Uzasadnienie
S. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką M. G. Ich miesięczny dochód wynosi 1.903,33 zł i stanowi go świadczenie socjalne wnioskodawcy w wysokości 613,33 zł (pomniejszone o kwotę 200 zł tytułem spłaty zobowiązania na rzecz ZUS) oraz emerytura jego matki w wysokości 1.490 zł. W skład majątku S. G. wchodzi udział 3/20 we własności nieruchomości. Miesięczne wydatki strony przedstawiają się następująco: prąd 250 zł – 350 zł, gaz od 300 zł do 900 zł w zależności od pory roku, woda od 150 zł do 250 zł, koszty leczenia i rehabilitacji 250 zł, zakup leków 250 zł – 280 zł. Dodatkowo skarżący ponosi koszty ubezpieczenia domu w wysokości 300 zł i samochodu w kwocie 180 zł – 220 zł rocznie. Opłaty za remont domu (malowanie dachu, rynny, itp.) wyniosły 2.500 zł.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, od urodzenia sparaliżowaną. Jego opiekunem prawnym jest matka, która skończyła 85 lat i nie byłaby w stanie reprezentować go przed sądem. Sytuacja finansowa S. G. jest trudna, uzyskiwane dochody z trudem wystarczają na realizację podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności objętej układem ratalnym wobec organu rentowego (200 zł miesięcznie). Stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, dlatego nie można założyć aby nawet w niedalekiej przyszłości sytuacja ta uległa poprawie. W przedstawionych okolicznościach skarżący nie jest w stanie samodzielnie opłacić wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy sprawa ze skargi S. G. Powyższe oznacza, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W ocenie orzekającego przedstawiona przez S. G. sytuacja materialna i zdrowotna nie pozwala mu na poniesienie we własnym zakresie kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, sparaliżowaną, trwale niezdolną do pracy, jest inwalidą I grupy. Stan jego zdrowia wymaga leczenia, co wiąże się koniecznością ponoszenia wydatków na zakup lekarstw, konieczne leczenie i rehabilitację. Niewysokie świadczenie socjalne, które pobiera z trudem wystarcza na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji. Skarżący nie może liczyć na wsparcie finansowe 85-letniej matki, ponieważ świadczenie emerytalne, jakie ona pobiera jest niewystarczające, aby poczynić z niego jakiekolwiek oszczędności, biorąc pod uwagę wysokość wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie rodziny.
Wskazane okoliczności charakteryzują skarżącego jako osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować środków na opłacenie wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.