Uzasadnienie
Sygn. I S.A./ Kr 938/07
G. N. wnioskiem z dnia [...].
- 2005 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok w kwocie 3.314 zł w związku z wydaną decyzją przez Izbę Skarbową z dnia [...] Nr. [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok w kwocie 51.497 zł oraz odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek we właściwej wysokości w kwocie 9.822, 80 zł i wskazaną w sentencji decyzji kwotą do odpisu w wysokości 3.314 zł.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 19.04.2007 r. w oparciu o art. 165 lit. a ustawy Ordynacja podatkowa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądanego zwrotu nadpłaty, ponieważ jest on jedynie wskazanym w decyzji organu odwoławczego odpisem podatku i nie jest równoznaczny z należnym zwrotem zapłaconego podatku.
Ponieważ po wydanej przez Izbę Skarbową decyzji z dnia [...] na koncie podatników G. i J. N. / kolejnej już w toku postępowania odwoławczego / istniała jedynie kwota z zeznania t.j. 22.602, 40 złotych, dokonano przypisu kwoty 28.894, 60 zł / którą należało uregulować /.
Na poczet tej należności zarachowano nadpłatę z 1994 roku a pozostałą kwotę należności głównej w wysokości 28.759,90 zł wyegzekwowano w drodze egzekucji administracyjnej.
Z kolei z uwagi na uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...].08. 2005 r. postanowienie o zarachowaniu nadpłaty z 1994 r. na poczet zaległości za 1993 rok,. organ podatkowy I instancji w dniu 14 marca 2007 r. dokonał przelewem na rachunek bankowy podatniczki zwrotu nadpłaty z 1994 r wraz z oprocentowaniem - łącznie 1194,10 zł.
Wobec powyższego podatek za 1993 rok zgodnie z decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] wynosi 51.497 zł, natomiast wpłacony 51.362 złote.
Na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania skarżąca wniosła odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania wnosząc o podjęcie działań w formie przewidzianej przepisami prawa i dokonanie zwrotu nadpłaty.
Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji podzielając zajęte stanowisko tego organu.
Stwierdzono, że nie może być mowy o istnieniu nadpłaty, skoro decyzją ostateczną z dnia [...] określono wyższe zobowiązanie od wpłaconego z zeznania za 1993 r.Tym bardziej, że po wydaniu tej decyzji pobrano od podatników różnicę podatku.
Po dokonaniu zwrotu nadpłaty za 1994 r. z uwagi na wyrok WSA z dnia 10.
- 2005 r. na koncie podatników pozostała niedopłata w kwocie 134, 70 zł.
Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowe zostało zaskarżone przez pełnomocnika G. N., który zarzuca naruszenie art. 21 par. 1 pkt 3 art. 165 a par. 1 i 2, art. 207 par. 1 i 2, art. 187 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz naruszenie art. 45 pkt. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Skarżąca podnosiła, że organ winien merytorycznie rozpoznać wniosek w sprawie zwrotu nadpłaty i wydać stosowną decyzję, zaś nie prowadzono żadnego postępowania w sprawie tylko dokonano jednostronnych czynności urzędowych.
Podtrzymywane są też zarzuty zgłaszane w toku postępowania ujęte w zażaleniu z dnia [...].04 2006 r. [...].09. 2006 r. [...] maja 2007 r.
W oparciu o powołane zarzuty domaga się uchylenia, stwierdzenia nieważności i niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm. /, Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem / legalności /.
Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych / w tym wypadku postanowienia / zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego.
Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...]. Nr. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. w kwocie 3.314 zł narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a zwłaszcza poprzez zastosowanie art. 165 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / DZ.U. 2005 Nr. 8, poz.60 ze zm./
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwestii, czy skarżąca G. N. zasadnie we wniosku z dnia 15 listopada 2005 r. złożonym do organu podatkowego żądała zwrotu nadpłaty w kwocie 3.314 zł w związku z wydaną w dniu [...] decyzją Izby Skarbowej numer [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. w kwocie 51.497 zł, odsetki od nieuiszczonych zaliczek w terminie we właściwej wysokości w kwocie 9.822,80 zł i określającą kwotę odpisu - 3314 zł.
Jak podano wyżej, organy podatkowe w pisemnych uzasadnieniach wydanych postanowień wskazały przebieg postępowania wymiarowego w postępowaniu podatkowym i sądowym, związanego z zaskarżanymi decyzjami a w szczególności kwotę podatku wpłaconą przez podatniczkę, dokonywane zwroty podatku w trakcie postępowania podatkowego.
Powołano się też na zwrot kwoty podatku dokonany w dniu 14 marca 2007 r. przez organ w związku z uchyleniem przez WSA w dniu 10.08. 2005 r. postanowienia o zarachowaniu nadpłaty z 1994 roku na poczet zaległości za 1993 rok.
To wszystko doprowadziło organy do konkluzji, iż skarżącej nie przysługuje zwrot nadpłaty, wręcz przeciwnie ma niedopłatę w kwocie 134, 70 zł. dlatego organy odmówiły wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165 lit. a Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z treścią par. 1 zastosowanego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 /wszczęcia postępowania / Ordynacji, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż żądaniem zwrotu nadpłaty wystąpiła osoba, która była stroną postępowania podatkowego czyli J. N. Zatem rozważyć należy, czy zachodziły w tej sprawie jakiekolwiek przyczyny dla których postępowanie nie mogło być wszczęte.
Jak wynika z akt sprawy przyczyną dla której organy odmówiły wszczęcia postępowania były względy merytoryczne t.j. brak nadpłaty w postaci zapłaty podatku nienależnego lub wysokości wyższej niż należna.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko takie nie jest prawidłowe, albowiem użyty w przepisie art. 165 lit. a Ordynacji zwrot " nie może być wszczęte " należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści tego żądania w sposób merytoryczny.
Taki pogląd prezentowany jest też w orzecznictwie sądowym / patrz: wyrok
WSA w Warszawie syg. III S.A./Wa 3288/06 z dnia 22.01.2007 r. Lex nr.317286/.
Organy nie wskazały przepisów uniemożliwiających prowadzenie postępowania i rozpatrzenia żądania w sposób merytoryczny.
W tym miejscu należy zwrócić dodatkowo uwagę, iż w wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2004 r. FPS 583/2004 stwierdzono, że wszczęcie postępowania na żądanie strony może nastąpić wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracyjnego.
Postępowanie w sprawach nadpłaty regulują przepisy Ordynacji podatkowej zawarte w rozdziale dziewiątym działu III.
Organ powinien w związku z żądaniem strony w razie wątpliwości co do istnienia nadpłaty podjąć czynności sprawdzające /art. 272 pkt 3 Ordynacji i w wypadku stwierdzenia, że napłata nie istnieje wszcząć postępowanie podatkowe i wydać stosowną decyzję merytoryczną w oparciu o art. 207 Ordynacji.
Niedopuszczalne natomiast jest odmówienie wszczęcia postępowania, co w niniejszej sprawie uczyniono,pozbawiając tym samym stronę realizacji praw obywatelskich. Dodać należy, że również utrwalone orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony, mimo oceny, że żądanie strony jest bezzasadne, z przyczyn formalnych lub merytorycznych / vide np. wyrok NSA z 18 stycznia 1989 r. sygn. III SA 903/88/.
Zastosowanie art. 165 lit. a Ordynacji stanowi w ocenie Sądu naruszenie prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżąca została poprzez odmowę wszczęcia postępowania pozbawiona prawa do uczestniczenia w postępowaniu podatkowym ze wszystkimi konsekwencjami.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145par. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DZ. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. / orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.