Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 15.03.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne,
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S.G. ur. w 1937 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem S.G. ur. w 1934r.
S.G. otrzymuje rentę w wysokości 491,46 zł., miesięcznie, netto a mąż emeryturę w wysokości 1 567,77 zł. miesięcznie, netto. W 2011r. wnioskodawczyni uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 8 694,38 zł. a dochód S.G. w tym roku wyniósł 18 755,98 zł.
Miesięczne opłaty rodziny wynoszą ok. 700 zł. a cała renta S.G. wydawana jest na lekarstwa dla niej i męża. Małżonkowie uiszczają też podatek od nieruchomości, którego rata kwartalna wynosi 95 zł.
S.G. jest właścicielem domu z 1928r. o pow. ok. 80 m2, składającego się z trzech pokoi, łazienki i kuchni, odziedziczonego po rodzicach. S.G. jest natomiast właścicielką działki o pow. 78 a położonej wysoko w górach, stanowiącej nieużytki.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Podnosi, iż toczą się w stosunku do niej postępowania egzekucyjne z tytułu niespłaconych kredytów a z uzyskiwanych dochodów niewiele pieniędzy pozostaje na życie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Zdaniem orzekającego sytuacja S.G. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe jej i męża. Oboje małżonkowie uzyskują wprawdzie stałe dochody w postaci renty i emerytury, jednak świadczenia te wydatkowane są w całości na bieżące wydatki. Strona skarżąca nie posiada też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych a działka, której jest właścicielem położona jest wysoko górach i stanowi nieużytki. Trudno zatem przyjąć, iż może ona przynosić jakieś realne dochody. Stąd też, stwierdzić należy, iż konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji wnioskodawczyni.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.