Uzasadnienie
Skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
W uzasadnieniu wniosku oraz w "oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" podała, że jest wdową i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę w wysokości netto 1 399,01 zł, z której potrącana jest kwota 418,00 zł miesięcznie, z tytułu postępowania egzekucyjnego na rzecz wierzycieli: Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w K. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej N. przy ul. D.. W roku 2015 r. dochód skarżącej wyniósł 20 024,88 zł. W zaspokajaniu jej potrzeb i wydatków pomagają jej, w miarę możliwości, dzieci. Skarżąca nie posiada oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 5 000 zł, jest współwłaścicielem mieszkania o powierzani 49,43 m2, w stosunku do którego wszczęta jest egzekucja komornicza, oraz dwóch działek o powierzchni 29 410 m2 i 3 300 m2. Miesięczne wydatki skarżącej stanowią opłaty za media – średnio około 350,00 – 400,00 zł, za mieszkanie, koszty zakupu żywności, odzieży, środków czystości, leków.
Ponadto opłaca też podatek rolny i od nieruchomości. Na potwierdzenie tych okoliczności skarżąca przedłożyła rachunki, zawiadomienie z ZUS-u o wysokości pobieranego przez nią świadczenia emerytalnego oraz zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K o wpisie roszczeń w dziale III KW nr [...].
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek uznając, że skarżąca – jako właściciel dwóch działek jest w stanie zdobyć fundusze poprzez np. dzierżawę tych nieruchomości, ich sprzedaż, zaciągnięcie kredytu lub pożyczki.
W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że w zaskarżony postanowieniu bezpodstawnie uznano, iż posiadane przez nią nieruchomości pozwolą jej na zdobycie funduszy potrzebnych na pokrycie kosztów sądowych. Tymczasem korzystanie z tych działek jest niemożliwe z przyczyn od niej niezależnych. Na skutek decyzji Burmistrza Ż z dnia 24 lutego 2016 r. o warunkach zabudowy jedna z nieruchomości utraciła możliwość dojazdu do czasu zakończenia inwestycji.
Z kolei druga działka jest zbyt wąska aby ją można było w jakikolwiek sposób wykorzystać gospodarczo. Konieczne jest jej scalenie z nieruchomościami sąsiednimi i nowy podział, co wymaga czasów, znacznych nakładów finansowych oraz gody pozostałych właścicieli nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 powołanej ustawy, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem związanym ze sprawą jest wpis sądowy od skargi w kwocie 500,00 zł.
Mając na uwadze dochody skarżącej oraz ponoszone w skali miesiąca wydatki to zdaniem Sądu, należało zwolnić skarżącą z kosztów sądowych w części, tj. z wpisu sądowego ponad kwotę 200,00 zł. Skarżąca ma stałe źródło dochodu, własne mieszkanie i nie ma nikogo na utrzymaniu stąd też w ocenie Sądu skarżącą jest w stanie uiścić część wpisu w kwocie 200,00 zł bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tym bardziej, że wezwanie o wpis skarżąca odebrała w dniu 11 lutego 2016 r. a zatem miała cztery miesiące na to aby poczynić oszczędności.
Należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14).
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.