Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2008 r. nr [...] odmówił skarżącemu Z.W. wydania zaświadczenia o zwolnieniu z podatku od spadków i darowizn nabytych praw majątkowych po zmarłym w 2007 r. bracie A.W..
W uzasadnieniu organ podał, że postanowienie z dnia 16 listopada 2007 r. [...] Sądu Rejonowego w K. o nabyciu spadku, uprawomocniło się w dniu 8 grudnia 2007 r. Skarżący złożył zgłoszenie na druku SD-Z1 dnia 27 lutego 2008 r., a zatem z uchybieniem miesięcznego terminu określonego art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.).
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym wyjaśnił powody niezachowania terminu do założenia druku SD-Z1. Podał, że dwukrotnie tj. w dniu 4 i w dniu 28 grudnia 2007 r. zwracał się pisemnie do Sądu Rejonowego o przesłanie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Postanowienie to otrzymał jednak dopiero w dniu 11 lutego 2008 r. Niedotrzymanie ustawowego terminu do wniesienia zgłoszenia nastąpiło zatem bez jego winy. Obciążenie go podatkiem z tytułu nabytego spadku byłoby więc sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącego w takiej sytuacji powinien był mieć zastosowanie art. 41 ust.1 pkt. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skarżący wskazał również, że na postanowieniu sądowym zaznaczono, że jest ono prawomocne od dnia 30 stycznia 2008 r. Nie było natomiast żadnej adnotacji o prawomocności od dnia 8 grudnia 2007 r.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 9 czerwca 2008 r. [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił złożenia zgłoszenia nabyciu spadku od daty otrzymania prawomocnego postanowienia sądu i przedstawienia go organom podatkowym. Jedynym warunkiem było poinformowanie organu podatkowego o nabyciu spadku w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu w tym przedmiocie.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżący podniósł, że z treści pkt 40 druku SD-Z1 wynikało jednoznacznie, że należy wskazać prawomocnie postanowienie sądu, a co za tym idzie należy je załączyć jako dowód. Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych SD-Z1 nie zawierało w swojej treści żadnej informacji, że można go złożyć nie dysponując postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku. Skarżący podtrzymał twierdzenie, że w postanowieniu stwierdzającym nabycie spadku widniała data prawomocności - od dnia 30 stycznia 2008 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Postępowanie sądowe było dwukrotnie zawieszane w trybie art. 126 i 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 720 ze zm.) tj. na zgodny wniosek stron oraz z uwagi na oczekiwanie na zbadanie przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 43/11 zgodności z normami konstytucyjnymi art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym w latach 2007-2008 w części dotyczącej 1 miesięcznego terminu do dokonanie zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego.
Po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, postępowanie sądowe zostało podjęte, a sprawie została nadana nowa sygnatura akt I SA/Kr 991/13. Na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. pełnomocnik organu pozostawił przy tym rozstrzygnięcie uznaniu Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu był sposób liczenia 1 miesięcznego terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia spadku. Tylko z tego powodu, że organy przyjęły, że skarżący nie dotrzymał tego terminu – odmówiły wydania zaświadczenia o żądanej treści.
|Podnoszone wątpliwości w zakresie stosowania terminu do dokonania zgłoszenia spowodowały w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym |
|skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego: "czy art. 4a ust. 1 pkt 1 |
|ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142 poz. 1514 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w |
|okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., w części w jakiej uzależniał prawo do zwolnienia od podatku w przypadku |
|nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia od dokonania zgłoszenia tegoż nabycia w terminie miesiąca od dnia |
|uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, jest niezgodny z zasadą prawidłowej legislacji oraz zasadą zaufania |
|do państwa prawa i jego organów wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?" (postanowienie z dnia 12 maja 2011 r., I SA/Kr |
|38/11, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). |
|Rozstrzygając sprawę Trybunał Konstytucyjny podzielił zgłaszane wątpliwości i w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r., P 43/11 (publ. Dz. U. z |
|2013 r. poz. 692) stwierdził, że art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu |
|obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., w zakresie, w jakim przewiduje miesięczny termin złożenia zgłoszenia |
|właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nabycia w drodze dziedziczenia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych,|
|wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jest niezgodny z wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do państwa |
|i stanowionego przez nie prawa. |
|Powyższy wyrok ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie organu I |
|instancji zostały bowiem oparte na wykładni ww. art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym w |
|2007 r. Przepis ten został wyeliminowany z obowiązującego systemu prawa w zakresie dotyczącym określenia 1 miesięcznego terminu. W |
|konsekwencji, w ocenie Sądu, należało uchylić zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracyjnych oparte na tej części przepisu, która w|
|późniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego została uznana, bez żadnych dodatkowych zastrzeżeń, za niekonstytucyjną. |
|Sąd podkreśla, że Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na te elementy sprawy, które miały znaczenie dla rozstrzyganego sporu. W |
|uzasadnieniu wyroku, podsumowując swoje rozważania (pkt 5.4 uzasadnienia), Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 4a ust. 1 |
|ustawy o podatku od spadków i darowizn, w brzmieniu obowiązującym w latach 2007-2008, gwarantował jedynie pozorną ochronę jednostki i |
|stanowił w istocie niewykonalną konstrukcję normatywną. Powodem naruszenia zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa był |
|bowiem mechanizm prawny, którego elementami były krótki termin o charakterze materialnym, uzależniony od czynności procesowych stron |
|początek biegu tegoż terminu oraz zróżnicowana praktyka stosowania pieczęci o nadaniu klauzuli prawomocności a także zróżnicowana |
|praktyka organów administracji w zakresie wymogu udokumentowania dnia powstania obowiązku podatkowego. Kumulacja wskazanych elementów |
|doprowadziła do stworzenia swoistej pułapki normatywnej. |
|Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że wprawdzie prawo podatkowe może nakładać różne, nawet restrykcyjne wymogi proceduralne na |
|podatników w celu wykonania ciążących na nich obowiązków podatkowych, ale jeżeli prawodawca postanowi o przyznaniu szczególnego rodzaju |
|uprawnień podatkowych, zobowiązany jest w maksymalny w danym stanie prawnym i faktycznym sposób, stanowiąc odpowiednie wymogi |
|proceduralne, materialne oraz ustrojowe, realnie umożliwić beneficjentom skorzystanie z przyznanego uprawnienia. Tworząc instytucje |
|pozorne lub niewykonalne, prawodawca narusza bowiem konstytucyjną zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. |
|Skutkiem powiołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego było pozostawienie przepisu, który dla zwolnienia od podatku nabycia |
|własności rzeczy lub praw majątkowych wymagał zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, bez |
|określenia terminu, w jakim spadkobierca winien takie zgłoszenie złożyć. W praktyce jednak Naczelny Sąd Administracyjny w drodze analogi |
|(do przepisów, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.) przyjął, że stosowne zgłoszenie powinno zostać dokonane w terminie 6 - |
|miesięcznym pod rygorem braku możliwości skorzystania ze zwolnienia podatkowego (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2013 r., II FSK |
|1926/13) |
|Bezspornie, postanowienie Sądu Rejonowego w K. o nabyciu spadku uprawomocniło się w dniu 8 grudniu 2007 r. Skarżący złożył zeznanie |
|podatkowe na druku SD-Z1 dnia 27 lutego 2008 r., a więc przed upływem 6 miesięcy. Ustalenia te potwierdzają akta sprawy. Sąd uznał więc, |
|że nie było podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści z powodu braku złożenia zgłoszenia o nabyciu |
|własności rzeczy lub praw majątkowych z uchybieniem 1 miesięcznego terminu, co miało skutkować brakiem zwolnienia podatkowego. |
|W ponownym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu. |
|Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a oraz |
|art.135 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ten stanowią, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub |
|postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ|
|na wynik sprawy (art.145 §1 pkt 1 lit. a); Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów |
|lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to |
|niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135). |
|O kosztach (zasądzając zwrot uiszczonej opłaty z tytułu wpisu od skargi) Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed |
|sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od |
|organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia |
|postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. |