Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta Krakowa, Nr XCII/1357/13, z dnia 04.12.2013r., w przedmiocie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. P. ur. w 1960r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. P. ur. w 1961r. oraz synem K. P. ur. w 1988r. Syn G. P. ur. w 1986r. nie pozostaje już z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.
D. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: "D P. Zakład Usługowy [...]", która jak podaje, przynosi mu ok. 2500 zł. dochodu, miesięcznie. W 2014r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 62 220,23 zł.
Z innych źródeł przychodów wnioskodawca, w tym roku, uzyskał dochód w wysokości 29 095,10 zł., przy przychodzie na poziomie 30 430,10 zł.
Wyciąg z rachunku D.P. prowadzonego przez Bank P. S.A. o nr [...]wskazuje natomiast, że w miesiącu maju 2015. poza przelewem zasilającym z konta firmowego w wysokości 2000 zł. dokonał on trzech wpłat własnych na łączną kwotę 3 300 zł. (przelew z dnia 11.05.2015r. na sumę 2 300 zł., przelew z dnia 12.05.2015r. na sumę 400 zł., przelew z dnia 13.05.2015r. na sumę 600 zł). Ponadto z dokumentu tego wynika, że strona skarżąca spłaca zobowiązania kredytowe w wysokości 2 367,28 zł., miesięcznie.
J. P. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.
K. P. zatrudniony jest w A. Sp. z o.o. na stanowisku zastępcy kierownika zespołu, z wynagrodzeniem w wysokości 1 815,94 zł., miesięcznie, netto.
G. P. z tytułu umowy o prace uzyskuje ok. 1500 zł., miesięcznie.
Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz – 517,65 zł.,opłatę za energię elektryczną – 200,58 zł., opłatę za gaz – ok. 204,41 zł., koszty żywności – 400 zł.
Wnioskodawca dodatkowo podał koszty prowadzenia działalności gospodarczej do których zaliczył: opłatę za telefon stacjonarny – 39,36 zł., koszty leasingu maszyny do mycia samochodów – 871,27 zł., opłatę za telefony komórkowe – 180,87 zł., opłatę za energię elektryczną – 266,76 zł. i 321,30 zł., czynsz lokalu – 3823,16 zł.
Małżonkowie są współwłaścicielami (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) odrębnej własności lokalu znajdującego się w K. na Osiedlu T., składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, wc i przedpokoju o pow. 65,74 m2.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14).
Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869).
Zasada partycypacji strony w ponoszeniu kosztów sądowych ma niewątpliwie zastosowanie w takiej sytuacji jak analizowana.
Wnioskodawca otrzymuje bowiem stały dochód w wysokości ok. 2500 zł., powiększony o wspomniane wpłaty, które w maju 2015r. wyniosły 3 300 zł.
Koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą natomiast 1 322,64 zł. (517,65 zł. + 200,58 zł. + 204,41 zł. + 400 zł. = 1 322,64 zł.) i w ich ponoszeniu bierze jeszcze udział syn K. Istotnym faktem jest ponadto okoliczność, iż rodzina przy osiąganych dochodach jest w stanie spłacać ratę kredytu w wysokości 2 367,28 zł., miesięcznie, a koszty sądowe na obecnym etapie postępowania, w postaci wpisu od skargi, wynoszą 300 zł. Warto natomiast podkreślić, iż nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11).
W związku z tym analiza przedmiotowych okoliczności nie pozwala na stwierdzenie, iż wypełniają one znamiona wspomnianych przesłanek prawa pomocy a należna kwota 300 zł. jest w zasięgu możliwości płatniczych strony skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).