Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 12 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 933/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 marca 2013 r., nr [...], ZUS stwierdził, że R.W., jako pracownik u płatnika składek "A" S.C. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu w okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 24 października 2009 r.

Organ ustalił, że R.W. w ww. okresie zawarł z firmą "A" s.c. umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Płatnik składek zgłosił pracownika do ubezpieczeń społecznych. Analiza konta ubezpieczonego wykazała, że poza zatrudnieniem u płatnika, R. W. prowadził działalność gospodarczą i z tytułu tej działalności za okres od 1 kwietnia 2009 r. do 23 października 2009 r. deklarował składkę wyłącznie na ubezpieczenie zdrowotne. ZUS uznał, że głównym celem zawarcia przedmiotowej umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy była chęć zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu wykonywania działalności gospodarczej.

W konsekwencji organ uznał, że zawarcie umowy o pracę miało charakter pozorny. Podał, że pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas gdy mimo jej zawarcie praca w ogóle nie jest świadczona, ale również wtedy, gdy jest faktycznie świadczona lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. W sprawie organ uznał, że R. W. świadczył pracę na rzecz płatnika na podstawie umowy zlecenia.

Powyższa decyzja zawierała pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania się do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Została ona doręczona stronie 2 kwietnia 2013 r.

R.W. 2 maja 2013 r. (data stempla pocztowego) wniósł za pośrednictwem ZUS skargę na decyzję z dnia 19 marca 2013 r. do WSA w Krakowie zarzucając:

1. - rażące naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez działania na szkodę wnioskodawcy jako ubezpieczonego w sposób podważający zaufania do władzy państwowej, pozbawienie wnioskodawcy czynnego udziału w sprawie, pominięcie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;
2. - rażące naruszenie art. 10 k.p.c., poprzez pozbawienie ubezpieczonego prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
3. - rażące naruszenie art. 107§3 k.p.a., poprzez pominięcie wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W związku z tym skarżący wniósł, wskazując na art. 145§1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." i art. 156§1 pkt 2 k.p.a., o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 marca 2013 r., ewentualnie w oparciu o treść art. 145§1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Skarżący oprócz skargi do WSA w Krakowie wniósł odwołanie od ww. decyzji z 19 marca 2013 r. do Sądu Okręgowego oraz złożył wniosek do Prezesa ZUS o stwierdzenie jej nieważności, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 17 maja 2013 r., nr [...], ZUS odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 marca 2013 r., na mocy której R.W. został wyłączony z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w "A" s.c. w okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 24 października 2009 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania się do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Z prawa tego skarżący skorzystał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, zgodnie z art. 3§2 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej ściśle przez ustawę określonych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być przede wszystkim decyzje administracyjne. Ustawodawca posłużył się tu klauzulą generalną, a zatem kontroli sądownictwa administracyjnego podlegają wszystkie decyzje administracyjne, z wyjątkiem tych, które zostały wyłączone przepisami ustaw szczególnych.

Sąd stwierdza w związku z tym, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi, w świetle której kwestionuje się decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wynika to z treści art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), gdzie ustawodawca przewidział, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Tryb postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rozpatrywanych przez sądy właściwe – sądy powszechne zawarty jest w art. 4778 i następne ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.). Właściwość sądów administracyjnych obejmuje zaś kontrolę decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s.

Przepis ten stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Wniesiona skarga dotyczy decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. Nie podlega ona więc właściwości sądu administracyjnego. Należy także zaznaczyć, mając na uwadze, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja ZUS z dnia 17 maja 2013 r., którą odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 marca 2013 r., jak również zarzuty zawarte w skardze, że sąd administracyjny nie jest również właściwy w kwestii kontroli decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjętej w trybie nadzwyczajnym. Kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OPS 1/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wskazano, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Z uwagi na ww. okoliczności, skarga na decyzję z dnia 19 marca 2013 r. została odrzucona na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.