Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2021 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 09.03.202lr. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych.
W sprawie tej Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej I. S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28.07.2020r. wystawionego przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres 1.2015r. - II.2020r. w kwocie należności głównej w wysokości 1.393,00 zł.
Pismem z dnia 22.02.2021r. zobowiązana, działając przez pełnomocnika, złożyła zarzuty egzekucyjne podnosząc naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej pomimo braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, a także naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że Zobowiązana posiadała odbiornik radiowo-telewizyjny, a co za tym idzie błędne uznanie, że była zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych, a w konsekwencji poprzez prowadzenie egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. "
W sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, które jest przedmiotem niniejszego postępowania organ egzekucyjny wydał w dniu 09.03.2021 r. postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, iż zarzuty zostały złożone po ustawowym terminie do ich wniesienia, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania w sprawie. Na powyższe postanowienie w dniu 06.04.202lr. wpłynęło do organu egzekucyjnego zażalenie zobowiązanej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wydał w dniu 28.04.2021 r. wskazane na wstępie postanowienie objęte skargą w niniejszej sprawie, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 09.03.2021 r.
W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy egzekucyjnej) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższy przepis zaczął obowiązywać z dniem 30.07.2020r. Podkreślono przy tym różnice pomiędzy postępowaniem egzekucyjnym, a egzekucją. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II UK 307/10, wskazano "że postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 kp.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).
Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Oba warunki wszczęcia egzekucji administracyjnej wymienione są na zasadzie alternatywy (...)", w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej.
Dlatego też do postępowania egzekucyjnego wszczętego przed dniem obowiązywania nowelizacji będą miały zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu dotychczasowym, w tym także art. 33 § 1 upea i art. 27 § 1 pkt 9 upea. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 28.07.2020r. na skutek wpływu do organu egzekucyjnego w/w tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem wierzyciela o wszczęciu egzekucji do majątku zobowiązanej.
Następnie wskazano, że zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 upea, wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynika to z treści art. 27 § 1 pkt 9 upea, który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m. in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu - nawet jednodniowe - do złożenia zarzutów czyni więc czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną.
Z akt sprawy wynika, że odpis w/w tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył zobowiązanej, za pośrednictwem poczty w dniu 23.12.2020r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął w dniu 30.12.2020r. Jednocześnie należy zauważyć, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne pełnomocnik zobowiązanej złożył w dniu 23.02.2021 r. (data złożenia w urzędzie pocztowym), a więc znacznie po ustawowym terminie.
Podkreślono, ze pełnomocnik zobowiązanej nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia w trybie art. 58 § 1 i § 2 Kpa. Przepisy te stanowią, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi z jednoczesnym dopełnieniem czynności dla której określony był ten termin. Jak wynika z powyższych przepisów, zobowiązana wraz z pismem z dnia 22.02.2021 r. dotyczącym zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne powinna także złożyć wniosek o przywrócenie terminu do ich złożenia podając w nim wszystkie przyczyny, które uniemożliwiły stronie złożenie zarzutów w terminie.
W tej sytuacji zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w trybie art. 61a § 1 Kpa. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 Kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. tak jak w przedmiotowej sprawie upływ terminu do złożenia zarzutów, stanowiący brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W skardze zarzucono naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma przepis art. 33 § 5 pkt 3 u.p.e.a., podczas gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 16 listopada 2020r. i termin do złożenia zarzutów wynika z art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020r., co potwierdza doręczone Skarżącej pouczenie o prawie do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej m.in. w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych,
Ponadto postawiono zarzut naruszenia art. 33 § 5 pkt 3 u.p.e.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, w sytuacji gdy skarżącej nie doręczono postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, a zarzuty były składane w terminie określonym w art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a., tj. w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku,
Zarzucono także naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej poprzez odmowę wszczęcia postępowania pomimo wniesienia zarzutów w przewidzianym ustawowym terminie wskazanym ponadto w pouczeniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przedmiot skargi kwalifikował bowiem sprawę do jednej z kategorii, o której mowa w tym przepisie, tj. gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając sprawę organ pominął treść art. Art. 15zzzzzn2 ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej ustawa COVID-19). Zgodnie z jego treścią W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- 3) przedawnienia,
- 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Zgodnie z ust 2. tego przepisu w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Ponieważ ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mieści się w zakresie przepisów prawa administracyjnego, należało zastosować powyższy przepis, bowiem organ egzekucyjny doręczył Skarżącej odpis tytułu wykonawczego za pośrednictwem poczty w dniu 23.12.2020r., a siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął w dniu 30.12.2020r. natomiast zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostały złożone w dniu 23 lutego 2021 r. Miało to zatem miejsce w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID 19. W związku z tym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych była przedwczesna.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 33 § 5 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie, to należy uznać go za bezpodstawny.
Przyznać należy, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.; dalej: "ustawa zmieniająca") dokonano istotnych zmian w u.p.e.a. oraz w p.p.s.a. Zmiany te weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., z wyjątkiem przepisów określonych w jej art. 29, które weszły w życie w terminach innych niż ustawa zmieniająca, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem, które jednak nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Dla rozstrzygnięcia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj.u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W sytuacji, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak ma to miejsce w kontrolowanej sprawie), wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje na wniosek wierzyciela.
Zgodzić należy się z Organem, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie oznacza jeszcze wszczęcia egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie takiego postępowania wraz z wystawionym przez tego wierzyciela tytułem wykonawczym, co wynika z regulacji zawartych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zatem data doręczenia organowi egzekucyjnemu wniosku egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym ma decydujące znaczenie przy ocenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie, zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej, wpływ ma na kwalifikację prawną zarzutów adekwatną do obowiązującego stanu prawnego.
W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 28.07.2020r. na skutek wpływu do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako organu egzekucyjnego w/w tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem wierzyciela o wszczęciu egzekucji do majątku zobowiązanej. Dlatego tez do postępowania egzekucyjnego, jako wszczętego przed dniem obowiązywania nowelizacji będą miały zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu dotychczasowym, w tym także art. 33 § 1 upea i art. 27 § 1 pkt 9 upea.
W dalszym toku postępowania organ zastosuje art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.