Uzasadnienie
Decyzją z 25 lipca 2022 r. nr 311/OR06/22 Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Krakowie (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję z 10 maja 2022 r. nr 0109-2022-005597 Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nowym Targu (dalej: Kierownik) w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 dla J.J. (dalej: Skarżący).
Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Do Biura Powiatowego ARiMR w Nowym Targu wpłynął wniosek Skarżącego z 15 czerwca 2021 r. o przyznanie na 2021 r. m.in.: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie (PZ), płatności redystrybucyjnej/dodatkowej (PD), płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych (PRP), płatności do bydła (PB), płatności do krów (PK). Zakres wniosku dotyczył przyznania płatności JPO/PZ/PD do działek rolnych o łącznej powierzchni 18,46 ha, płatności PRP do powierzchni 0,43 ha oraz płatności do bydła do 12 zwierząt z gatunku bydło domowe i płatności do krów do 10 zwierząt z gatunku bydło domowe. W sprawie płatności Kierownik wydał decyzję z 16 marca 2022 r., na mocy której powierzchnia uprawniona do płatności JPO/PZ/PD została ustalona na poziomie 18,34 ha oraz na 10 sztuk bydła.
Jednocześnie wszystkie przysługujące Skarżącemu pierwotnie płatności zostały pomniejszone ze względu na złożenie zmiany do wniosku o te płatności po terminie, zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzenie nieprawidłowości i niezgodności (art. 97 i 99 rozporządzenia (DE) nr 1360/2013) i ich powtarzalność względem poprzednich lat.
Decyzją z 13 kwietnia 2022 r. Dyrektor uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na uznanie, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru wyznaczona dla działki ewid. nr [...] (dz. rolna A) wymaga ponownej weryfikacji.
Decyzją z 10 maja 2022 r. Kierownik ustalił powierzchnię uprawnioną do płatności JPO/PZ/PD na poziomie 18,44 ha. Wszystkie przysługujące Skarżącemu pierwotnie płatności zostały pomniejszone (jak w decyzji pierwotnej) ze względu na złożenie zmiany do wniosku po terminie, zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności w zakresie wzajemnej zgodności.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor decyzją z 25 lipca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że istotna w sprawie kontrola terenowa przeprowadzona została przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Nowym Targu 16 listopada 2021 r. Z zapisów protokołu kontroli wynika, że Skarżący nie został o niej zawiadomiony, lecz brał w niej udział. W toku tej kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące między innymi nieterminowego zgłoszenia Kierownikowi faktu sprzedaży jednej sztuki bydła. Skarżący nie zgłosił zastrzeżeń do ustaleń protokołu. Według danych zawartych w systemie IRZ ARiMR przedmiotowa sprzedaż miała miejsce 9 lutego 2021 r., a została zgłoszona 20 lutego 2021 r., czyli 4 dni po ustawowym terminie. Zgłoszenia dokonał Skarżący przez portal IRZplus. Po powołaniu adekwatnych przepisów prawa Dyrektor stwierdził, że z uwagi na tę okoliczność, płatność ulegała obniżeniu o 3%. Jednocześnie jednak z uwagi na fakt, że również rok wcześniej nieprawidłowość taka miała miejsce, co zostało ujawnione podczas kontroli 13 listopada 2020 r., obniżenie wynosi 9%.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie 9% pomniejszenia płatności i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący podniósł, że na zlecenie ARiMR w dniu 16 listopada 2021 r. bez powiadomienia i bez udziału rolnika została przeprowadzona kontrola terenowa w zakresie zgodności identyfikacji i rejestracji zwierząt, która wykazała, że rolnik dokonał z uchybieniem terminu zgłoszenia sprzedaży jednej sztuki bydła, gdyż czynność ta przez Internet została wykonana z 4-dniowym opóźnieniem, podczas gdy według organu termin ten wynosił jedynie 7 dni kalendarzowych. W ocenie ARiMR takie 4- dniowe opóźnienie w zgłoszeniu przemieszenia bydła stanowi ciężkie i rażące naruszenia prawa wymagające zastosowania wobec rolnika bezwzględnej kary administracyjnej finansowej, natomiast okoliczność, że organ odwoławczy ponad miesiąc przekroczył ustawowy termin w rozpatrzeniu tego odwołania bez powiadomienia strony o tym fakcie i jego przyczynach należy uznać jako działanie prawidłowe i usprawiedliwione.
Skarżący podkreślił, że organ w tym zakresie zupełnie pomija oczywisty fakt, że rolnik jest zdany w tym zakresie na pomoc innej osoby, która Internet posiada, ponadto wskazał, że dostępność do Internetu we wsi L., gdzie Skarżący posiada siedzibę stada i działki rolne, jest ograniczona i utrudniona, a często nawet zupełnie go nie ma lub występują dłuższe przerwy w jego dostępie.
W ocenie Skarżącego organ nieprawdziwe argumentuje, że rolnik może składać zgłoszenie przemieszczenia bydła w formie papierowej, tymczasem w sytuacji, gdy rolnik rozpoczął dokonywać zgłoszeń w formie elektronicznej w programie IRZ, wówczas jest już zobowiązany dalej używać zgłoszeń przez Internet. W takim przypadku nie może już korzystać w wersji papierowej. Skarżący podkreślił również, że organ każdorazowo w czasie prowadzenia czynności administracyjnych w tej sprawie w żaden sposób nie przesyłał rolnikowi informacji o jego prawach i możliwości wypowiedzenia się, czy złożenia uwag czy zastrzeżeń do przedmiotu sprawy w trakcie procedowania lub przed wydaniem decyzji, co było jego obowiązkiem.
Dalej Skarżący wywiódł, że organ dopiero w drugiej decyzji odwoławczej ujawnił okoliczność, co do której rolnik nie miał świadomości, że pierwsza niezgodność przy terminie rejestracji zwierząt została odkryta 13 listopada 2020 r., lecz organ nie podaje wystąpienia drugiego takiego przypadku. Karę finansową za 2021 r. w związku z tym mnoży jednak przez 3. Zdaniem Skarżącego skoro organ pierwszej instancji w swych kwestionowanych decyzjach dwukrotnie wydawanych nie wskazuje takich konkretnych przypadków rolnik nie mógł się do nich odnieść w odwołaniu. Ponadto każde uchybienie terminów w elektronicznym systemie zgłoszenia przemieszczenia bydła winno być rozliczone konkretnie za dany rok wraz z przekazaniem w tym zakresie informacji rolnikowi. ARiMR nigdy takiego zawiadomienia nie przesłała rolnikowi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Sąd przyjął za podstawę orzekania stan faktyczny ustalony w trakcie trwającego postępowania administracyjnego i zaprezentowany w zaskarżonej decyzji. Istotne jego elementy sprowadzają się do ustaleń, że Skarżący dokonał 9 lutego 2021 r. sprzedaży jednej sztuki bydła i czynność ta została zgłoszona właściwemu organowi 20 lutego 2021 r. Nieterminowe zgłoszenie faktu sprzedaży bydła miało również miejsce w 2020 r., kiedy stwierdzono brak zgłoszenia w wymaganym terminie sprzedaży czterech sztuk bydła. W istocie Skarżący nie kwestionował takich ustaleń faktycznych.
Na tle ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i obniżyły wysokość przyznanych płatności. Obowiązek zgłaszania właściwemu kierownikowi biura powiatowego ARiMR między innymi faktu sprzedaży bydła, wynika z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacyjnym i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2019 r. poz. 1149 ze zm. – dalej: u.s.i.r.z.) w zw. z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1760/2000 z 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.Urz.UE.L.2000.204 ze zm.) – powołane przepisy obowiązywały w dacie wystąpienia obowiązku zgłoszenia sprzedaży bydła. Z przepisów tych wynikało, że termin obowiązkowego zgłoszenia wynosił 7 dni od dokonania czynności.
Zgłoszenie może zostać dokonane w formie elektronicznej lub pisemnej na udostępnionym formularzu (art. 12 ust. 7 u.s.i.r.z.). W przypadku nieterminowego zgłoszenia faktu sprzedaży bydła zakres punktowy przypisywany takiej nieprawidłowości określa tabeli IV (pkt 5) dotycząca niezgodności z wymogami SMR 7 z załącznika do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (...) (Dz.Urz.UE.L.2013.549). W przypadku niezgodności występującej w niniejszej sprawie – brak terminowego zgłoszenia sprzedaży bydła – wyrażona ona jest w procentach i wielkość kary administracyjnej z tego tytułu wynosi 3%. Obliczając jej wysokość należy wziąć pod uwagę powtarzalność stwierdzonej niezgodności. Jak wynika z art. 39 ust. 4 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2014.181.48 – obowiązującego w dacie stwierdzonej nieprawidłowości), zmniejszenie stosowane zgodnie z ust. 1 (3% łącznej kwoty wynikającej z płatności i rocznych premii) w przypadku pierwszego powtórzenia tej samej niezgodności mnoży się przez trzy.
Powołane przepisy na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja, nie pozostawiają organowi administracyjnemu swobody w podjęciu rozstrzygnięcia. W szczególności nie została przewidziana możliwość ważenia stopnia zaniedbania strony w terminowym wypełnianiu obowiązków, czy też znaczenia występującego uchybienia w kontekście prawidłowego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W przypadku zatem stwierdzenia opisanej nieprawidłowości organy administracyjne zobowiązane było do wydania decyzji i obniżenia wysokości przyznanych płatności o wartości wynikające ze stosowanych regulacji prawnych.
Skarżący w złożonej skardze akcentował brak swojej winy w nieterminowym zgłoszeniu faktu sprzedaży jednej sztuki bydła okolicznością związaną z trudnościami w korzystaniu z Internetu. Pomijając już fakt, że jego twierdzenia nie są poparte żadnymi dowodami, mógł on dokonać zgłoszenia w tradycyjnej pisemnej formie. Możliwość taka wprost wynikała z art. 12 ust. 7 u.s.i.r.z., który przewidywał alternatywną możliwość dokonywania zgłoszeń. Z przepisu tego nie sposób wyprowadzić wniosku, że jeżeli osoba zobowiązana do dokonywania zgłoszeń skorzystała z możliwości dokonania takiej czynność w formie elektronicznej, nie może jej dokonać w formie pisemnej. Nie było wobec tego przeszkód, aby Skarżący, jeżeli faktycznie miał trudności w zgłoszeniu sprzedaży bydła w formie elektronicznej, dokonał tego w formie pisemnej.
Sąd nie podziela także stanowiska Skarżącego, że dopiero z otrzymanej decyzji dowiedział się o nieprawidłowościach w terminowym zgłoszeniu faktu sprzedaży bydła w roku poprzedzającym. W aktach sprawy znajduje się bowiem raport z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności z 2020 r. nr 9006-00000027482/20, w którym odnotowano nieprawidłowość w zakresie nieterminowego zgłaszania faktu sprzedaży bydła (BW 4.1.), dotyczącą czterech sztuk. Został on podpisany przez Skarżącego. Nie sposób zatem zasadnie twierdzić, że nie wiedział on o tej nieprawidłowości w roku poprzedzającym.
Sama zaś okoliczność, że brak jest jakiegokolwiek dowodu, iż Skarżący nie został poinformowany o konsekwencjach, jakie z tego tytułu mogą wystąpić przy płatnościach w kolejnym roku, nie może prowadzić do braku zastosowania zmniejszenia w wysokości 9%. Żaden z przepisów prawa nie uzależnia bowiem zastosowania sankcji w tym przedmiocie od uprzedniego poinformowania strony. Również ewentualne przekroczenie terminu do wydania decyzji przez organ, z której wynika obniżenie płatności, nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od stosowania sankcji administracyjnej.
Z tych wszystkich powodów nie można uznać stanowiska zaprezentowanego w skardze za zasadne.
Sąd nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, jak również powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.), dokonał kompleksowej kontroli zaskarżonej decyzji. W jej wyniku nie zostały stwierdzone naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które uzasadniałyby konieczność uchylenia decyzji Dyrektora.
Dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.