Uzasadnienie
Sprawa niniejsza została wszczęta wskutek skargi A.N. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2010 roku, znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009. Skarżąca złożyła również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczeń skarżącej wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na utrzymaniu mają troje małoletnich dzieci. Wynagrodzenie z tytułu pracy skarżącej wynosi miesięcznie 1969,46 zł netto, jest ono jednak częściowo zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wynagrodzenie z tytułu męża skarżącej w lutym 2011 roku wyniosło 2357,54 zł netto, jednak – w związku z ogłoszoną jego upadłością likwidacyjną – z tej kwoty część środków przekazywana jest syndykowi masy upadłości.
A.N. wskazała, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 1 553,29 złotych, w czym mieści się czynsz za mieszkanie, opłaty za gaz, prąd, żłobek i przedszkole.
Skarżąca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 28 m2, wchodzącego w skład masy upadłości. Nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżąca od kosztów sądowych w ¾ części, w pozostałym zakresie oddalając jej wniosek.
A.N. wniosła w terminie sprzeciw, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Podniosła, że z uwagi na postępowanie egzekucyjne oraz ogłoszoną upadłość męża realne dochody rodziny wynoszą 1030 zł netto. Po odliczeniu wydatków na stałe opłaty pozostawałoby zatem do dyspozycji całej rodziny 526 zł. Skarżąca podniosła też, iż zarobki nie wystarczają na regularne opłacanie podstawowych opłat za czynsz i energię elektryczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.).
Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu.
W ocenie Sądu sytuacja zarobkowa i majątkowa rodziny skarżącej uzasadnia wniosek, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania i siebie, i rodziny. Faktycznie uzyskiwany dochód obojga małżonków w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi nieco ponad 400 zł miesięcznie. Warto też zaznaczyć, że takie dochody pięcioosobowej rodziny znajdują się znacznie poniżej minimum socjalnego, a są mniej więcej równe minimum egzystencji, ogłoszonego za rok 2010 przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (źródło: http://www.ipiss.com.pl/www_me_2010_sr.pdf). W takiej sytuacji poniesienie przez skarżącą jakichkolwiek wydatków, nawet w postaci ułamkowej części wpisu sądowego, narażałoby jej rodzinę na niemożliwość zaspokojenia części podstawowych potrzeb bytowych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.