Uzasadnienie
Wójt Gminy Koniusza (dalej: Wójt, organ I instancji) decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., znak PFn.3121.G1/47.2023 ustalił G.K. (dalej: Strona, Skarżąca) wysokość podatku rolnego na 2023 r., w kwocie 1174,00 zł. Jako podstawę opodatkowania organ I instancji w decyzji przyjął grunty rolne gospodarstwa rolnego o powierzchni ogółem 4,0826 ha fizycznego, tj. 6,3430 ha przeliczeniowego.
Odwołanie od decyzji Wójta złożyła Strona wnosząc o uchylenie decyzji i wskazując, że decyzja jest błędna, gdyż w decyzji nie ustalono podatku nr [...] położonej w B., która to działka znajduje się w Jej samoistnym posiadaniu. Strona podniosła, że obecny właściciel działki nr [...] - córka G.K. - mieszka za granicą i nie interesuje się stanem działki oraz jej wykorzystaniem. Powyższe okoliczności w ocenie G.K. uzasadniają uznanie Jej za samoistnego posiadacza działki nr [...], a tym samym za podatnika podatku rolnego co do tej działki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 20 lipca 2023 r. nr SKO.Pod/4140/547/2023 utrzymało w mocy decyzję Wójta.
W uzasadnieniu decyzji SKO po przytoczeniu przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 333 ze zm.; dalej: "u.p.r."), mających zastosowanie w sprawie, wskazało, że "przy ustaleniu wysokości podatku rolnego organ podatkowy opiera się na dwóch przesłankach. Pierwszą z nich stanowi informacja o gruntach, którą jest obowiązany złożyć podatnik będący osobą fizyczną w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego. Zawiera ona dane niezbędne do dokonania wymiaru podatku, w szczególności: wyszczególnienie podlegających opodatkowaniu nieruchomości wraz z podaniem ich powierzchni.
Natomiast drugą podstawą są dane z ewidencji gruntów i budynków. Regulacja art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. -Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.) stanowi bowiem, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, i gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. (...) Z akt sprawy wynika, że zgodnie z informacją z ewidencji gruntów i budynków (stan na dzień 21.02.2023 r.) Pani G.K. pozostaje właścicielem w udziale 1/1 działek rolnych położonych w miejscowości B. o następujących numerach: [...] a także właścicielem w udziale 1/1 działek rolnych położonych w miejscowości B.2 o następujących numerach: [...]. Łączna suma powierzchni ww. gruntów rolnych wynosi: 4,0826 ha fizycznego (3,6828 ha + 0,3998 ha), co odpowiada wartości 6,3430 ha przeliczeniowego.
Natomiast zgodnie z informacjami ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków, Pani G.K. nie figuruje jako właściciel działki nr [...] położonej w miejscowości B. Kolegium wskazuje, że z wyjaśnień udzielonych przez organ I instancji wynika, iż przedmiotowe zobowiązanie podatkowe zostało ustalone w oparciu o stan faktyczny, który został ustalony po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym dotyczącym roku 2020 i 2021, w którym to postępowaniu ustalono powierzchnię użytków rolnych podlegających opodatkowaniu i rozstrzygnięto kwestię samoistnego posiadania przez Panią G.K. działki nr [...] położonej w B. o powierzchni 0,52 ha. Z akt sprawy wynika, że stan faktyczny nie uległ od tego czasu zmianie (dowód: pismo organu I instancji z dnia 08.03.2023 r.).
Kolegium pragnie zauważyć, że kwestia samoistnego posiadania przez Panią G.K. działki nr [...] położonej w miejscowości B., a co za tym idzie kwestia uznania Pani G.K. za podatnika podatku rolnego co do tej działki, istotnie stanowiła już przedmiot rozważań przed tutejszym Kolegium w 2022 roku, w sprawach prowadzonych pod sygnaturami SKO.Pod/4140/734/2022 oraz SKO.Pod/4140/735/2022. Przypomnieć w tym miejscu należy, że tutejsze Kolegium rozpatrując w 2022 roku dwa odwołania Pani G.K. od decyzji Wójta Gminy Koniusza zmieniających wymiar podatku rolnego na rok 2020 oraz 2021, stanęło na stanowisku, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że Pani G.K. jest samoistnym posiadaczem działki nr [...] położonej w miejscowości B., która to nieruchomość stanowi własność Pani E.B. (córki Odwołującej się). W obszernych uzasadnieniach decyzji z dnia 26.09.2022 r. znak SKO.Pod/4140/734/2022 oraz decyzji z dnia 26.09.2022 r. znak SKO.Pod/4140/735/2022 wyjaśniono, jak należy rozumieć pojęcie posiadania samoistnego na gruncie przepisów praca cywilnego oraz przepisów podatkowych. Kolegium w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zapoznało się z zaprezentowanym wówczas stanowiskiem, wyrażonym w ww. wcześniejszych decyzjach i w całości je podtrzymuje. (...)
Kolegium sprawdziło zatem, czy wysokość podatku rolnego została prawidłowo ustalona. Stawka podatku rolnego za 1 ha przeliczeniowy wynosi 185,125 zł, co po wyliczeniu daje łączną kwotę 1.174,00 zł podatku rocznie (185,125 zł x 6,3430 ha przeliczeniowego = 1.174,00 zł - po zaokrągleniu zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej), co prawidłowo obliczył organ I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdza, że rozstrzygnięcie zaskarżonej odwołaniem decyzji jest prawidłowe. Organ I instancji prawidłowo bowiem ustalił zobowiązanie podatkowe należne od Pani G.K. z tytułu podatku rolnego za 2023 rok."
Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organ I i II instancji i ustalenie wymiaru podatku rolnego na rok 2023 z uwzględnieniem działki nr [...] położonej w B. o pow. 0,52 ha, której jest posiadaczem samoistnym.
Zdaniem Skarżącej organ poczynił błędne ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym. Skarżąca twierdzi, że tylko ona wyłącznie korzysta z działki nr [...] i "traktuje ją jak wyłączny właściciel". Od 1972 r. uprawia ją jako część swojego gospodarstwa rolnego podejmując samodzielne decyzje w zakresie uprawiania tej działki (dokonuje zasiewów i zakupów nawozów). Skarżąca wskazała również, że E.B. od lat zamieszkuje we Włoszech. Mieszka tam na stałe. Nie interesuje się nieruchomością. Nigdy tam nawet nie pracowała.
Ponadto Skarżąca wniosła o przesłuchanie Jej jako strony oraz jej syna P.K., na okoliczność wykazania samoistnego posiadania przez Nią ww. działki.
SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającą ją decyzji, w oparciu o wyżej wskazane reguły, uznał, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądowej kontroli została poddana decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wójta w sprawie ustalenia Skarżącej podatku rolnego na 2023 r. w kwocie 1174,00 zł.
Jak wynika z akt sprawy decyzja Wójta z dnia 22 lutego 2023 r. została wydana z urzędu, bez wszczynania postępowania w myśl przepisu art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: O.p.), zgodnie z którym przepisów § 2 i § 4 (dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu i na wniosek) nie stosuje się w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał przepisy u.p.r.
W myśl art. 3 pkt 1 u.p.r., podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2 (...).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:
- 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;
- 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.
W myśl art. 6 ust. 1 u.p.r. podatek rolny za rok podatkowy wynosi:
- 1) od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta,
- 2) od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 - równowartość pieniężną 5 q żyta
- - obliczone według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy.
Obowiązek podatkowy w podatku rolnym powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, a wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6a ust. 1 i 2 u.p.r.). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek (art. 6a ust. 3 u.p.r.).
Zasadnicze znaczenie przy wydawaniu tej decyzji miała również treść art. 21 ust. 1 P.g.k. Zgodnie z tym przepisem podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Sąd stwierdza, że ustalona w decyzji Wójta wysokość zobowiązania w podatku rolnym jest prawidłowa. Jako podstawę opodatkowania Wójt prawidłowo przyjął dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek, których Skarżąca jest właścicielem (B. - działki o numerach: [...]; B.2 działki o numerach: [...].). Wójt dokonał prawidłowego przeliczenia powierzchni tych działek z hektarów fizycznych na hektary przeliczeniowe i do tak ustalonej podstawy opodatkowania zastosował właściwą stawkę podatku w wysokości 185.125,70 zł wynikającą z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.r. Zatem SKO zasadnie utrzymało w mocy decyzję Wójta. Z tych też względów Sąd oddalił skargę.
Odrębną sprawą, która wymaga wyjaśnienia, jest natomiast opodatkowanie działki nr [...], której jak wynika z ewidencji gruntów i budynków, Skarżąca nie jest właścicielem, a twierdzi, że jest samoistnym posiadaczem.
Sąd zauważa, że z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, iż Skarżąca w zakresie opodatkowania działki nr [...], w dniu 17 lutego 2023 r. złożyła do Wójta wniosek z dnia 16 lutego 2023 r., w którym wniosła o doręczenie Jej decyzji w sprawie podatku rolnego za 2022 i 2023 r. dot. działki nr [...] położonej w miejscowości B. (podkreślenie Sądu).
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że jest "samoistnym posiadaczem działki nr [...] od 49 lat. Działka ta wraz z sąsiednimi działkami, których jestem wyłącznym właścicielem stanowi całość gospodarczą. Na działkach tych uprawiana jest pszenica ozima. Uprawy są prowadzone stale co roku od 49 lat. W tym roku samodzielnie zasiałam pszenicę ozimą oraz zakupiłam drogie nawozy - dowód: faktury.
Mój były mąż J.K. zmarł 25.12.2021r. Nigdy też nie korzystał w jakikolwiek zakresie z działki nr [...]. Od 1986r. już tam nie mieszka. Rozwiedliśmy się. Od lat to ja opłacam podatek rolny od tej nieruchomości, dlatego też wnoszę o to, by podatek rolny od nieruchomości był naliczany w dalszym ciągu na moją rzecz, gdyż to ja powinnam figurować jako podatnik podatku rolnego co do tej działki. Nie chcę mieć żadnych zaległości związanych z nieruchomością, dlatego proszę o jak najszybsze doręczenie decyzji za rok 2023 i rok 2022."
Do wniosku Skarżąca dołączyła faktury dokumentujące zakup zboża i nawozów sztucznych.
Złożenie tego wniosku w dniu 17 lutego 2023 r. wywołało skutek w postaci wszczęcia postępowania w zakresie opodatkowania podatkiem rolnym działki nr [...] za 2022 r. i 2023 r. (podkreślenie Sądu).
Wynika to wprost z przepisu art. 165 § 3 O.p., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a.
Sąd zauważa, że wszczęcie postępowania jest czynnością o istotnym znaczeniu w postępowaniu, ponieważ wraz z tą czynnością zawiązuje się stosunek prawnoprocesowy pomiędzy organem a stroną postępowania. Od tego momentu organ powinien prowadzić postępowanie według reguł określonych w O.p., w toku którego strona posiada określone obowiązki i uprawnienia. Wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej.
Skarżąca składając wniosek o opodatkowanie podatkiem rolnym działki nr [...] wyznaczyła granice tego postępowania (podkreślenie Sądu).
Z decyzji Wójta z dnia 22 lutego 2023 r. nie wynika, aby kwestia opodatkowania działki nr [...] została rozpoznania w tej decyzji, dlatego wszczęte tym wnioskiem postępowanie powinno zakończyć się odrębnym rozstrzygnięciem, zgodnie z przepisem art. 207 § 1 O.p. zgodnie z którym organ podatkowy orzeka w sprawie (w tym wypadku opodatkowania podatkiem rolnym działki nr [...]) w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Z przekazanych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby Wójt rozpoznał wniosek Skarżącej, dlatego też Sąd wyjaśnia, że w przypadku nie załatwienia sprawy we właściwym terminie na podstawie art. 141 § 1 pkt 1 O.p., Skarżącej służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, czyli SKO w Krakowie.
Końcowo w związku z wnioskiem zawartym w skardze odnośnie przesłuchania Skarżącej i jej syna Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Oznacza to, że sąd administracyjny nie przesłuchuje stron ani świadków.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.