Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14.04.2008r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadku.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. A. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną L.A. ur. w 1966r., córką A. A. ur. w 1994r. oraz synem M. A. ur. w 1997r.
J. A. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 964,98 zł. miesięcznie, brutto. Z tego tytułu w roku 2008 osiągnął dochód w wysokości 35 115,32 zł. przy przychodzie wynoszącym 36 784,04 zł. Prowadzi on również działalność gospodarczą, która w 2008r. przyniosła mu 369 zł. dochodu przy przychodzie wynoszącym 3742,10 zł. L. A. z dniem 15.03.2009r. straciła pracę.
Strona skarżąca posiada stary dom drewniany z 1911r. o pow. 90 m2, budynek mieszkalny w budowie oraz dom z 1900 roku w K. otrzymany w spadku.
Koszty utrzymania rodziny obejmują m.in.: opłatę za gaz – 80,86 zł., opłatę za telefon – 72,42 zł. opłatę za energię elektryczną 97,38 zł. (choć za miesiąc maj 2009 wynosiła ona 157,81 zł.) Od czasu do czasu ponoszone są koszty lekarstw dla syna M. w wysokości ok. 399,99 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów związanych z procesem bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości.
Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. J. A. pracuje, prowadzi działalność gospodarcza, uzyskuje stały miesięczny dochód, posiada też nieruchomości. Jego sytuacja finansowa nie wykazuje więc znamion ubóstwa.
Z drugiej jednak strony trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż jest on w chwili obecnej jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny. Niewątpliwie też zmieniła się sytuacja finansowa rodziny J. A. od czasu wydania dnia 18.07.2008r. przez Referendarza sadowego postanowienia o oddaleniu wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z dniem [...].03.2009r. L. A. straciła bowiem pracę, co biorąc pod uwagę wysokość otrzymywanego przez nią wynagrodzenia (3 270 zł.) znacznie zmniejszyło możliwości płatnicze męża.
W takich okolicznościach pokrycie kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika byłoby obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla J. A. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż przyznanie radcy prawnego stronie skarżącej z jednoczesnym oddaleniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej rodziny. Preferencja wybory w kwestii przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym podyktowana została natomiast obecnym etapem postępowania, na którym wskazana byłaby bardziej pomoc prawna niż bezpośrednia - finansowa.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.