Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.03.2009r., Nr[...], w przedmiocie określenia za miesiąc marzec 2004r różnicy podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc, w kwocie 24 084 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" i akt sprawy T. C. jest kierowcą rajdowym, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. C. ur. w 1965r. córką Z. C. ur. w 1999r. oraz synem M. C. ur. w 1995 r. Działalność gospodarcza, którą wykonuje przynosi mu dochód w wysokości ok. 4000 zł. miesięcznie. Suma ta przeznaczana jest na bieżące wydatki i spłatę kredytów. W roku 2008 poniósł on stratę w wysokości 35 878,96 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 317 164,33 zł. M. C. nie pracuje, wychowuje dzieci i zajmuje się domem.
T. C. nie posiada oszczędności, nieruchomości. Jest właścicielem samochodu osobowego marki[...]. Dom w K. przy ul.[...], w którym mieszka rodzina jest własnością M. C. oraz B.M..
Strona skarżąca podnosi, iż wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego obejmują: opłatę za gaz – 5 807,59 zł., opłatę za wodę 112,51 zł., opłatę za wywóz śmieci – 66,17 zł., opłatę za wywóz szamba – 134,82 zł., opłatę miesięczną za naukę gry na pianinie córki T. C. – 130 zł., opłatę miesięczną za naukę gry na gitarze syna T. C.– 30 zł., opłatę miesięczną za naukę j. ang. córki To. C. – 90 zł., opłatę miesięczną za naukę j. ang. syna T. C. – 120 zł., opłatę miesięczną za naukę gry w tenisa córki T. C. – 120 zł., opłatę za obiady szkolne – 160 zł.. Ostatnio poniesiono też dodatkowo koszty wyjazdu na zieloną szkołę (V 2009r.) w wysokości 680 zł. i zaliczki na wyjazd wakacyjny dzieci w wysokości 400 zł.
T. C. określa łączną kwotę tych wydatków na 8 460,26 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych T. C. Stąd też jego pełnomocnik został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.
Nie nadesłała bowiem:
- - wyciągów z kont bankowych T. C. i M. C. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów z firmowych kont T. C., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy
Przy ocenie sytuacji finansowej jednostki obraz transakcji bankowych zarówno osobistych jak i firmowych jest natomiast ważnym elementem tej oceny, zwłaszcza jeżeli chodzi o osobę posiadająca tak znaczne przychody jak strona skarżąca (1 317 164,33 zł za 2008r.)
Podkreślić też należy, iż fakt niepodejmowania przez M. C. pracy zawodowej, świadczy o braku konieczności wspomożenia finansowego z jej strony budżetu domowego. To z kolei nie wskazuje na ubóstwo lub niedostatek rodziny, uzasadniający pomoc Państwa.
Sam spis wydatków przedstawiony przez stronę skarżącą jest ponadto nieprecyzyjny. Przede wszystkim podana suma końcowa 8 460, 26 zł. dwukrotnie przekracza miesięczne dochody T. C. w wysokości 4000 zł. Zaznacza on, iż jest to miesięczny spis wydatków. Tymczasem kwota opłaty za gaz obejmuje trzy miesiące, przy czym podana przez niego suma (5 807,59 zł.) różni się nieco od tej wynikającej z faktur (5 772,16 zł.) Nie jest też wiadome, czy opłaty takich wartości są podobne w okresie letnim (w przypadku bowiem ogrzewania domu gazem kwoty opłat za gaz będą się różnić w zależności od sezonu).
Na uwagę zasługuje też fakt, iż niektóre wyszczególnione wydatki a to: opłaty za naukę gry na pianinie, gitarze, naukę jez. ang. i naukę gry w tenisa obejmujące łączną sumę 490 zł. nie można zaliczyć do wydatków koniecznych czy niezbędnych, w przypadku kiedy osoba stara się o pomoc finansową ze strony Państwa. Oczywiście rozwój intelektualny i kulturalny jest ważnym aspektem wychowania dziecka, jednak w zaistniałej sytuacji środki na ten cel powinny być przeznaczone w ramach oszczędności, na poczet kosztów sądowych. Rezygnacja z takich wydatków nie pogorszy bowiem sytuacji bytowej małoletnich.
Warto zauważyć, że w/w suma stanowi więcej niż połowę kwoty stanowiącej wpis od skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a co za tym idzie zrezygnowanie z tego typu wydatków przez dwa miesiące pozwoliłoby na pokrycie wpisu od skargi !
Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt niewywiązania się przez stronę skarżącą z nałożonego na nią obowiązku dostarczenia odpowiednich dokumentów wyklucza przyjęcie, iż T. C. spełnił ustawową przesłankę wykazania niemożności ponoszenia kosztów sądowych.
W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270).