędzy "na życie" i nie jest w stanie terminowo regulować płatności.
Strona skarżąca jest właścicielem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 47 m2., nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04) Zdaniem orzekającego sytuacja J.Z. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe wnioskodawczyni. Uzyskuje ona bowiem dochód w wysokości 1 067,19 zł. netto a miesięczne wydatki wynoszą łącznie ok. 918,89 zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż suma ta nie obejmuje kosztów żywności czy środków czystości.
Strona skarżąca nie posiada też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji J. Z. a wręcz uniemożliwiłaby realizację jej podstawowych potrzeb życiowych.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.