Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2009r. Nr[...], w przedmiocie odpowiedzialności K. B. za zaległości podatkowe Zakładu D. sp. z o.o. w likwidacji z tytułu podatku dochodowego za miesiąc czerwiec 2003r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K. B. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną A. B. ur. w 1961r. oraz studiującymi synami: P. B.ur. w 1984r. i R. B. ur. w 1986r. Obaj synowie pozostają na utrzymaniu rodziców.
A. B. jest zatrudniona w "P." sc i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1 904,86 zł. miesięcznie, netto - przy czym jej pensja za miesiąc wrzesień 2009r. wyniosła już 2 250,48 zł. netto. Ponadto konto jej zasilane jest co miesiąc kwotą 2400 zł. W 2008r. uzyskała ona dochód w wysokości 38 827,70 zł.
K. B. nie pracuje natomiast i nie uzyskuje dochodów
Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: czynsz - 1062,08 zł., opłatę za energię elektryczną - 159 zł., opłatę za gaz - 238 zł., opłatę za telefon - 100 zł., opłatę za telewizję kablową UPC - 255,19 zł.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow.
3000 euro.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
K.B. nie pracuje wprawdzie, prowadzi jednak gospodarstwo domowe wraz z żoną A.B., która zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 z p. zm.) zobowiązana jest do pomocy małżonkowi (w tym i finansowej). Łączny miesięczny dochód A. B. wynosi natomiast 4 650,48 zł. (wynagrodzenie + kwota 2400 zł. będąca stałym zasileniem konta). Podkreślić należy też fakt, iż zarówno K. B. jak i obaj dorośli synowie P. i R. mogą podjąć zatrudnienie i przyczynić się w ten sposób do zwiększenia dochodów rodziny.
Zaznaczyć też trzeba, że w związku z żądaniem przyznania pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wnioskodawca winien prowadzić oszczędną gospodarkę polegającą na ograniczeniu zbędnych wydatków. Trudno natomiast uznać, iż ponoszenie miesięcznie kosztów telewizji kablowej w wysokości 255,19 zł. jest wydatkiem koniecznym i stanowi przejaw realizacji takiej gospodarki.
Z tych względów zwolnienie K.B. od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Sytuacja majątkowa rodziny nie wskazuje bowiem na stan niedostatku czy ubóstwa jej członków.
Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę, iż tylko A. B. zarabia na utrzymanie rodziny a łączna suma wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 857- 862 /09 wynosi 619 zł. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części będzie rozstrzygnięciem odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.