Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 5 marca 2015r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia 20 stycznia 2015r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie określenia Bankowi w K. (dalej: strona skarżąca) wysokości zobowiązania w opłacie skarbowej w wysokości po 17 zł w każdej ze spraw.
W uzasadnieniach decyzji Kolegium podało, że Sąd Rejonowy w K. przekazał Prezydentowi Miasta informację, że Bank w K. nie uiścił opłat od udzielonych pełnomocnictw. Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, opłacie tej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym. Poza sporem pozostaje fakt, że dokumenty zawierające pełnomocnictwa zostały złożone w XI Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego w K. Kolegium za chybiony uznało argument strony skarżącej, zgodnie z którym przedmiotowe pełnomocnictwa nie podlegają opłacie, bowiem nie zostały złożone w sprawie, a jedynie w celu ujawnienia ich w stosownym rejestrze. Bezsprzecznie bowiem podstawą wpisu pełnomocnictw i ich zakresów były dokumentu pełnomocnictw (dokument "papierowy"). Aby więc pełnomocnictwo zostało wykazane w stosownym dziale Rejestru, musi być dołączone do akt rejestrowych.
Niewątpliwie natomiast złożenie pełnomocnictwa do akt rejestrowych jest złożeniem go w postępowaniu sądowym – na mocy bowiem art. 7 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, do postępowania przed sądami rejestrowymi stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.
W skardze na powyższe decyzje, strona skarżąca wniosła o ich uchylenie, jak również uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie:
- - art. 122 i 123 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy przez organ skutkujące przyjęciem błędnie, iż osoby wymienione w wydanych decyzjach są pełnomocnikami działającymi, a nie jedynie ujawnionymi pełnomocnikami w rejestrze Krajowego Rejestru Sądowego,
- - art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy przepis ten w konkretnych sprawach ujawniania pełnomocnictw w rejestrze nie ma zastosowania.
W uzasadnieniu skarg zostało podniesione, że zgodnie z art. 39 pkt 3a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w dziale drugim rejestru zamieszcza się dane dotyczące pełnomocników spółdzielni i zakresu udzielonego pełnomocnictwa. W związku z powyższym strona skarżąca została zmuszona przez ustawodawcę do zgłaszania wszystkich pełnomocnictw do rejestru spółdzielni Krajowego Rejestru Sądowego.
Strona skarżąca podkreśliła, że opłata skarbowa należna jest wyłącznie od każdego czynnego stosunku pełnomocnictwa tj. pełnomocnictwa na podstawie którego pełnomocnik dokonuje określonych czynności przed sądem to znaczy reprezentuje swojego mocodawcę. Pełnomocnictwa jedynie ujawniane w Krajowym Rejestrze Sądowym nie są w żadnej mierze pełnomocnictwami czynnymi. Złożenie pełnomocnictw miało jedynie na celu potwierdzenie przez podmiot dla celów rejestrowych, iż udzielił określonej osobie pełnomocnictwa i przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa w celu ujawnienia jego zakresu w Krajowym Rejestrze Sądowym zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach.
Na rozprawie w dniu 29 października 2015r. Sąd połączył skargi na wszystkie zaskarżone decyzje do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić postępowanie we wszystkich sprawach pod sygn. akt I SA/Kr 773/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
W istocie stan faktyczny sprawy był bezsporny. Strona skarżąca wypełniając obowiązek wynikający z art. 39 pkt 3a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 1142 ze zm. – dalej KRS), złożyła wniosek o wpis do rejestru pełnomocników spółdzielni. Do wniosku dołączone zostały dokumenty pełnomocnictwa. Na skutek złożonych wniosków, Sąd dokonał stosownych wpisów w rejestrze.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 783 ze zm. – dalej u.o.s.), opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. W przepisie tym określono przedmiotowy zakres opłaty w zakresie rodzaju czynności powodującej obowiązek zapłaty opłaty skarbowej. Czynnością tą jest złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury. Nie wszystkie jednak dokumenty stwierdzające udzielenie pełnomocnictwa lub prokury objęto obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej, lecz wyłącznie te, które składane są w sprawach z zakresu administracji publicznej i w postępowaniu sądowym. Tylko w tych bowiem przypadkach złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury związane jest z działaniem organu administracji publicznej oraz podmiotu innego niż organ administracji publicznej wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej lub sądu, jak również istnieje praktyczna możliwość wyegzekwowania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej z tego tytułu - tak w uzasadnieniu projektu ustawy o opłacie skarbowej - druk nr 737 Sejmu RP V kadencji.
We wskazanym uzasadnieniu do projektu ustawy podkreślono również, że jednym z celów wprowadzanych zmian, było powiązanie obowiązku zapłaty opłaty skarbowej wyłącznie z konkretnymi czynnościami określonych podmiotów.
Jak z powyższego wynika, złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub prokury, nie zawsze będzie rodziło obowiązek zapłaty opłaty skarbowej. Obowiązek taki powstanie, jeżeli dokumenty te zostaną złożone w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie należy zatem w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie, czy postępowanie o wpis zmian do Krajowego Rejestru Sądowego, stanowi postępowanie sądowe. Jak wynika z art. 7 KRS, do postępowania przed sądami rejestrowymi stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, chyba że ustawa stanowi inaczej. W zakresie postępowania zmierzającego do ujawnienia w rejestrze pełnomocników KRS nie przewiduje żadnych wyjątków, czyli zastosowanie w pełni znajdą regulacje kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, w szczególności przepisy Księgi drugiej Działu VI kodeksu postępowania cywilnego Postępowanie rejestrowe.
Jak wynika z kolei z art. 2 ust. 1 KRS, rejestr prowadzą w systemie teleinformatycznym sądy rejonowe (sądy gospodarcze). Sądy te, stosownie do dyspozycji art. 9 ust. 1 KRS, dla podmiotu wpisanego do Rejestru prowadzą odrębne akta rejestrowe obejmujące w szczególności dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Dokumentem takim, jest między innymi pełnomocnictwo, które należy dołączyć do wniosku o wpis pełnomocników do rejestru. Samego wpisu również dokonują sądy rejestrowe, czyli wpisanie pełnomocników do rejestru uznać należy za postępowanie sądowe w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie spełniona została również druga przesłanka warunkująca powstanie obowiązku podatkowego po stronie skarżącej. Opłacie skarbowej podlega bowiem złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Obowiązek złożenia takiego pełnomocnictwa w postępowaniu o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, wprost przewiduje art. 694 (4) kodeksu postępowania cywilnego. Jak wynika z tego przepisu, dokumenty, na których podstawie dokonuje się wpisu, składa się w oryginałach albo poświadczonych urzędowo odpisach lub wyciągach. Podkreślić należy, że przepis ten wprost nakazuje złożenie określonego dokumentu, w niniejszej sprawie dokumentu pełnomocnictwa. Warunkiem zatem dokonania wpisu pełnomocników do rejestru, jest złożenie dokumentu pełnomocnictwa. Dopiero dokonanie tej czynności, czyli złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, upoważnia sąd rejestrowy do dokonania wpisu zmian do rejestru. Brak złożenia takiego dokumentu pełnomocnictwa prowadziłby do nieuwzględnienia wniosku strony skarżącej.
Jak z powyższego wynika, złożenie dokumentu pełnomocnictwa przez stronę skarżącą doprowadziło do podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, której efektem było dokonanie wpisu w odpowiednim rejestrze. Istnieje wobec powyższego ścisły związek pomiędzy złożeniem dokumentu pełnomocnictwa a prowadzonym postępowaniem sądowym. Stan faktyczny sprawy w pełni odpowiada zatem dyspozycji art. 1 ust. 1 pkt 2) u.o.s., gdyż złożono dokument stwierdzający pełnomocnictwo w postępowaniu sądowym.
Podstawowym argumentem strony skarżącej, było wskazanie, że opłata skarbowa może zostać pobrana jedynie w przypadku, jak to określiła strona skarżąca, pełnomocnika czynnego, czyli takiego, który na podstawie udzielonego pełnomocnictwa dokonuje określonej czynności przed sądem to znaczy reprezentuje swojego mocodawcę. Wyżej wskazany przepis przesłanki takiej jednak nie wprowadza. Jak już zostało wspomniane, warunkiem powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej, jest złożenie dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym. Przyjęcie koncepcji strony skarżącej, stanowiłoby w istocie działalność prawotwórczą, poprzez dodanie dodatkowej przesłanki, której sam ustawodawca nie przewidział. Taka wykładnia prawotwórcza jest niedopuszczalna. We wcześniejszej części uzasadnienia, powołane zostały motywy, które przyświecały ustawodawcy przy wprowadzaniu zmian art. 1 ust. 1 pkt 2) u.o.s. Z motywów wprowadzenia tych zmian nie sposób wyprowadzić takiego wniosku, jak chce strona skarżąca.
W ocenie Sądu przepis ten wprowadza jedynie dwie przesłanki, które zaszły w niniejszej sprawie. Nie sposób z niego wyprowadzić wniosku, że opłata skarbowa powinna zostać uiszczona jedynie w przypadku działania pełnomocnika w postępowaniu sądowym, bądź przed organem administracyjnym. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej jedynie od działającego pełnomocnika, który reprezentuje stronę, warunek taki zostałby wyraźnie zaznaczony. Sam ustawodawca nie uzależnił obowiązku zapłaty opłaty skarbowej od celu w jakim dokument jest składany. Wobec powyższego cel złożenia pełnomocnictwa nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia, czy istnieje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej, jeżeli oczywiście pozostałe dwie przesłanki zostaną spełnione.
Tezie stawianej przez stronę skarżącą przeczy również wprowadzenie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury. Z istoty swej prokurent nie reprezentuje swojego mocodawcy w postępowaniach sądowych, lecz jego działania mogą ograniczać się jedynie do reprezentowania w czynnościach pozasądowych. W takich wypadkach dokument stwierdzający udzielenie prokury, nigdy nie podlegałby opodatkowaniu, choć jego złożenie w sądzie rejestrowym jest warunkiem ujawnienia w rejestrze. Dokument stwierdzający udzielenie prokury zostałby zatem "wykorzystany" w postępowaniu sądowym, doprowadziłby do podjęcia czynności przez sąd i pomimo tego brak byłoby podstaw do pobrania opłaty skarbowej.
W ocenie Sądu argumentacji takiej nie da się pogodzić z brzmieniem art. 1 ust. 1 pkt 2) u.o.s., który to przepis wyraźnie uzależnia pobranie opłaty skarbowej od samego złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie czy to pełnomocnictwa, czy prokury w konkretnym postępowaniu.
Problematyka uiszczenia opłaty skarbowej przez prokurenta (pełnomocnika), który reprezentuje swojego mocodawcę w postępowaniu przed sądem, czyli używając terminologii powołanej przez stronę skarżącą, jako pełnomocnika czynnego, poruszona została w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008r. (sygn. akt III SA/Wa 2020/07 – LEX nfr 373747) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2008r. (sygn. akt I SA/Rz 341/08 – LEX nr 482085). Stan faktyczny rozpoznanych przez te sądy spraw był jednak odmienny od rozstrzyganej w niniejszej sprawie. Sądy te rozstrzygały bowiem spór, czy jeżeli prokurent wykazuje swoje umocowanie odpisem z KRS, który to odpis przedkłada i wpisani są w nim inni jeszcze prokurenci, to obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje od każdego wpisanego prokurenta. Sądy te stwierdziły, że na gruncie wykładni systemowej i celowościowej uzasadnione jest stanowisko, że opłacie skarbowej podlega złożenie przed określonym organem dokumentu pełnomocnictwa lub prokury (lub ich odpisów, wypisów czy kopii), wyłącznie w celu wykazania umocowania pełnomocnika czy prokurenta, którzy mają działać w danym postępowaniu przed tymi organami (por. Antoni Hanusz, Piotr Czerski, Opłata skarbowa od pełnomocnictw, Prawo i Podatki Nr 4/2007).
Zdaniem tych sądów, przyjęcie odmiennego poglądu pozostawałoby w sprzeczności zarówno z racjonalnością ustawodawcy, jak i z brzmieniem przepisu art.1 ust.1 pkt 2 ustawy o.s. Skoro odpis z KRS zastępuje dokument pełnomocnictwa (prokury) i służy wykazaniu umocowania danego pełnomocnika (prokurenta) do działania w imieniu mocodawcy, to oznacza, że opłata skarbowa powinna być naliczana tylko za ten stosunek pełnomocnictwa (prokury), który jest wykazywany przez złożenie dokumentu. Wprawdzie ustawa o.s. nie uzależnia powstania obowiązku uiszczenia opłaty od działania prokurenta (pełnomocnika), ale od złożenia dokumentu, ale trzeba mieć na względzie to, że prokurent składa dokument w celu wykazania swojego umocowania. Stanowisko to nie przystaje jednak do realiów niniejszej sprawy, gdyż jak zostało to już zaznaczone we wcześniejszej części uzasadnienia, stan faktyczny sprawy był zupełnie odmienny. Sądy te nie zajmowały się przy tym odpowiedzią na pytanie, czy złożenie dokumentu pełnomocnictwa w KRS powoduje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej.
Jak z powyższego wynika, zarzuty strony skarżącej okazały się nieuzasadnione, zaś Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), nie dopatrzył się uchybień, skutkujących koniecznością ich uchylenia. Z tego też powodu działając na podstawie art. 151 wyżej wskazanej ustawy, skarga została oddalona.
Na zakończenie należy wskazać, że istniały podstawy do połączenia wszystkich skarg do wspólnego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie skargi ze względu na tożsamy stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.