Uzasadnienie
W dniu 20 września 2017 r. S. G. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. określającą mu zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2011.
W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 400 zł.
Postanowieniem z 19 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W dniu 22 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na wskazaną na wstępie decyzję.
Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł.
W dniu 4 czerwca 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, wnosząc o częściowe zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 400 zł w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym z obowiązku uiszczenia wpisu od tej skargi ponad kwotę 400 zł.
Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że decyzja, którą zaskarżył do WSA w Łodzi jako ostateczna podlega wykonaniu, a skarżący nie dysponuje środkami pozwalającymi na spłatę należności wynikających z tej decyzji. Podkreślił, że jest również zobowiązany do zapłaty zaległości wynikających z decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za rok 2011, w wysokości 82.892 zł wraz z odsetkami od tej kwoty. Skarżący wniósł o rozłożenie na raty tej zaległości i umorzenie odsetek, ale postępowanie to nie zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji.
Skarżący podniósł, że bieżącą działalność gospodarczą finansuje z kredytu obrotowego w wysokości 50.000 zł oraz z kredytu związanego z rachunkiem osobistym w wysokości 20.000 zł. Pozostałe składniki majątku podatnika: naczepy samochodowe i samochód Suzuki Vitara oraz dwie nieruchomości służą skarżącemu do prowadzenia działalności gospodarczej oraz zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z ojcem i córką.
Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę i dochody z gospodarstwa rolnego w zadeklarowanej przez stronę wysokości około 1.300 zł oraz emerytura ojca wnioskodawcy w wysokości 3.670 zł.
Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 220 m2 o wartości około 180.000 zł (obciążony hipotecznie na kwotę 100.000 zł z miesięczną ratą w wysokości około 670 zł), gospodarstwo rolne o powierzchni 1.92 ha wraz z domem jednorodzinnym i budynkiem gospodarczym w budowie o wartości około 280.000 zł, samochód Suzuki Vitara z 2004 r., oraz dwie naczepy Felbinder i dwie naczepy Spitzer wykorzystywane w działalności gospodarczej wnioskodawcy.
Na miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy składają się: opłaty za energię elektryczną – 90 zł, dostawę wody -20 zł, Internet – 40 zł wywóz nieczystości – 12 zł, dojazdy córki na studia – 400 zł, telefon – 300 zł. Oprócz tych wydatków skarżący wskazał na wydatki w wysokości 13.000 zł miesięcznie tytułem rat leasingowych za wykorzystywany w działalności gospodarczej tabor samochodowy.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Przedstawiony powyżej wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie.
Po raz pierwszy skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w skardze skierowanej do WSA w Łodzi.
Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 19 grudnia 2017 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalony.
Zgodnie z art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm., powoływanej dalej w skrócie jako: P.p.s.a.) jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1 (m.in. postanowienia w przedmiocie prawa pomocy), mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu.
Jak wynika z akt sprawy skarżący nie wniósł sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 19 grudnia 2017 r., zatem ma ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu.
Wobec złożenia przez skarżącego, drugiego wniosku w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, należało go zakwalifikować, jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia.
Możliwość taką stwarza art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia.
Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą referendarza jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl).
W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 P.p.s.a. nie będzie możliwe. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 P.p.s.a. referendarz sądowy (sąd) jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane.
W ocenie referendarza z porównania sytuacji majątkowej przedstawionej przez skarżącego w obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy wynika, że zmniejszeniu uległy dochody członków rodziny skarżącego. Z pierwszego wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i córką. Dochody rodziców skarżącego z tytułu emerytur i dochody samego skarżącego z działalności gospodarczej wyniosły łącznie 6.890 zł. Ponadto referendarz ustalił, że działalność gospodarczą prowadzi córka skarżącego.
Z drugiego wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i z ojcem, który uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 3.670 zł. Dochody skarżącego wynoszą według oświadczenia około 1.300 zł. Ich wysokość nie uległa zmianie w stosunku do dochodów zadeklarowanych w pierwszym wniosku. Córka skarżącego nie osiąga dochodów. Referendarz uznał to oświadczenie za wiarygodne ponieważ z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że K. G. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 16 marca 2018 r. W konsekwencji łączne dochody członków rodziny wynoszą obecnie 4.970 zł i są wyraźnie niższe od dochodów wynikających z pierwszego wniosku. Wnioskodawca podsumowując dochody członków rodziny wymienił kwotę 6.890 zł, tak jak w pierwotnym wniosku, ale należało przyjąć, że kwota ta wynika z błędnego posumowania dochodów poszczególnych członków rodziny.
Z treści wniosku wynika, że z powyższej kwoty dochodów skarżący pokrywa wydatki na spłatę kredytu, którego miesięczna rata wynosi 670 zł, szereg opłat związanych z utrzymanie domu w łącznej wysokości 162 zł, koszty dojazdów córki na studia – 400 zł oraz opłaty za usługi telefoniczne – 300 zł. Niezależnie od powyższego referendarz wziął pod uwagę, że rodzina ponosi koszty nabycia żywności, ubrań i środków czystości. Referendarz nie uwzględnił natomiast wśród wydatków rat leasingowych w wysokości 13.000 zł, które podatnik ponosi z tytułu używania taboru samochodowego. Wydatki te pomniejszają przychód podatnika z tytułu działalności gospodarczej, a tym samym mają wpływ na wysokość dochodu. Nie mogą być zatem ponownie brane pod uwagę przy ocenie relacji między dochodami podatnika i członków jego rodziny, a wysokością wydatków koniecznych do utrzymania.
Biorąc pod uwagę, że z dochodów w wysokości 4.970 zł utrzymują się trzy osoby, zaś wpis od skargi kasacyjnej wynosi w rozpoznawanej sprawie 831 zł, referendarz uznał za uzasadnione zwiększyć zakres prawa pomocy przyznanego postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2017 r. i na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł. ake.